II SA/Gl 1359/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. Burmistrz W. decyzją z dnia [...]r. nr [...]na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. Nr 239 z 2005 r., poz. 2019 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., dalej kpa) nakazał H. i J. B., współwłaścicielom działki nr 1 położonej przy ul. [...]w W. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom poprzez wyprofilowanie ścieku przykrawężnikowego przebiegającego wzdłuż zachodniej krawędzi wybrukowanego placu na działce nr 1 w W., poprzez obniżenie kostki brukowej na głębokość 2 cm na łuku dojazdu do tej działki, tj. do miejsca projektowanej studzienki, a ponadto nakazał wykonanie na łuku dojazdu do wskazanej posesji, w punkcie skrzyżowania zachodniej krawędzi wybrukowanego placu i północnej krawędzi ww. dojazdu do tej posesji w miejscu wyprofilowanego ścieku przykrawężnikowego studzienki ściekowej odwodnienia liniowego FASERFIX-Super 150 KS, podłączonej do występującej w terenie studni rewizyjnej na instalacji kanalizacyjnej rurą kanalizacyjną PCV ( 150. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie administracyjne dotyczyło ustalenia czy zastosowany przez H. i J. B. sposób odprowadzenia wód opadowych z połaci dachu garażu zlokalizowanego na ich nieruchomości może być przyczyną podmakania budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości sąsiedniej, stanowiącego własność A. R.. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło decyzję Burmistrza W. z dnia [...] r. odmawiającą zobowiązania małżonków B. do wykonania na ich nieruchomości urządzeń zapobiegających szkodom. Po ponownym podjęciu czynności, w toku oględzin przeprowadzonych w dniu [...]r. ustalono, że odprowadzenie wód opadowych z połaci dachu garażu następuje poprzez rurociąg do studzienki, stwierdzono także stagnację wody w studzienkach na posesji A. R.. W dniu [...]r., w obecności stron oraz świadków przeprowadzono próbę drożności instalacji służącej do odprowadzenia wód opadowych oraz wykonano odkrywkę na długości 1 m w miejscu połączenia rury odpływowej pionowej dachu z rurą odwadniającą poziomą. Stwierdzono, że instalacje odprowadzające wodę z dachu garażu są drożne. Ustalono także, że w okresie pomiędzy oględzinami dokonano udrożnienia kanału odpływowego A. R.. Przesłuchiwany na tę okoliczność świadek oświadczył, że po odkopaniu rurociągu na długości ok. 8 m stwierdzono, iż światło rury było w całości zarośnięte korzeniami drzew i krzewów, co uniemożliwiało swobodny przepływ wody. Przed przystąpieniem do prac udrażniających w studzienkach odwadniających przy domu A. R. stagnowała woda na wysokości 20 cm od górnej krawędzi studzienki, natomiast po udrożnieniu zapchanej rury woda zaczęła swobodnie spływać opróżniając studzienki. W sprawie powołano biegłego T. O. – rzeczoznawcę budowlanego budownictwa wodno-melioracyjnego. Postanowieniem z dnia [...]r. Burmistrz W. oddalił wniosek A. R. o jego wyłączenie od udziału w sprawie. W opinii hydrotechnicznej biegły wskazał, że nie stwierdzono ze strony właścicieli posesji nr 1 zmiany kierunku odprowadzania wód opadowych w stronę nieruchomości sąsiedniej ani zmiany ukształtowania terenu na nieruchomości nr 1. Przepustowość istniejących przewodów jest wystarczająca do odprowadzania wód deszczowych zarówno z dachu garażu jak i z terenu utwardzonego, a spadki terenu wskazują, iż posesja A. R. położona jest wyżej od posesji małżonków B.. Dokonane w dniu [...]r. w obecności przedstawicieli Straży Pożarnej próby drożności kanałów deszczowych wypadły pozytywnie i nie stwierdzono wysięków wody z kanału na terenie posesji nr 1. W opinii podniesiono również, że dokonane odprowadzenie wód opadowych z utwardzonej kostką brukową posesji jest częściowo nieprawidłowe. W piśmie z dnia [...]r. biegły ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez A. R. stwierdził, że główną przyczyną podtapiania jej budynku jest stan techniczny zarówno studzienek odprowadzających wodę z rynien dachu budynku A. R. jak i niedrożność drenażu opaskowego. W toku przesłuchania przeprowadzonego w dniu [...]r. H. B. oświadczyła, że odprowadzanie wód opadowych z kratki znajduje się na wybrukowanym terenie pomiędzy garażem a budynkiem mieszkalnym, wykonane zostało za pomocą trójnika podłączonego do rury odprowadzającej wodę z dachu garażu do studzienki kanalizacyjnej, a następnie do rowu przy ul. [...]