II SA/Gl 1333/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia 27 stycznia 2020 r. A. Ż. zwróciła się do Prezydenta Miasta G. z wnioskiem o wymeldowanie męża – obecnie skarżącego A. Ż., z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu podała, iż skarżący opuścił wskazany lokal w dniu 13 lutego 2018 r. w asyście Policji. Wskazała, iż mąż ma orzeczony zakaz zbliżania się do jej osoby na odległość 50 metrów oraz nakaz opuszczenia lokalu, nadto brak w lokalu jego rzeczy osobistych, nie posiada kluczy. Stwierdziła, iż aktualnie przeciwko mężowi toczy się sprawa karna oraz w toku pozostaje sprawa rozwodowa. Do wniosku dołączono umowę najmu lokalu oraz wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...], utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...] w sprawie uznania męża wnioskodawczyni za winnego popełnienia przestępstwa znęcania się nad żoną i synem. Z przedłożonych orzeczeń wynika, iż zobowiązano oskarżonego m.in. do powstrzymywania się od kontaktowania się z pokrzywdzonymi oraz zbliżania się do nich na odległość mniejszą niż 50 metrów na okres próby wynoszący 2 lata. Prezydent Miasta G., decyzją z dnia [...] r., orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego pod wskazanym adresem. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania dowodowego, w którym ustalono, iż skarżący opuścił sporny lokal, choć nie miał woli przeniesienia swoich spraw życiowych. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazano, że na równi z dobrowolnością należy traktować takie sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana wskutek wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej i bez znaczenia pozostaje w tej sytuacji chęć ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania. Wskazano, iż skarżący opuścił sporny lokal w związku z zapadłymi orzeczeniami sądów karnych, które zobowiązywały go do opuszczenia lokalu oraz zakazywały zbliżania się do członków swojej rodziny. Zdaniem Prezydenta w dacie wydania decyzji skarżący nie ma możliwości powrotu do lokalu, a jego wola i chęć powrotu pozostaje w opozycji z zakazami wynikającymi z zapadłych orzeczeń. Wskazano, iż wspomniane zakazy mają charakter czasowy, ale nie ma to w niniejszym wypadku znaczenia, gdyż czasowość ta wyraża się w okresach na tyle długich, iż skarżący nie ma innego wyjścia jak zorganizować centrum swoich spraw życiowych w innym miejscu. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania - art. 7, 8, 77 § 1, 79 § 1 i 2 k.p.a., wskazując na braki zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nieuwzględnienie interesu skarżącego przy wydaniu decyzji oraz zaniechanie zawiadomienia odwołującego o przeprowadzanych czynnościach dowodowych, co uniemożliwiło mu wzięcie czynnego udziału w postępowaniu. Powyższe uchybienia, zdaniem skarżącego, doprowadziły do naruszenie prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W uzasadnieniu odwołania zaakcentowano, iż opuszczenie lokalu przez skarżącego nie było dobrowolne. Wskazano również, że skarżący posiada w mieszkaniu swoje rzeczy osobiste i koncentruje w nim swoje sprawy życiowe oraz wyraża chęć powrotu do niego po zakończeniu okresu próby, tj. 18 października 2021 r. Wojewoda Śląski, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu zrelacjonowano dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, iż konieczność wystąpienia dobrowolności opuszczenia lokalu powinna być badana i oceniana w przypadku, gdy istnieje wątpliwość czy dana osoba opuściła lokal samodzielnie, czy tez na skutek bezprawnych działań innych podmiotów. Zdaniem organu odwoławczego ocena czy owa dobrowolność nastąpiła pozbawiona jest racji bytu jeśli dana osoba wskutek własnych działań została zobowiązana do opuszczenia lokalu, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Odnosząc się natomiast do wskazanej przez skarżącego chęci powrotu do spornego lokalu, Wojewoda wskazał, że na dzień orzekania przez organy skarżący utracił miejsce stałego pobytu i nie może w nim przebywać, a wola i chęć umiejscowienia swoich spraw życiowych pod tym adresem nie niweczy skutków prawnych jakie wynikają z prawnie orzeczonych zakazów przebywania w tej lokalizacji. Wskazano również, iż kwestia pozostawienia przez skarżącego w spornym lokalu jego rzeczy osobistych nie świadczy o skoncentrowaniu w nim jego spraw życiowych. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 7 w zw. z art. 75 i 77 § 1 k.p.a., poprzez nierozpoznanie wniosku w przedmiocie przesłuchania w charakterze świadków rodziców skarżącego na wykazanie okoliczności czasowego opuszczenia przez niego lokalu, co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych oraz wydania decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego; 2) art. 7 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji o wymeldowaniu skarżącego pomimo braku dobrowolności opuszczenia lokalu oraz jego przejściowego charakteru, co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnienia słusznego interesu strony. W konsekwencji wskazano również na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki uprawniające do wymeldowania skarżącego, podczas gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynika, że opuszczenie miejsca pobytu nie stanowi wyrazu jego dobrowolnej woli oraz ma charakter przejściowy, co nie może być poczytywane na równi z zamiarem opuszczenia miejsca pobytu. W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności przypomnieć przyjdzie, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie potwierdzeniem określonego faktu. Na wyłącznie ewidencyjny charakter obowiązku meldunkowego wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716) stwierdzając, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona zatem formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Trybunał Konstytucyjny wyraził przekonanie, iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest więc zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Podkreślenia wymaga również, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie jak i wymeldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Wobec powyższych okoliczności i rozważań stwierdzić przyjdzie, że istotne znaczenie na gruncie rozpoznawanej sprawy ma to, czy spełniły się przesłanki, których rejestracja powinna ewentualnie znaleźć odzwierciedlenie w ewidencji ludności. Postępowanie w sprawie wymeldowania jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego jako prawa publicznego i ma jedynie na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym, co niewątpliwie leży w interesie Państwa. Na gruncie ustawy o ewidencji ludności sam zamiar stałego zamieszkania nie jest wystarczający do uznania, że nie spełnione zostały przesłanki z art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (obecnie: Dz. U. z 2021 r., poz. 510), dalej jako u.e.l. Zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W okolicznościach niniejszej sprawy niewątpliwy pozostaje fakt, iż skarżący nie przebywa w spornym lokalu od lutego 2018 r., kiedy to został zatrzymany przez funkcjonariuszy Policji i od tego czasu się w nim nie pojawił, z uwagi na orzeczone środki zapobiegawcze, w tym zakaz przebywania w przedmiotowym mieszkaniu. Wypada w tym miejscu wskazać, iż orzeczony nakaz obowiązuje przez okres próby, wynoszący 2 lata od uprawomocnienia się zapadłego względem skarżącego orzeczenia sądowego, czyli do października bieżącego roku. W związku z powyższym nie można mieć wątpliwości, że skarżący opuścił swoje dotychczasowe miejsce stałego pobytu, a uczynił to wobec prawnej konieczności respektowania nakazów wynikających z zapadłych wyroków sądowych. Okoliczności te, zdaniem Sądu, w sposób dostateczny uzasadniają wymeldowanie skarżącego w oparciu o art. 35 u.e.l. Należy zaakcentować, iż na dzień wydania decyzji przez organy obu instancji, jak również na dzień orzekania przez Sąd, skarżący nie miał prawnej możliwości powrotu do lokalu. Wypada w tym miejscu wskazać, iż deklaracje skarżącego odnośnie powrotu do lokalu pozostają w niniejszej sprawie bez prawnego znaczenia. Zamiar zamieszkiwania lub chęć ponownego zamieszkiwania w miejscu zameldowania musi wynikać nie tylko z twierdzeń osoby zainteresowanej, ale również z całokształtu okoliczności faktycznych i uwarunkowań prawnych w danej sprawie, takich jak: koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 641/14). Również twierdzenia skarżącego, że wykonuje nakaz opuszczenia lokalu, który ma jedynie charakter czasowy, w ocenie Sądu nie mogą odnieść zamierzonego skutku. To, że zakazy te mają charakter czasowy, nie ma w sprawie znaczenia, albowiem owa czasowość wyraża się w okresach na tyle długich, że skarżący nie ma innego wyjścia, jak zorganizować centrum swoich spraw życiowych w innym miejscu. Należy w tym miejscu zgodzić się z orzekającymi w sprawie organami, iż obiektywna chęć skarżącego do umiejscowienia jego spraw życiowych pod spornym adresem, nie niweczy skutków prawnych, jakie wynikają z prawnie orzeczonych zakazów przebywania w tym lokalu, gdyż wola skarżącego pozostaje w opozycji z zakazami wynikającymi z orzeczeń sądowych, a skarżący musi się im podporządkować. Wypada również wskazać, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, iż w sytuacjach nietypowych, gdy skarżący na skutek odpowiednich norm prawa rodzinnego czy też karnego został odizolowany od członków rodziny, konieczna jest konsekwencja w tym przedmiocie również na gruncie prawa administracyjnego. Powyższe oznacza, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu traktuje się sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (por. np. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2025/17). Konsekwencją wyżej przedstawionych rozważań musi być uznanie, że w kontrolowanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 35 u.e.l., a to obligowało organy meldunkowe do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. W przeciwnym wypadku zameldowanie miałoby charakter fikcyjny, nie odzwierciedlający istniejącego stanu faktycznego. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skarżącego odnośnie nieuwzględnienia wniosku o przesłuchanie w charakterze świadków jego rodziców wskazać przyjdzie, iż wspomniany dowód nie miał w niniejszej sprawie żadnego znaczenia z uwagi na spełnienie się przesłanek wymeldowania z powodów wskazanych powyżej. Sąd ma również na uwadze, iż uczestniczka postępowania przy piśmie z dnia 20 kwietnia 2021 r. nadesłała poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...], który rozwiązuje przez rozwód związek małżeński pomiędzy skarżącym, a uczestniczką postępowania, natomiast w punkcie 6 nakazuje skarżącemu opuszczenie i opróżnienie spornego lokalu. Powyższe orzeczenie niewątpliwie mogłoby stanowić kolejny argument przemawiający za wymeldowaniem skarżącego, pod warunkiem, że byłoby prawomocne. Jednak w świetle przytoczonych wyżej okoliczności, pozostaje ono bez wpływu na ocenę kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325). Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842, ze zm.) w związku z § 1 zarządzenia nr 31 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach dalszych działań profilaktycznych przeciwdziałających rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2. Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl