II SA/Gl 1369/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. M. (M.), M. M. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 5 września 2024 r. nr WINB-WOA.7722.220.2024.KZ w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej – organ odwoławczy, Wojewódzki Inspektor) postanowieniem z dnia 5 września 2024 r. nr WINB-WOA.7722.220.2024.KZ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. - dalej k.p.a.), art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm. – dalej u.p.b.), po rozpoznaniu zażalenia M. M. i A. M. (dalej – Skarżący, Zobowiązani), utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. (dalej – organ I instancji, Powiatowy Inspektor) z dnia 23 lipca 2024 r. nr [...] oddalające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją nr [...] z dnia 2 czerwca 2022 r. Powiatowy Inspektor nałożył na Skarżących obowiązek wykonania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B.: 1) na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b.: – rozbiórki stropu pośredniego, – rozbiórki ścian murowanych, które nadmiernie obciążają strop, 2) na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. – nadproży zabezpieczających wykonaną wnękę w łazience i przejścia pomiędzy pokojami w ścianach nośnych zgodnie z ekspertyzą konstrukcyjną, w terminie do 30 września 2022 r. Wojewódzki Inspektor decyzją z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr WINB-WOA.7721.284.2022.JB uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania prac i wyznaczył nowy termin ich realizacji do dnia 1 września 2023 r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/GI 821/23 tutejszy Sąd odrzucił skargę Zobowiązanych. Wobec niepodjęcia przez Skarżących działań zmierzających do wykonania wspomnianych obowiązków, Powiatowy Inspektor skierował do nich w dniu 4 czerwca 2024 r. upomnienie, które doręczono w dniu 6 czerwca 2024 r. Następnie w dniu 5 czerwca 2024 r. wysłał odpowiednio do Skarżącego i Skarżącej tytuły wykonawcze o nr [...] i [...], które zostały odebrane przez Zobowiązanych w dniu 10 lipca 2024 r. Pismem z dnia 15 lipca 2024 r. Skarżący wnieśli zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Powołując się na art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. podnieśli, że błędnie uznano ich za adresatów obowiązku, podczas gdy nie są oni właścicielami mieszkania, w którym mają być przeprowadzone roboty budowlane. Ponadto na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. zawnioskowali o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2024 r. Powiatowy Inspektor oddalił zarzuty Skarżących w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu wyjaśniono, że adresat decyzji został ustalony w trakcie postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 50 - art. 51 u.p.b. Ponadto podkreślono, że w myśl art. 52 u.p.b., w takim przypadku nakazy i zakazy nakładane są na inwestora. Dodano także, że decyzja Powiatowego Inspektora nr [...] z dnia 2 czerwca 2022 r. jest ostateczna. W tym samym dniu, tj. 23 lipca 2024 r., organ I instancji zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie wniesionych zarzutów. W zażaleniu z dnia 2 sierpnia 2024 r. Zobowiązani zarzucili rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnemu: 1) brak uznania za nieprawidłowe, że adresatem obowiązku winni być Skarżący, którzy nie są właścicielami lokalu nr [...] przy ul. [...] w B., 2) brak zawieszenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. W motywach zażalenia podkreślili, że nie są adresatami obowiązku, gdyż nie dysponują prawem własności do mieszkania, w którym prowadzona była przebudowa. Z tego też względu nie mogą wykonać obowiązku, ponieważ Wspólnota Mieszkaniowa nie wyrażą im zgody na wykonanie robót budowlanych. Niezależnie od tego zakwestionowali zasadność nałożonych obowiązków. W końcowej części podniesiono, że na decyzję Powiatowego Inspektora nr [...] z dnia 2 czerwca 2022 r. została złożona skarga konstytucyjna wraz z wnioskiem o jej wstrzymanie. Nie przychylając się do argumentacji zażalenia, Wojewódzki Inspektor postanowieniem z dnia 5 września 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji oddalające zarzuty egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przybliżył Skarżącym specyfikę postępowania egzekucyjnego. Następnie wyjaśnił, że błąd co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. występuje wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej niż zobowiązany, tj. innej niż wymienionej w decyzji nakładającej obowiązek. Oznacza to, że za błąd co do osoby zobowiązanego nie można uznać sytuacji, w której zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do zbadania prawidłowości skierowania do niego powinności określonego zachowania. Wojewódzki Inspektor nie dostrzegł również, aby występowała w sprawie niewykonalność obowiązku. W zaskarżonym postanowieniu stwierdzono również, że w związku ze złożeniem zarzutów, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone do czasu zawiadomienia organu egzekucyjnego o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie wniesionego zarzutu. W skardze z dnia 24 września 2024 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora, Zobowiązani zarzucili rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że Skarżący niebędący właścicielami nieruchomości, są w stanie wykonać zobowiązania na nich nałożone, podczas gdy w chwili obecnej wobec braku zgody właściciela nie są w stanie uczynić zadość temu obowiązkowi. Wobec tego zarzutu Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze zawarto również żądanie rozpoznania sprawy na rozprawie. W motywach skargi Zobowiązani podtrzymali stanowisko, że nie powinni być adresatami przedmiotowej decyzji nakładającej na nich obowiązek wykonania robót budowlanych. Uzasadnili to tym, że nie są właścicielami budynku i nie posiadają zgody właściciela lokalu na wykonanie prac budowlanych. Dodali, że właściciel, jak i Wspólnota Mieszkaniowa sprzeciwili się jakimkolwiek próbom działania bez ich zgody, a zgody od tych podmiotów Skarżący nie otrzymali. W tym kontekście Zobowiązani stwierdzili, że obowiązki na nich nałożone są niewykonalne. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sprawy są zarzuty, w rozumieniu art. 33 § 1 u.p.e.w., wniesione w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się w związku z niewykonaniem robót budowlanych określonych ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora nr [...] z dnia 2 czerwca 2022 r. Zobowiązani stoją na stanowisku, że obowiązki sprecyzowane we wspomnianej decyzji Powiatowego Inspektora zostały błędnie na nich nałożone. Twierdzenie to opierają na tym, że nie są właścicielami przebudowanego lokalu. Dodatkowo wskazują, że są one niewykonalne, ponieważ nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a właściciel przebudowanego lokalu oraz Wspólnota Mieszkaniowa sprzeciwiają się podejmowaniu przez nich jakichkolwiek działań. Odmiennego zdania są organy obu instancji, które uważają, że żadna z tych okoliczności nie występuje w kontrolowanej sprawie. Przystępując do rozważań przede wszystkim należy podnieść, że uprawnienie do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wynika z art. 33 § 1 u.p.e.a. Ustawodawca w art. 33 § 2 u.p.e.a. sfomułował katalog okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutu. Podkreślić należy, że jest to katalog o charakterze zamkniętym (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt III FSK 955/23, Lex nr 3710295). Oznacza to, że żadne inne przypadki niż wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. nie mogą być przedmiotem zarzutu, a w konsekwencji nie mogą stanowić przedmiotu rozstrzygnięcia przez właściwy organ. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a., c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zajmując się wskazywanym przez Skarżących zarzutem z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. podnieść należy, że przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (zob. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 33). Zatem wniesienie zarzutu opartego o przesłankę wymienioną w art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. nie może zmierzać do ustalania osoby zobowiązanego, a sprowadzać powinno się do formalnej kontroli tożsamości osoby, wobec której prowadzi się egzekucję w celu stwierdzenia, czy w orzeczeniu nakładającym obowiązek wskazano tę samą osobę (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 812/23, Lex nr 3687534; wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Lu 95/23, Lex nr 3548601). Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że nie ulega wątpliwości, że Skarżący zostali jednoznacznie wskazani w decyzji Powiatowego Inspektora nr [...] z dnia 2 czerwca 2022 r. jako adresaci określonych nią obowiązków. Upomnienie, jak również tytuły wykonawcze, wystawione zostały właśnie na Zobowiązanych. Oznacza to, że w sprawie nie zachodzi błąd co do zobowiązanego, w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Dodać należy, że w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. nie bada się prawidłowości wyznaczenia adresatów obowiązku nałożonego w toku właściwego postępowania administracyjnego, w tym przypadku postępowania naprawczego uregulowanego przepisami Prawa budowlanego. Dlatego też argumentacja przywoływana przez Skarżących dla uzasadnienia zarzutu z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. (tj. brak tytułu własności do lokalu) nie mogła wpłynąć na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. W kwestii twierdzenia Zobowiązanych, że nałożony na nich obowiązek jest niewykonalny podnieść należy, iż okoliczność ta nie została wymieniona w art. 33 § 2 u.p.e.a. Tym samym nie może stanowić przedmiotu zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanka ta była podstawą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym do 30 lipca 2020 r. Obecnie, w wyniku nowelizacji u.p.e.a. wprowadzonej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 z późn. zm.), niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Badanie wystąpienia tej przesłanki jest możliwe w odrębnym postępowaniu wszczętym w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z tego też względu zagadnienie to nie było poddane kontroli. Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W skardze Zobowiązani zawarli żądanie rozpoznania sprawy na rozprawie, nie wskazując argumentów, które by to uzasadniały. Zgodnie natomiast z art. 122 p.p.s.a. sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Na gruncie tego przepisu wykształciło się stanowisko, że rozpoznanie w trybie uproszczonym skargi na zaskarżalne postanowienie nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy nie wiąże Sądu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 marca 2017 r. o sygn. akt I SA/Gd 1705/16, Lex nr 2270464). Ponadto z treści art. 122 p.p.s.a. wynika, że przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu ("może przekazać"), któremu ustawodawca, w omawianej kwestii, pozostawił całkowitą swobodę, nie wskazując żadnych kryteriów, którymi powinien kierować się sąd (zob. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5287/16, Lex nr 2347699). Mając na uwadze powyższe skład orzekający Sądu nie dostrzegł powodów, dla których sprawa miałaby zostać rozpatrzona na rozprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).