. Organ I instancji powołał w sprawie kolejnego biegłego – A. F. – w celu dokonania pomiarów wysokościowych i ustalenia kierunków spadków wybrukowanego terenu wokół kratki pomiędzy garażem a budynkiem mieszkalnym. W opinii przesłanej do organu w dniu [...] r. wskazano, że na całej długości wybrukowanego placu pomiędzy budynkiem mieszkalnym a garażem od strony zachodniej biegnie trwałe ogrodzenie na betonowej podmurówce. Stwierdzono też, że na całym wybrukowanym obszarze występuje niewielki spadek (od 0,5 % do 1,9 %) w kierunku istniejącej kratki ściekowej. Natomiast od zachodniej ściany budynku mieszkalnego występuje spadek placu w kierunku wjazdu z działki nr 2 i ul. [...]. Pomiary wysokości górnej powierzchni betonowej podmurówki istniejącego ogrodzenia oraz wysokości gruntu przy ogrodzeniu po stronie posesji A. R. wykazały, że teren ten położony jest niżej o ok. 20 cm od posesji H. i J. B., co wynika z naturalnego spadku terenu w kierunku zachodnim na całej długości granicy działki nr 1 z działką nr 2. W sprawie powołano następnego biegłego – D. O. – na okoliczność ustalenia jakiego rodzaju urządzenia w rozumieniu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego należy wykonać na wybrukowanej części nieruchomości, aby wykluczyć możliwość spływu wód opadowych z nieruchomości (działka nr 1) na nieruchomość sąsiednią. W opinii z dnia [...]r. biegły stwierdził, że wody opadowe z dachu garażu na działce nr 1, a także z terenu utwardzonego placu pomiędzy budynkami usytuowanymi na działce nr 1 w całości wprowadzane są, poprzez prawidłowo ukształtowaną niweletę, do szczelnej i drożnej instalacji odwadniającej na terenie tejże działki. Ukształtowanie niwelety placu usytuowanego wzdłuż zachodniej ściany budynku mieszkalnego w połączeniu z brakiem jednoznacznie wyprofilowanego ścieku przykrawężnikowego wzdłuż zachodniej krawędzi powoduje, że część wód opadowych z tej części placu może wypływać na południowy fragment działki nr 2. Utwardzona nawierzchnia drogi dojazdowej działki nr 1 posiada przekrój poprzeczny skierowany spadkiem 1,6 % w kierunku południowym, co wyklucza możliwość odpływu wód w kierunku północnym na działkę nr 2. Reasumując stwierdzono, że zastosowany sposób odprowadzania wód opadowych z dachów budynków z terenu działki nr 1 jest prawidłowy. Zastrzeżenia wzbudził natomiast sposób odprowadzania wód z powierzchni utwardzonej – wybrukowanego placu usytuowanego wzdłuż zachodniej ściany budynku mieszkalnego, gdzie na długości ok. 7 m przy ukształtowaniu ze spadkiem 1,8 – 2 % w kierunku zachodnim, w połączeniu z brakiem odbiornika następuje wypływ wód opadowych na południowy fragment działki nr 2. W celu zlikwidowania stwierdzonej nieprawidłowości należy jednoznacznie wyprofilować ściek przykrawężnikowy wzdłuż zachodniej krawędzi placu oraz wzdłuż północnej krawędzi drogi wewnętrznej, poprzez obniżenie kostki brukowej na głębokość 2 cm w stosunku do powierzchni placu. Alternatywnym rozwiązaniem może być zastosowanie na łuku drogi, w miejscu wykształconego ścieku przykrawężnikowego, studzienki ściekowej odwodnienia liniowego FASERFIX-Super 150 KS, podłączonej do występującej na terenie studni rewizyjnej instalacji kanalizacyjnej. Organ I instancji wskazał, że przy zastosowaniu urządzeń, do wykonania których zobowiązał H. i J. B., całość wód opadowych z działki nr 1 zagospodarowana będzie na terenie tej działki, co w pełni zabezpieczy działkę sąsiednią nr 2 przed zalewaniem ze strony wschodniej i południowej. Ponadto wskazano, że przyczyną podmakania budynku A. R. była niedrożność rury odprowadzającej wody opadowe z jej posesji. Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik A. R. domagając się jej uchylenia. Zdaniem pełnomocnika, organ I instancji nie wykonał wskazań zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.z dnia [...] r. nr [...]. Pełnomocnik podniósł, że w dniu [...] r. strony zawarły ugodę z której wynikało, że po rozpoczęciu prac odkrywkowych strony będą mogły dokonać oględzin w terenie. W sprawie nie dokonano jednak odkrywki instalacji odprowadzającej wodę z dachu garażu położonego na nieruchomości nr 1, stąd też nie można mówić o prawidłowym załatwieniu sprawy. Podkreślono, że zaskarżona decyzja dotyczy jedynie kwestii ułożenia kostki brukowej, a nie dotyczy uregulowania spływu wody z dachu garażu, co jest niezbędne dla dokonania oceny całości stosunków wodnoprawnych na gruntach będących przedmiotem niniejszego postępowania. Odwołanie od wskazanej decyzji złożyła również osobiście A. R., wskazując dodatkowo na brak określenia w decyzji terminu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oraz niewystarczający, w stosunku do ilości wód opadowych sposób wykonania tych urządzeń, a także na niewyjaśnienie sposobu odprowadzania wód z posesji H. i J. B. oraz pominięcie w tym zakresie wskazówek zawartych w decyzji SKO z dnia [...]r. Zarzucono także sprzeczność ustaleń organu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału oraz naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odwołująca się wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej określenia terminu i sposobu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na skutek naruszenia istniejących stosunków wodnych przez H. i J. B. oraz uzupełnienie decyzji w części dotyczącej zbadania odpływu wód z ich nieruchomości. W uzasadnieniu odwołująca się wskazywała na konieczność doprowadzenia utwardzonej powierzchni do parametrów wysokościowych wynikających z naturalnego spadku terenu, z zachowaniem właściwych spadków, tj. co najmniej 4 % od działki odwołującej się, w kierunku kratek odpływowych, których ilość należy zwiększyć. Dalej podniesiono, że ulica [...] w W. nie posiada kanalizacji sanitarnej ani burzowej, a organ mimo tego nie wyjaśnił gdzie i w jaki sposób odprowadzane są ścieki i wody deszczowe z nieruchomości nr 1. Wskazano, że organ nie wyjaśnił także sprzeczności w ustaleniach powołanego biegłego geodety A. F. z opinią sporządzoną na zlecenie odwołującej się przez rzeczoznawcę J. R.. Po rozpatrzeniu wyżej przedstawionych odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...]utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 17, art. 18 i art. 21 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 79, poz. 856), art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 29 ustawy – Prawo wodne. W uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności odwołując się do brzmienia art. 29 ust. 1 i 3 ustawy – Prawo wodne wskazało, że treść tego przepisu rozstrzyga wyłącznie o obowiązku likwidacji szkodliwych zmian stanu wody na gruncie, nie przewidując jednocześnie terminu likwidacji tych zmian. Tym samym, wbrew zarzutom zawartym w odwołaniach organ nie został upoważniony do wyznaczenia takiego terminu. Następnie powołując się na akta sprawy, w szczególności na opinie trzech biegłych powołanych w sprawie oraz protokoły oględzin Kolegium stwierdziło, że odprowadzanie wód z dachu garażu na posesji nr 1 wykonano prawidłowo, natomiast częściowo nieprawidłowo dokonano odprowadzania wód opadowych z utwardzonej kostką brukową posesji małżonków B., co uzasadnia nałożenie na właścicieli nieruchomości nr 1 obowiązków wskazanych w sentencji decyzji organu I instancji. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. R. i jej pełnomocnik wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca podtrzymując argumenty zawarte w odwołaniu kwestionowała sposób dokonywania oględzin i przeprowadzania badań odpływu wód opadowych z dachu garażu na posesję nr 1. Kwestionowała również wydawane w sprawie opinie. Podnosiła, że o swoich uwagach informowała organ w kolejnych pismach z dnia [...]r., [...]r., [...]r. oraz w dniu [...]r., jednak organ I instancji nie odniósł się w decyzji do dowodów, wniosków i uwag przez nią przedstawionych. Skarżąca podnosiła, że ponieważ próba drożności instalacji odprowadzającej wody z dachu garażu na nieruchomości nr 1 nie została przeprowadzona w jej obecności, to nie została wykonana ugoda zawarta w dniu [...]r., zobowiązująca do wykonania instalacji łączącej system odwadniania dachu garażu z odbiornikiem – rowem melioracyjnym, udostępnienia skarżącej odkrywki i sprawdzenia drożności. W ocenie skarżącej i jej pełnomocnika nie zostały zbadane stosunki wodnoprawne na nieruchomości nr 1, a ponadto organ I instancji nie wykonał wskazań zawartych w decyzji Kolegium z dnia [...]r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w decyzji ostatecznej. W piśmie procesowym z dnia [...] r. uczestnik postępowania H. B. wskazała, że w jej ocenie podtapianie i nawadnianie murów budynku A. R. było spowodowane brakiem prawidłowego odprowadzenia wód z posesji nr 2, gdyż przez wiele lat woda z połaci dachu była sprowadzona rynnami do studzienek narożnych wokół tego budynku i nie była z nich prawidłowo odprowadzana (w trakcie oględzin stwierdzono jej stagnowanie). Ponadto, wokół tego budynku została wykonana nieprawidłowo opaska drenarska, gdyż wykonano ją za wysoko w stosunku do podstawy fundamentów. Wskazała także, że w związku z kontrolą Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. przedstawiono temu organowi pełną dokumentację, która potwierdziła dopełnienie przez obecnych uczestników postępowania wszystkich wymogów przewidzianych prawem. Na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2013 r. strony podtrzymały swoje stanowiska, wskazano także, że ugoda zawarta w dniu [...]r. nigdy nie została zatwierdzona przez organ administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było ustalenie czy sposób odprowadzania wód z działki nr 1 należącej do H. i J. B. jest prawidłowy czy też nie i czy wpływa on negatywnie na grunt sąsiedni, to jest na działkę skarżącej nr 2, przy czym czy do niekorzystnego (szkodliwego) wpływu na tę ostatnią działkę doszło w następstwie wybrukowania (utwardzenia kostką brukową) działki nr 1. Według skarżącej zalewanie jej działki jest spowodowane niewłaściwym odprowadzeniem wód opadowych z dachu garażu znajdującego się na działce nr 1 oraz z utwardzonej powierzchni gruntu tej działki. Na wstępie należy stwierdzić, że zagadnienia związane z odprowadzaniem wody opadowej z działki nr 1 były między skarżącą a właścicielami tej działki sporne co najmniej od 2007 r. Jednakże ugoda z dnia [...]r., na którą powołuje się skarżąca nie została zatwierdzona przez organ administracji, przed którym została zawarta (art. 118 § 1 kpa) i nigdy nie potwierdzono jej wykonalności (art. 120 § 2 kpa). Dlatego też należy stwierdzić, że nie wywołuje ona żadnych skutków prawnych (w tym dla skarżącej i uczestników postępowania H. i J. B.). Zaskarżoną decyzją organ zobowiązał na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (t. j. Dz. U. z 2005 r., poz. 2019 ze zm., dalej powoływana jako "ustawa") właścicieli działki nr 1 – H. B. i J. B. do wykonania na swojej działce opisanych w tej decyzji urządzeń, które mają zapobiec szkodom na działce skarżącej. Powyższe rozstrzygnięcie – jak wynika z uzasadnień decyzji organów obu instancji zostało wydane po ustaleniu, że woda z dachu garażu znajdującego się na działce nr 1 jest odprowadzana prawidłowo. Wody są bowiem w całości odprowadzane rurą odpływową pionową z dachu garażu do poziomej rury odwadniającej prowadzącej do kratki ściekowej, a stamtąd szczelną i drożną instalacją do rowu wzdłuż ulicy [...]. Podobnie wody opadowe z terenu placu utwardzonego pomiędzy budynkami (mieszkalny i garaż) usytuowanymi na działce nr 1, poprzez prawidłowo ukształtowaną niweletę wprowadzane są do szczelnej i drożnej instalacji odwadniającej na terenie tej działki. Natomiast wobec ustalenia nieprawidłowego rozwiązania w miejscu wybrukowanego placu usytuowanego wzdłuż zachodniej ściany budynku mieszkalnego, na długości około 7 metrów, gdzie nawierzchnia została ukształtowana ze spadkiem 1,8 – 2 % w kierunku zachodnim, w połączeniu z brakiem odbiornika, skutkującego wypływem wód opadowych na południowy fragment działki nr 2, organ nakazał wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie – wskazanych w decyzji. Powyższe ustalenia, będące następstwem szerokiego postępowania dowodowego (akta administracyjne), jego oceny Sąd akceptuje w całości i przyjmuje za własne. Na wstępie należy stwierdzić, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy (Prawo wodne) nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W sytuacji, jeżeli spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, organ może właścicielowi gruntu nakazać m. innymi wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W sprawie jest bezsporne, że działka skarżącej jest podmokłą. Bezsporne jest także, że wykonanie przez właścicieli działki nr 1 około roku 2007 wybrukowanie placu wzdłuż zachodniej ściany budynku mieszkalnego powoduje wypływ wód opadowych na południową część działki nr 2, co jest sprzeczne z art. 29 ust.1 pkt 2 ustawy. Stan ten uprawnia więc do rozstrzygnięcia w tym zakresie w oparciu o art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Takie też rozstrzygnięcie obejmuje zaskarżona decyzja, a sam sposób wykonania urządzeń zabezpieczających został określony w tej decyzji i oparty na opinii biegłego. Nie można w ocenie Sądu uwzględnić zarzutów skarg dotyczących naruszenia art. 29 ustawy, braku ustaleń w zakresie odpływu wód z połaci dachowych garażu, błędów w postępowaniu dowodowym i nierzetelności opinii biegłych. Zdaniem Sądu, art. 29 ustawy nie został naruszony, bowiem w zakresie w jakim właściciele działki nr 1 naruszyli art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy orzeczono po myśli art. 29 ust. 3. Należy też wyraźnie stwierdzić, że w sprawie zostało przeprowadzone postępowanie dotyczące odprowadzania wód opadowych z garażu na działce nr 1, a postępowanie to (rozprawą z dnia 20 października 2010 r., podczas której dokonano próby drożności kanałów deszczowych odprowadzających wodę z posesji skarżącej oraz działki nr 1, opinie biegłych) wykazało, iż odprowadzenie wód z dachu garażu na działce nr 1 zostało wykonane prawidłowo. Fakt braku spływu wód z dachu garażu, a więc ich szkodliwego wpływu na nieruchomość skarżącej potwierdza obszerny materiał dowodowy w tym opinie: hydrotechniczna T. O.; opinia z wykonanych pomiarów wysokościowych ustalająca kierunek spadków w obrębie wybrukowanego placu pomiędzy garażem a domem mieszkalnym na działce nr 1 geodety A. F. oraz opinia techniczna dotycząca sposobu zabezpieczenia działki nr 2 (skarżącej) przed zalaniem wodami opadowymi z działki nr 1 D. O.. Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut braku rzetelności biegłych. Wszyscy biegli w sprawie dysponowali bowiem fachową wiedzą w zakresie, w którym sporządzali opinie, a zarzuty pod względem tych opinii nie zostały uzasadnione w sposób mogący dyskwalifikować któregoś z biegłych. Nie jest też prawdą, że skarżąca miała ograniczone prawo do uczestniczenia w postępowaniu, o czym świadczy jej udział w kolejnych rozprawach administracyjnych, liczne pisma składane w trakcie postępowania oraz skorzystanie ze wszystkich przysługujących jej środków zaskarżenia. Fakt, że skarżąca jest nieusatysfakcjonowana decyzją ostateczną nie skutkuje jej uchyleniem. Uchylenie decyzji wchodzi w grę tylko wtedy, gdy decyzja narusza prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy lub jeżeli została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wyżej wymienionych naruszeń Sąd nie stwierdził, uznał że decyzja odpowiada prawu materialnemu i procesowemu, i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargi. mw