II SA/Gl 1366/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi W.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta C. decyzją nr [...] z dnia [...] r. odmówił W. H. przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego w związku z opieką nad synem. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przywołał przepisy prawa i podał, że wnioskująca o przyznanie świadczenia jest osobą małoletnią i nie ma władzy rodzicielskiej nad synem a tym samym nie przysługuje jej prawo do świadczenia rodzicielskiego. Od tej decyzji odwołanie w terminie wniosła jej adresatka, reprezentowana przez matkę wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną obecnie decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazał, że z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni jest osobą małoletnią. Nie przysługuje jej więc władza rodzicielska nad dzieckiem, nie ma ustanowionego opiekuna prawnego nad nim. W Sądzie Rejonowym w C. toczy się obecnie sprawa o ustanowienie opiekuna prawnego na rzecz babci dziecka. Zgodnie z przepisem art. 92 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską. Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, (art. 93 § 1). Natomiast zgodnie z przepisem, art. 94 § 1 jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu. Władza rodzicielska przysługiwać może tylko osobom dorosłym, mającym pełną zdolność do czynności prawnych. Władzy tej nie uzyskają zatem małoletni rodzice dziecka do czasu uzyskania przez nich pełnoletności, poprzez osiągnięcie wieku 18 lat. Jednak matka dziecka będąca w wieku powyżej szesnastu lat może poprzez wcześniejsze zawarcie małżeństwa (za zgodą sądu) uzyskać pełnoletność, a w konsekwencji i władzę rodzicielską (art. 10 § 2 k.c.). Z akt sprawy nie wynika, żeby w przedmiotowej sprawie miała miejsce taka sytuacja. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka reprezentowana przez matkę. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej świadczenia. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 17c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych(Dz. U. z 2022 r. poz. 615) "Świadczenie rodzicielskie przysługuje [...] matce albo ojcu dziecka, z uwzględnieniem ust. 2". Jednocześnie ust. 9 tego artykułu wprowadza zamknięty katalog przypadków, gdy powyższe świadczenie nie przysługuje. Ma to miejsce, gdy: 1) co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego; 2) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4; 3) osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki; 4) w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 5) osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Wskazane wyżej przepisy w żaden sposób nie różnicują sytuacji prawnej rodziców dziecka ze względu na ich pełnoletność, czy też posiadanie władzy rodzicielskiej. Dlatego w ocenie składu orzekającego brak tej pierwszej w żadnym przypadku nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego (por. w tym zakresie wyrok tutejszego Sądu z dnia 21 stycznia 2022 r. sygn. II SA/Gl 1057/21 – za CBOSA). Inaczej mówiąc w świetle art. 17c ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kwestia pełnoletniości matki nie ma znaczenia prawnego. We wskazanym przepisie ustawodawca stwierdził, iż świadczenie przysługuje matce dziecka, nie wprowadzając żadnych rozróżnień normatywnych w kwestii wieku. Świadczenie takie przysługuje matce bez względu na to czy jest osobą pełnoletnią, czy też nie. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 134 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu.