II SA/Gl 1334/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodnicząca - Sędzia WSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 4 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji przenoszącej prawa i obowiązki w sprawie rekultywacji terenu po działalności górniczej na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu [...] r. (data nadania na poczcie) M. K. wystąpił do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia racy prawnego z urzędu. W urzędowym formularzu wniosku skarżący wskazał, iż źródło jego utrzymania stanowi stosunek pracy, z którego osiąga dochód w wysokości 4.500 zł brutto miesięcznie, natomiast w skład jego majątku - na podstawie umowy dzierżawy - wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Pismem z dnia [...] r. skarżący został wezwany do uprawdopodobnienia w terminie 7 dni okoliczności podniesionych we wniosku poprzez nadesłanie zaświadczenia wykazującego osiągany dochód, wskazanie wielkości oraz tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, w którym skarżący przebywa, nadesłanie kserokopii rachunków, faktur oraz innych dokumentów obrazujących przeciętne, miesięczne koszty związane z utrzymaniem się (np. czynsz, opłaty za media, koszty dojazdu do pracy), a także wyjaśnienie, czy osiąga on jakiekolwiek dochody z posiadanej nieruchomości. Jednocześnie poinformowano skarżącego, iż niezastosowanie się do powyższego wezwania może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę istnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Siedmiodniowy termin upłynął bezskutecznie. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2009 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. M.K. w ustawowym terminie wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw, w którym podniósł, iż zaskarżona decyzja w związku z obowiązkiem rekultywacji nieruchomości rolnej powoduje niekorzystne rozporządzanie przez niego mieniem oraz ponoszenie kosztów nieadekwatnych do osiąganego dochodu. Zdaniem skarżącego prawo pomocy przysługuje każdemu, w celu zapewnienia skuteczności obrony, zaś pozycja materialna wnioskodawcy ma drugorzędne znaczenie. Skarżący wyjaśnił, iż zwrócić się do Sądu o przyznanie prawa pomocy jedynie w celu wskazania osoby "cieszącej się zaufaniem i profesjonalizmem w środowisku". W ocenie skarżącego wszystkie istotne dane zawarte zostały w formularzu wniosku, pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy. Skarżący poinformował, że nie posiada lokalu mieszkalnego, a z uwagi na prowadzony proces rekultywacji nieruchomości "faktury i rachunki" wielokrotnie przewyższają jego dochody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepisy Rozdziału 3, Oddziału 2 ustawy, przewidują możliwość przyznania stronom tego postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być stronie przyznane w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy) lub częściowym (art. 245 § 3 ustawy), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 ustawy obejmującym m. in. ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie tegoż prawa. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, kryteria te każdorazowo są odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w doniesieniu do konkretnej osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. Przy czym to strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy, powinna wykazać istnienie okoliczności wskazanych w w/w przepisie. Dla oceny sytuacji majątkowej Sąd musi zatem ustalić relację między dochodami a kosztami koniecznymi dla utrzymania. W rozpatrywanej sprawie skarżący udzielił informacji dotyczącej jego dochodu, który niewątpliwie jest wysoki, nie przedstawił natomiast żadnych dokładnych danych dotyczących ponoszonych przez niego kosztów. Nie wykazał on zatem, że jego dochody nie pozwalają mu na pokrycie kosztów pomocy prawnej bez uszczerbku dla utrzymania. Wskazana przez niego kwota 4.500 zł, w ocenie Sądu, pozwala mu na taki wydatek. W świetle tych okoliczności, Sąd, działając w trybie art. 260 ustawy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, orzekł jak w sentencji. Na marginesie odnosząc się do wniosku skarżącego o wskazanie "osoby cieszącej się zaufaniem i profesjonalizmem w środowisku" należy wyjaśnić, iż przyznając stronie prawo pomocy sąd nie wyznacza na osobę pełnomocnika z urzędu konkretnego radcy prawnego, lecz z wnioskiem takim zwraca się do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych (art. 253 ustawy).