II SA/Gl 1361/25
WyrokWSA w Gliwicach2026-03-11
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Beata Kalaga-Gajewska, Krzysztof Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, której sąd powierzył pieczę nad wnuczką na mocy postanowienia sądu rodzinnego, jest osobą uprawnioną do świadczenia "Dobry start" na podstawie § 4 ust. 1 pkt 1 w związku z § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start", pomimo braku formalnego statusu opiekuna prawnego, faktycznego lub rodziny zastępczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba, której sąd powierzył pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu rodzinnego, jest uprawniona do świadczenia "Dobry start". Literalna wykładnia przepisów rozporządzenia, która wyklucza takie osoby, jest sprzeczna z celem świadczenia, zasadami konstytucyjnymi (ochrona praw dziecka) oraz konwencyjnymi (najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka). Sąd przychylił się do wykładni celowościowej i prokonstytucyjnej, uznając, że państwo powinno wspierać osoby sprawujące faktyczną opiekę nad dzieckiem, niezależnie od formalnego statusu.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie "Dobry start" na wnuczkę, której sąd powierzył pieczę. Organy ZUS odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie jest osobą uprawnioną w świetle rozporządzenia. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podkreślając, że sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu. Do sprawy przystąpił Rzecznik Praw Dziecka, popierając stanowisko skarżącej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 listopada 2024 roku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 września 2025 r. nr 010070/680/8933737/2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia Dobry Start uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 listopada 2024 roku nr [...].
Decyzją z 18 listopada 2024 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania M1. K1. (dalej jako strona lub skarżąca) świadczenia "Dobry start" na dziecko – M2. K2. (będącą jej wnuczką) w roku szkolnym 2024/2025. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że strona nie jest osobą uprawnioną do powyższego świadczenia, gdyż w świetle § 2 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz. U. z 2021 r., poz. 1092 ze zm.) przysługuje ono rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych odpowiednio na dziecko własne, dziecko pozostające pod opieką prawną albo dziecko pozostające w pieczy zastępczej.
Niezadowolona z tej decyzji skarżąca złożyła odwołanie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podkreślając, że sporne świadczenie powinno jej zostać przyznane albowiem dla wskazanego wyżej dziecka została ustanowiona opiekunem mocą postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. z [...] wydanego w sprawie o sygn. akt [...].
Decyzją z 17 września 2025 r., nr 010070/680/8933737/2024 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy akt stanowiący przedmiot odwołania. W uzasadnieniu organ drugiej instancji przyznał, że zgodnie z powołanym wyżej, przedłożonym przez skarżącą postanowieniem, Sąd Rejonowy [...] w K. powierzył jej wraz z małżonkiem pieczę nad wnuczką i ustalił u nich miejsce zamieszkania tego dziecka. Podkreślono jednak, że z orzeczenia tego nie wynika, aby strona była opiekunem faktycznym dziecka, który wystąpił do sądu opiekuńczego w wnioskiem o jego przysposobienie, opiekunem prawnym ani rodziną zastępczą, a w rezultacie nie mieści się ona w kręgu osób uprawnionych do wnioskowanego świadczenia określonym w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start".
Niezadowolona z tej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia rozstrzygnięć zapadłych w obu instancjach oraz przyznania świadczenia, o które się ubiegała. Skarżąca ponownie zaznaczyła, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. z 1[...] wnuczka jest pod opieką jej i męża, zamieszkuje wraz z nimi i to oni zapewniają temu dziecku opiekę oraz wychowanie. Równocześnie podkreśliła, że w świetle poglądu wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych, osoba sprawująca pieczę bieżącą nad dzieckiem jest podmiotem uprawnionym do świadczenia "Dobry start", z kolei odmowa przyznania takiej osobie owego świadczenia jest sprzeczna z Konwencją o Prawach Dziecka jak również z unormowaniami Konstytucji RP gwarantującymi ochronę praw dzieci (w tych ramach przywołała formułujący takie stanowisko wyrok tutejszego Sądu z 14 czerwca 2024 r. wydany w sprawie z jej skargi o sygn. akt II SA/Gl 61/24).
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Powtórzył przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji ponownie podkreślając, że strona nie jest żadną z osób, którym przysługuje prawo do świadczenia "Dobry start", wskazanych w § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia z 15 czerwca 2021 r., gdyż Sąd powierzył jej nad wnuczką jedynie pieczę bieżącą, która nie jest równoważna pieczy zastępczej, a ponieważ nie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie tego dziecka, nie można jej uznać za opiekuna faktycznego w rozumieniu § 3 pkt 3 tego aktu wykonawczego.
Pismem z 13 listopada 2025 r. do sprawy przystąpił Rzecznik Praw Dziecka domagając się uchylenia decyzji wydanych w sprawie przez organy obydwu instancji. Rzecznik podniósł względem przedmiotowych aktów zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to: art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegającego na sprzeczności z wyrażonymi w tych przepisach zasadami procesowymi. Nadto zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: § 4 ust. 1 pkt 1 w związku z § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" w związku z art. 72 ust. 1 zdanie 1 i ust. 2 Konstytucji RP oraz w związku z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r., nr 120, poz. 526 ze zm.) polegające na uznaniu, że osobie sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy prawomocnego postanowienia sądu rodzinnego nie przysługuje świadczenie "Dobry start".
Zdaniem Rzecznika Praw Dziecka wypowiadające się w sprawie organy dokonały błędnej wykładni powołanych wyżej norm rozporządzenia z 15 czerwca 2021 r. pomijając charakter i cel spornego świadczenia, polegający na zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Podkreślił przy tym, że okoliczności niniejszej sprawy rozpatrywane przez pryzmat tak sformułowanego celu uzasadniają odstąpienie od dyrektyw wykładni gramatycznej na rzecz wykładni celowościowej i prokonstytucyjnej, których wyniki przemawiają za przyznaniem stronie świadczenia "Dobry start" pomimo, że nie jest ona ani opiekunem prawnym ani faktycznym dziecka w literalnym rozumieniu § 3 pkt 3 powołanego aktu wykonawczego. Wywiódł bowiem, że osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż państwa pomocy w sprawowaniu opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej podlega uwzględnieniu. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a zatem należało je wyeliminować z obrotu prawnego.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca przyznania stronie prawa do świadczenia "Dobry start" na dziecko w roku szkolnym 2024/2025. W pierwszej kolejności przyjdzie zaznaczyć, że problematyka dotycząca tego świadczenia została uregulowana w wydanym na podstawie delegacji sformułowanej w art. 187a ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (aktualnie Dz. U. z 2025 r., poz. 49 ze zm.) rozporządzeniu Rady Ministrów z 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start". W sprawach o wskazane świadczenie organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działają jako organy administracji publicznej w sposób władczy rozstrzygając o prawach i obowiązkach obywatela (art. 187a ust. 2d powołanej ustawy w związku z § 8 wskazanego rozporządzenia). Odmowa przyznania świadczenia "Dobry start", uchylenie lub zmiana prawa do tego świadczenia wymaga przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wydania decyzji administracyjnej (§ 15 ust. 4), zaś z mocy § 30 tego rozporządzenia, w przypadku, gdy jego przepisy nie regulują danej kwestii związanej z postępowaniem w sprawach o to świadczenie stosuje się wprost przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W sprawie jest poza sporem, że skarżącej oraz jej mężowi powierzono pieczę nad wnuczką mocą postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. z [...] sygn. akt [...], ograniczając w ten sposób rodzicom dziecka władzę rodzicielską nad małoletnią. Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy odpisu tego orzeczenia, stało się ono prawomocne z dniem 25 lipca 2023 r. i zawarto w nim rozstrzygnięcie o ustaleniu miejsca zamieszkania dziecka u skarżącej oraz jej małżonka. Bezspornym jest również, że w wykonaniu owego postanowienia strona sprawowała nad wskazanym dzieckiem faktyczną opiekę w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia. Fakt ten nie był bowiem w żaden sposób kwestionowany przez organy obydwu instancji a zalegający w aktach sprawy materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie okoliczności mogących mu przeczyć. Wyłączną przyczyną odmowy przyznania spornego świadczenia było natomiast przyjęcie założenia, że skarżąca nie mieści się w kręgu osób uprawnionych, których katalog określono w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu "Dobry start". Dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu należy zatem wskazać, że zgodnie z treścią tej normy, przedmiotowe świadczenie przysługuje: rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych. Zdaniem organów obydwu instancji skarżąca nie była żadną z tych osób albowiem nie była wobec wnuczki rodziną zastępczą, a równocześnie nie była dla niej opiekunem prawnym ani też opiekunem faktycznym. W tych ramach przyjęto, że w świetle § 3 pkt 3 wskazanego rozporządzenia, pod pojęciem opiekuna faktycznego należy rozumieć osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jednak tylko wówczas, gdy - co nie miało w sprawie miejsca - wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o jego przysposobienie.
Pozostaje poza sporem, że w okresie pobierania świadczenia skarżąca nie była dla wnuczki rodziną zastępczą ani opiekunem prawnym. Kluczowe znaczenie ma natomiast zagadnienie, czy była dla tego dziecka opiekunem faktycznym w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 15 czerwca 2021 r. Orzekające w sprawie organy udzieliły na to pytanie odpowiedzi przeczącej dokonując literalnej wykładni powyższej normy w powiązaniu z § 3 pkt 3 cytowanego aktu.
W ocenie Sądu stanowisko takie nie zasługuje na aprobatę. Wymaga podkreślenia, że powyższa kwestia była już wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych na gruncie analogicznych unormowań regulujących kwestię osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego zawartych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421). Jakkolwiek w niektórych orzeczeniach Sądy te akceptowały rozwiązanie zastosowane w zaskarżonej decyzji (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 16 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 566/23, publ. Lex nr 3644997), to jednak w zdecydowanej większości przypadków opowiadały się za potrzebą takiej wykładni przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która uwzględnia konstytucyjnie zagwarantowane prawa jednostki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 2140/18, publ. Lex nr 3022467, czy też powoływany przez stronę wyrok z 14 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 61/24, publ. CBOSA). Stanowisko to należy uznać za w pełni aktualne na gruncie przepisów określających krąg osób uprawnionych do świadczenia "Dobry start", regulujących wspomniane zagadnienie zasadniczo w taki sam sposób jak ma to miejsce w przypadku świadczenia wychowawczego. Skład orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do powyższego poglądu, tym bardziej, że świadczenie "Dobry start" służy w istocie realizacji podobnych celów co świadczenie wychowawcze. Wymaga podkreślenia, że program "Dobry Start" został ustanowiony w celu wsparcia rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego (§ 1 uchwały nr 80 Rady Ministrów z 30 maja 2018 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu "Dobry start" - Dz. U. poz. 514), co oznacza, że przeznaczeniem spornego świadczenia jest częściowe pokrycie tych wydatków na utrzymanie dziecka, które związane są z realizacją obowiązku szkolnego. W literaturze akcentuje się, że programem rządowym mogą być objęte rodziny z dziećmi, które nie muszą być adresatami działań wynikającymi z postanowień ustawy o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej. Ustawodawca w przepisie tym posłużył się pojęciem rodzina z dziećmi, a zatem objął nim wszystkie osoby, które sprawują opiekę nad dziećmi i charakter statusu prawnego sprawowanej opieki z tej perspektywy nie odgrywa istotniejszej roli. Nadto, zdaniem Sądu charakter i cel tego świadczenia powinny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Służy ono - podobnie jak świadczenie wychowawcze - zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę, zaś skierowane jest do podmiotów, które sprawują opiekę nad dzieckiem (patrz: wyrok WSA w Łodzi z 22 marca 2019 r. o sygn. akt. II SA/Łd 96/19, publ. Lex nr 2646109 oraz wyrok tutejszego Sądu z 25 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 171/20, publ. Lex nr 3100641). W tym kontekście, wykładnia językowa § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 15 czerwca 2021 r., która legła u podstaw zaskarżonej decyzji nie da się pogodzić z celem świadczenia "Dobry start" sformułowanym w treści § 1 powołanej wyżej uchwały Rady Ministrów nr 80 z 30 maja 2018 r. Do konkluzji takiej prowadzi także zakres obowiązków państwa wobec dzieci wyznaczony w art. 72 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, gdzie wskazano, iż Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka, a każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. W ustawie zasadniczej nie ograniczono się więc jedynie do zapewnienia dziecku ochrony, ale przewidziano nadto prawo żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest szczególnie niezbędna w przypadku dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej, stąd powołany art. 72 ust. 2 Konstytucji nakłada na władze tego rodzaju obowiązek (patrz: W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Lex 2013 wyd. VII, uwagi do art. 72). Oznacza to, że osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tego