II SA/Gl 1341/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku M. i R. małżonków Z. Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 82 ust. 2 i art. 36 oraz art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.. zwanej dalej ustawą lub Prawem budowlanym) oraz art. 104 kpa zatwierdził projekt budowlany i udzielił im pozwolenia na budowę obejmującą nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w miejscowości Z. ul. [...] gm. M. na działce nr ewid. [...], kategoria obiektu I, z zachowaniem określonych w tej decyzji warunków. Orzekł też, że obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, obejmuje działki o nr ewid. [...] i [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że po wszczęciu postępowania zastrzeżenia co do objętego nim zamierzenia inwestycyjnego zgłosiła właścicielka działki sąsiedniej nr ewid. [...] A. S. stwierdzając, że na proponowaną nadbudowę budynku usytuowanego w granicy działek nie wyraża zgody. Stwierdziła, że już w chwili obecnej na jej działce od strony budynku sąsiedniego występuje zacienienie na odcinku około 6 metrów i że nadbudowa budynku sąsiada spowoduje zwiększenie zacieniania w obszarze jej działki, na którą jest przygotowywany projekt budowy przez nią budynku mieszkalnego. Zdaniem organu orzekającego sprzeciw ten nie zasługiwał jednak na uwzględnienie, w sytuacji gdy chodzi o nadbudowę o jedną kondygnację budynku mieszkalnego usytuowanego w granicy. Na wykonanie takiej nadbudowy nie jest bowiem wymagane uzyskanie zgody właściciela działki sąsiedniej. W rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w § 12 ust. 3 pkt. 3 znajduje się zapis o dopuszczeniu nadbudowy tak usytuowanego budynku o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowywanej ścianie nie może być otworów okiennych lub drzwiowych. Złożony do zatwierdzenia projekt nadbudowy spełniał zaś powyższe kryteria. Odnosząc się do kwestii zacienienia działki sąsiedniej przez istniejący budynek oraz zwiększenia zacienienia działki przez budynek po nadbudowie Starosta [...] stwierdził, że przepisy prawa nie normują kwestii zacieniania działki lecz wyłącznie odnoszą się do nasłoneczniania pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. W tym zaś zakresie sprawa została zbadana przez autora projektu nadbudowy, który nie stwierdził niedopuszczalnego występowania wpływu nadbudowanego budynku na naturalne oświetlenie pomieszczeń mieszkalnych na nieruchomości sąsiedniej. Planowana nadbudowa, według autora projektu, została opracowana w taki sposób, aby zminimalizować jej oddziaływanie na działkę sąsiednią (maksymalna wysokość planowanej nadbudowy 7,2 m, przy obecnej wysokości od 4,9 m do 6,95 m i przy dopuszczeniu w planie zagospodarowania przestrzennego gminy M. wysokości budynków do 9 m). Stwierdził też Starosta, że przy opracowywaniu projektu budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...] projektant powinien uwzględnić fakt istnienia budynku w granicy na działce sąsiedniej. W odwołaniu od tej decyzji A. S. zarzuciła, że została ona wydana chociaż projektowana nadbudowa narusza treść § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem lub rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych), gdyż trzy ściany projektowanego budynku są usytuowane w odległości mniejszej niż 4 m od granicy i w jednej z nich mają być usytuowane okna. Zwiększenie przez nadbudowę zakresu zacienienia jej działki i ograniczenie w planowanej zabudowie tej działki narusza jej uzasadniony interes w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Zarzuciła też podniesienie rzędnej terenu na działce objętej spornym zamierzeniem inwestycyjnym. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 82 ust. 3 Prawa budowlanego utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że postępowanie dotyczy zaprojektowanej nadbudowy budynku mieszkalnego o jedną kondygnację, w granicy z nieruchomością sąsiednią o numerze ewidencyjnym [...] stanowiącą własność A. S. W celu zminimalizowania oddziaływania nadbudowy na działkę sąsiednią zaprojektowano nadbudowę, w wyniku której powstanie budynek o wysokości do 7,2 metra. Teren inwestycji położony jest na obszarze obowiązywania uchwały Rady Gminy M. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M. (opubl. w Dz. Urz. Woj. [...]. z dnia [...] r. nr [...] poz. [...]) i oznaczonym na rysunku planu symbolem MM - tereny zabudowy mieszkaniowej mieszanej: jednorodzinnej i zagrodowej. Dalej Wojewoda [...] po przytoczeniu treści art. 35 ust. 1 i 4 oraz art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego stwierdził, że stosownie do treści § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się: rozbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli w pasie o szerokości 3 m wzdłuż tej granicy zostaną zachowane jego dotychczasowe wymiary, a także nadbudowę tak usytuowanego budynku o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nie może być otworów okiennych lub drzwiowych, który to wymóg został w przedłożonym do zatwierdzenia projekcie budowlanym zachowany. Przepis ten należy zdaniem Wojewody interpretować w ten sposób, iż obowiązek zachowania w pasie o szerokości 3 m od granicy działki, dotychczasowych wymiarów budynku należy odnosić wyłącznie do rozbudowy budynku a nie do jego nadbudowy. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że zawarty w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wymóg uzyskania zgody notarialnej właściciela działki sąsiedniej na zabudowę w granicy nie ma zastosowania w okolicznościach analizowanego przypadku. Zawarty w rozdziale II § 7 ust. 4, do którego odsyła § 73 planu miejscowego, dopuszczający realizację zabudowy przy granicy działki lub w odległości od 1,5 m do 3,0 m, pod warunkiem uzyskania zgody, o której mowa powyżej, dotyczy bowiem wyłącznie przypadków innych niż określone w przepisach prawa budowlanego. Tymczasem w niniejszej sprawie zaproponowany przez inwestorów sposób nadbudowy obiektu w granicy spełnia wymagania obowiązujących warunków techniczno-budowlanych, to jest § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, co pozostaje w zgodności z zapisem planu miejscowego obligującym do rozmieszczania budynków i urządzeń na działce zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa budowlanego. Podniósł też Wojewoda, że projektowana w granicy nadbudowa budynku do wysokości 7,2 m nie narusza przepisu § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, który odnosi się do odległości budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów, umożliwiającej naturalne oświetlenie tych pomieszczeń. Obowiązujące przepisy nie przewidują ograniczeń z tytułu zacieniania niezabudowanego terenu działek, budynków gospodarczych ani też pomieszczeń o charakterze niemieszkalnym, takich jak np. kuchnia czy łazienka. Co do planowanej przez odwołującą się budowy kolejnego budynku mieszkalnego, która to inwestycja jest w fazie opracowywania projektu, podzielił Wojewoda stanowisko organu pierwszej instancji, iż udzielając pozwolenia na budowę tego budynku organ winien wziąć pod uwagę stan zagospodarowania sąsiedniej nieruchomości. W konsekwencji Wojewoda stwierdził, że planowana inwestycja nie narusza warunków techniczno- budowlanych, odnoszących się do zacieniania i wymaganego czasu nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach mieszkalnych ani też wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego. Nadto stwierdził zgodność planowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W szczególności, zachowane zostały wymogi odnośnie wskaźnika intensywności zabudowy, wielkości powierzchni biologiczne czynnej, maksymalnej wysokości budynków mieszkalnych w kalenicy, dopuszczalnej ilości kondygnacji, czy też geometrii dachów. Zdaniem organu odwoławczego kwestia obniżenia wartości nieruchomości sąsiedniej wskutek zrealizowania przedmiotowej inwestycji nie podlega ocenie organów administracji architektoniczno-budowlanej albowiem ochrona interesów właściciela sąsiedniej nieruchomości nie może sięgać tak daleko, by uniemożliwiać inwestorowi realizację zamierzenia budowlanego, w sytuacji jego zgodności z prawem. W podnoszonej w odwołaniu kwestii nawiezienia ziemi na działkę inwestora i związanej z tym zmiany wysokości terenu Wojewoda stwierdził, iż prace polegające na nawiezieniu ziemi w celu wyrównania podniesienia terenu działki nie są robotami budowlanymi w rozumieniu ustawy - Prawo budowlane. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...] A. S. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podtrzymała sformułowany wcześniej w odwołaniu zarzut wydania pozwolenia na budowę z naruszeniem § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w sytuacji gdy w mającej zostać nadbudowanej ścianie od strony północno-wschodniej, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, projektowany jest otwór okienny. W tej sytuacji nadbudowa taka wymaga według treści obowiązującego planu zagospodarowania jej notarialnej zgody, której nie udzieliła. Nie udzieliła też zgody na lokalizację w granicy nadbudowywanego budynku, który według jej przypuszczeń został tak usytuowany samowolnie i samowola ta nie została zalegalizowana. Odnośnie spełnienia wymogów z § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych podniosła skarżąca, że na swojej działce jest w trakcie realizacji budynku mieszkalnego usytuowanego w odległości 6 m od nadbudowywanego budynku sąsiada, w którym od strony tego budynku znajduje się pomieszczenie na stały pobyt ludzi. Zdaniem skarżącej wydając kwestionowane przez nią pozwolenie na nadbudowę budynku na działce sąsiedniej organy naruszyły też treść art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej dotyczących zaprojektowania otworów okiennych w prostopadłej do granicy ścianie budynku inwestora (elewacja wschodnia) Wojewoda stwierdził, iż obowiązujące przepisy techniczno-budowlane nie normują w jakiej odległości od granicy należy sytuować okna lub drzwi zlokalizowane w prostopadłej względem tej granicy ścianie. Spełnienie wymagań w zakresie zakazu realizacji otworów okiennych i drzwiowych winno następować jedynie w odniesieniu do – usytuowanych w odległości mniejszej niż 4 m od granicy – ścian, zwróconych w stronę granicy czy też równoległych względem granicy, który to wymóg nie został w sprawie naruszony. Odpowiadając zaś na zarzut zacieniania pomieszczeń mieszkalnych we wznoszonym obecnie – w odległości 6 m od nadbudowywanego obiektu – budynku skarżącej, co potwierdza dołączona do skargi dokumentacja, wyjaśnił, iż przepis § 60 rozporządzenia w sprawie warunków techniczno-budowlanych, w mieszkaniu wielopokojowym w budynku mieszkalnym przewiduje ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia wyłącznie do jednego pokoju, a nie wszystkich pokoi mieszkalnych w budynku. Ponadto stwierdził, iż ze względu na przewidzianą nadbudowę do wysokości 6,26 m nie wystąpi zjawisko zacieniania pomieszczeń w budynku skarżącej, zlokalizowanych w odległości 6 m, gdyż wysokość przesłaniania, którą mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego (a nie od poziomu terenu) do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części, jest mniejsza niż odległość między budynkami. Na rozprawie sądowej w dniu 20 marca 2015 r. uczestnik postępowania R. Z. wniósł o oddalenie skargi stwierdzając, że z uwagi na wysokość nadbudowywanego budynku (7 m) oraz przesunięcie realizowanego budynku skarżącej w kierunku wschodnim nie dojdzie do zacienienia usytuowanych w tym budynku pomieszczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, dającym podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). W świetle przedstawionych Sądowi akt administracyjnych podzielić należy zajęte w zaskarżonej decyzji stanowisko, że objęte postępowaniem zamierzenie inwestycyjne polegające na nadbudowie jednorodzinnego budynku mieszkalnego uczestników postępowania M. i R. małżonków Z. jest zgodne z obowiązującym prawem. Zatwierdzony projekt został zweryfikowany pozytywnie pod względem zgodności z wymaganiami o jakich mowa w art. 35 ust. 1 i art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego i w konsekwencji zgodnie z treścią art. 35 ust. 4 tego aktu prawnego nie było podstaw do odmowy jego zatwierdzenia i wydania pozwolenia na budowę. Brak jest też podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy p.p.s.a. W jej uzasadnieniu Wojewoda odniósł się przy tym szczegółowo do wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu. Dokonał też ustaleń w zakresie innych okoliczności mających znaczenie dla załatwienia sprawy w rozumieniu art. 104 § 1 kpa oraz dokonał oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego. Odnosząc się zaś do zarzutów sformułowanych w skardze należy stwierdzić że nie zasługują one na uwzględnienie. Odnośnie naruszenia § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych należy podzielić w całej rozciągłości szczegółowe w tym względzie stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę. Przepis ten jednoznacznie dopuszcza w zabudowie jednorodzinnej nadbudowę o nie więcej niż jedną kondygnację budynku usytuowanego w odległości mniejszej niż 3 m od granicy (czyli także usytuowanego w granicy) pod warunkiem (niezależnie od wymagań zawartych w przepisach odrębnych oraz w § 13, 60 i 271-273 rozporządzenia), że w nadbudowywanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nie może być otworów okiennych lub drzwiowych. W związku z treścią § 12 ust. 1 tego aktu prawnego nie może ulegać wątpliwości i nie jest w doktrynie i orzecznictwie kwestionowane, że chodzi przy tym o okna lub drzwi w ścianie zwróconej w stronę granicy. Jak wynika z zatwierdzonego projektu budowlanego przedmiotowy wymóg został spełniony bo w nadbudowywanej ścianie od granicy z działką skarżącej nie przewidziano żadnych otworów okiennych i drzwiowych. Biorąc pod uwagę ratio legis tego unormowania niezrozumiałe jest stanowisko skarżącej, że wymóg odnośnie sytuowania otworów w takiej odległości od granicy działki miałby się odnosić również do ścian prostopadłych do granicy. Skarżąca powołując się na naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego nie podała przy tym jak usytuowanie w takiej ścianie otworu okiennego mogłoby powodować naruszenie jej uzasadnionego interesu. Skoro, jak stwierdzono wyżej, możliwość spornej nadbudowy w granicy wynika co do zasady z treści § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia to tym samym spełniony został wymóg o jakim mowa w zdaniu pierwszym § 7 ust. 4 obowiązującego dla terenu inwestycji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M. Tym samym w sprawie nie zachodzi sytuacja o jakiej mowa jest w zdaniu drugim tego przepisu planu. Oznacza to, że wbrew stanowisku skarżącej na sporną nadbudowę nie było wymagane uzyskanie jej zgody udzielonej w formie aktu notarialnego. Brak jest także podstaw do przyjęcia, że w związku z usytuowaniem projektowanej nadbudowy w granicy doszło do naruszenia uzasadnionego interesu skarżącej z innych powodów, a w szczególności na skutek naruszenia wymogów o jakich mowa w § 13 i 60 rozporządzenia. Na etapie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała bowiem aby realizacja spornej nadbudowy uniemożliwiła zabudowę jej działki nr [...] budynkiem mieszkalnym, a to biorąc pod uwagę jej rozmiary, dotychczasowy jej stan zabudowy oraz usytuowanie nadbudowanego budynku małżonków Z. w odniesieniu do ulicy [...], pozwalające na umiejscowienie planowanej przez skarżącą inwestycji na jej działce w miejscu wykluczającym naruszenie obowiązujących przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. O możliwości takiej świadczy projekt zagospodarowania tej działki, którego kserokopia została dołączona do skargi, stanowiący część projektu budowlanego nowego budynku mieszkalnego na działce skarżącej, zatwierdzonego decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r. (k. 16 akt sądowych). Biorąc pod uwagę przedstawione na tym projekcie usytuowanie otworów okiennych i drzwiowych w projektowanym budynku skarżącej, usytuowanym w odległości 6 m od nadbudowywanego budynku małżonków Z. (objętego skargą), wykluczone jest naruszenie wymagań wynikających z § 13 i 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Wykorzystana została bowiem przez skarżącą możliwość przesunięcia jej budynku w kierunku wschodnim w odniesieniu do nadbudowywanego budynku na działce sąsiedniej. W konsekwencji obie strony skorzystały zdaniem Sądu z przysługującego im prawa do zagospodarowania ich działek bez jednoczesnego naruszenia chronionego interesu strony przeciwnej, co jest zgodne zarówno z treścią art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) jak i z treścią art. 140 i art. 144 kc. Należy bowiem zważyć, że na gruncie polskiego ustawodawstwa nie ma generalnego zakazu budowy w granicy. Zasadnie stwierdziły też organy obu instancji, że zacienienie samej działki stanowi co do zasady ewentualne naruszenie interesu faktycznego a nie prawnego. Podobnie należy się odnieść do ewentualnego zmniejszenia wartości działki skarżącej (w związku z objętym skargą zamierzeniem inwestycyjnym), która to okoliczność nie została nawet w najmniejszym stopniu uprawdopodobniona. Należy nadto podnieść, że przedmiotem postępowania w którym zapadła zaskarżona decyzja nie była kwestia legalności wybudowania w granicy nadbudowywanego budynku. Podniesienie jej przez skarżącą dopiero w skardze nie może zatem wpływać na ocenę legalności decyzji zapadłych w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. sw