II SA/Gl 1353/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Asesor WSA Tomasz Dziuk, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2020 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wybudowania budynku oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta C. (PINB) postanowieniem z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej - k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku R. J. z dnia 30 kwietnia 2019 r. o nakazanie rozbiórki budynku przy ul.[...] , obecnie[...], w C., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wybudowania budynku j.w. W uzasadnieniu organ podał m. in., że prowadził postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania przedmiotowego budynku (budynek mieszkalny wielorodzinny z częścią biurową), które zakończone zostało wydaniem decyzji umarzającej nr [...] z [...] Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego przez organ II instancji decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] W związku z wniesioną skargą sądową na ww. decyzję sprawa rozpatrywana jest aktualnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Niemniej jednak rozstrzygnięcie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji. Zażalenie wniósł R. J. Podniósł zarzuty względem legalności budowy, która oddziałuje negatywnie na jego własność. Z powodów proceduralnych Sąd Administracyjny nie rozpatrywał skargi na ww. decyzje (postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 10 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 2/19). Twierdzenie, że sprawa jest rozpatrywana przez WSA w Gliwicach jest niezgodne z prawdą. Nie ulega wątpliwości, że w związku z bezprawnym posadowieniem przedmiotowego budynku w granicy z jego działką oraz nienaprawionymi szkodami wyrządzonymi przez ostatnie 20 lat ma on interes prawny do bycia stroną w sprawie. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) postanowieniem z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał m. in., że kwestia legalności budowy budynku j.w. była już rozpatrywana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 10 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 2/19, skargę na decyzję WINB odrzucił. W odniesieniu do zarzutu Skarżącego, iż umorzenie postępowania dotyczyło procesu budowy, a obecny wniosek dotyczy okresu po wybudowaniu obiektu i że nie są to te same sprawy, organ wskazał, że choć w istocie postępowanie rozpoczęło się jeszcze w chwili trwającej budowy, to w trakcie jego trwania budowa ta została ukończona. Od momentu ukończenia budowy postępowanie prowadzone było względem wybudowanego już obiektu, a decyzje w nim zapadające uwzględniały fakt jego powstania i odnosiły się w swych rozstrzygnięciach do istniejącego już budynku. Skargę na powyższe postanowienie złożył R.J. Zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie się do wytycznych wyroku NSA w Warszawie, sygn. akt II OSK 2864/15 z dnia 13 lipca 2017 r. i innych wyroków sądów administracyjnych dotyczących tej sprawy podanych we wniosku o rozbiórkę; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: tj.: • pominięcie wymagań prawnych związanych z § 12 ust 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2012 r. (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 1065), które zgodnie z powyższym wyrokiem NSA, nakazują rozbiórkę obiektu; • pomijanie przez PINB wymagań prawnych związanych z powyższym rozporządzeniem, co od początku przedmiotowej budowy doprowadziło do sytuacji, w której trudno podać jednoznaczny artykuł prawa budowlanego, pomimo bezsprzecznej niezgodności inwestycji z przepisami; W uzasadnieniu skarżący podał m. in., że jego interes prawny jest bezpośredni, konkretny, realny i ma potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Następują dalsze naruszania jego prawa własności. Jego wniosek z dnia 30 kwietnia 2019 r. dotyczył sytuacji już po zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania przedmiotowego budynku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 – dalej p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 61a §1 i 2 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Art. 61a k.p.a. został dodany do Kodeksu postępowania administracyjnego z mocą od 11 kwietnia 2011 r. na podstawie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2011 r., nr 6, poz. 18). Dokonując wykładni art. 61a § 1 k.p.a. należy stwierdzić, że ustawodawca wymienia tu dwie przesłanki dające podstawę do ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą przesłanką jest złożenie żądania przez osobę, która nie jest stroną, drugą przesłanką jest z kolei zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Choć ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, to należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 317). Z kolei według Z.R. Kmiecika "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, jak np. wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych, wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji, wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212; A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex-el., teza 3). Mają zatem racje organy, że kwestia legalności budowy budynku j.w. była już rozpatrywana. Co więcej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 10 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 2/19, skargę na decyzję WINB odrzucił. Skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi. Od momentu ukończenia budowy postępowanie prowadzone było względem wybudowanego już obiektu, a decyzje w nim zapadające uwzględniały fakt jego powstania i odnosiły się w swych rozstrzygnięciach do istniejącego już budynku. Organ podejmuje czynności w postępowaniu legalizacyjnym także z urzędu i bada kompleksowo zagadnienie legalności obiektu. Stąd sprawa była już przedmiotem rozpoznania i w niniejszej sprawie nie może skarżący konwalidować własnych zaniedbań związanych z wniesieniem skargi do WSA po terminie. Kwestie merytoryczne z powodu przeszkód formalnych nie mogą tu być badane. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 61a §1, 107 §3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.