państwa pomocy w sprawowaniu opieki, w tym również pomocy materialnej zmierzającej do przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka. Formą sprawowania bieżącej pieczy wobec dziecka, nad którym nie sprawują pieczy jego rodzice, jest tzw. piecza alternatywna wobec rodzicielskiej, a państwo powinno zapewnić takiemu dziecku opiekę zastępczą. Wszystko to prowadzi do wniosku, że niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób uprawnionych do świadczenia "Dobry start" wyłącznie do tych spośród faktycznie opiekujących się dzieckiem, które wystąpiły do sądu opiekuńczego o jego przysposobienie, przy pominięciu tych, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. Rozwiązanie takie koliduje również z postanowieniami Konwencji o Prawach Dziecka, która w art. 20 określa, że dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. Z kolei w art. 3 ust. 1 ustalono, iż wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. W myśl art. 27 ust. 3 Konwencji, państwa, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań (Konwencji). Przepisy te, jako pochodzące z ratyfikowanej i należycie ogłoszonej umowy międzynarodowej, stanowią z mocy art. 91 ust. 1 Konstytucji RP część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane. Zważywszy treść wszystkich powołanych wyżej unormowań należy stwierdzić, że - jak trafnie wywodzili skarżąca oraz Rzecznik Praw Dziecka - gramatyczna wykładnia § 4 ust. 1 pkt 1 w związku z § 3 pkt 3 rozporządzenia z 15 czerwca 2021 r., w zakresie, w jakim wyznacza kryteria podmiotowe prawa do świadczenia "Dobry start", które w okolicznościach niniejszej sprawy nie gwarantują realizacji celów sformułowanych w tych regulacjach konstytucyjnych i konwencyjnych, nie daje zadowalających wyników. Interpretacja taka koliduje nadto z art. 2 oraz art. 32 ust. 2 ustawy zasadniczej określającymi, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej oraz, że wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne a nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Chociaż przy tym nie budzi zastrzeżeń możliwość wprowadzenia odstępstwa od zasady równości podmiotów, które charakteryzują się wspólną istotną cechą, to owo zróżnicowanie, aby było dopuszczalne, powinno opierać się o jasno sformułowane kryterium, które stanowi jego podstawę, przy czym kryterium takie musi pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest owa wartościująca norma. Tymczasem w ocenie Sądu wymogu tego nie spełnia norma prawna wyprowadzona w drodze wykładni językowej z przepisów § 4 ust. 1 pkt 1 w związku z § 3 pkt 3 rozporządzenia z 15 czerwca 2021 r., gdyż wykluczenie z grona uprawnionych do świadczenia "Dobry start" tych osób, które sprawują faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy stosownego orzeczenia sądu, pozostaje w sprzeczności z celem przedmiotowego świadczenia sprowadzającym się do częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z zaspokojeniem jego niezbędnych potrzeb życiowych w zakresie edukacji. Wypada dodać, że w judykaturze akcentuje się również, iż zakres działań podejmowanych względem dziecka w rodzinie biologicznej nie różni się od tego, który występuje w ramach pieczy ustanowionej przez sąd powszechny, a skoro tak, również uprawnienia osób sprawujących tę opiekę powinny być analogiczne.
Mając powyższe na względzie skład orzekający uwzględnił skargę i przyjął jako wzorzec kontroli legalności kwestionowanego przez stronę aktu przepisy art. 72 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1, art. 20 i art. 27 Konwencji o prawach dziecka, uznając za zasadne bezpośrednie zastosowanie tych unormowań. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji raz jeszcze oceni jej okoliczności pod kątem spełnienia przez skarżącą przesłanek warunkujących nabycie prawa do spornego świadczenia, uwzględniając wskazania sformułowane w niniejszym wyroku co do wykładni przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start".
Zważywszy wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na złożony przez organ administracji wniosek w tym zakresie przy równoczesnym braku zgłoszenia przez skarżącą żądania przeprowadzenia rozprawy.
O kosztach postępowania nie orzeczono albowiem skarżąca nie była reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika i nie poniosła żadnych opłat z uwagi na objęcie ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło