II SA/Gl 1375/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant specjalista Ewa Pasiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2020 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. odmówił B. K. (nazywanemu dalej również skarżącym). przyznania specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu żywności, środków czystości i leków. W uzasadnieniu organ I instancji opisał szczegółowo sytuację strony i przedstawił motywy swojego rozstrzygnięcia. Stwierdził, że strona jest w stanie dysponując własnymi środkami zabezpieczyć potrzeby o które wnioskuje. Zaznaczył, że w przypadku strony nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, warunkujący przyznanie wnioskowanej pomocy. Nadto wskazano, że ze względu na ograniczone środki finansowe ośrodek zabezpiecza w pierwszej kolejności osoby i rodziny, których dochód mieści się w 100 % kryterium dochodowego. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Zakwestionował w nim rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i podniósł swoją trudną sytuację, nie pozwalającą na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb. Zakwestionował również, że prowadzi z ojcem wspólne gospodarstwo domowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu wskazało na treść art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91 tego aktu. Podkreśliło, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Zaakceptowało ustalenia faktyczne organu I instancji, zgodnie z którymi skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem. Strona posiada status osoby bezrobotnej zarejestrowanej w PUP w M. Orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o niepełnosprawności wnioskodawca został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie wydano do [...] r. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. wynika, że strona choruje na [...], [...], [...] w trakcie diagnostyki. Strona oświadczyła, że ma [...]. Dochód rodziny strony stanowi emerytura ojca skarżącego w wysokości 3429,51zł. (marzec 2019 r.). W konsekwencji uznało ono, że strona nie spełnia warunków formalnych do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego, gdyż dochód na osobę w rodzinie przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego jest brak wskazań co do wystąpienia przypadku szczególnego, świadczącego o potrzebie przyznania pomocy mimo uzyskania przez wnioskodawcę dochodu przekraczającego kryterium dochodowe. W przypadku strony nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, tj. taka sytuacja, czy zdarzenie nadzwyczajne, które byłoby nietypowe i niemożliwe do przewidzenia przez stronę, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zapadłe w ramach uznania administracyjnego nie nosi cech dowolności Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego odrębnego gospodarstwa wnioskodawcy, nie dało wiary oświadczeniu strony w tym zakresie. Stwierdziło, że wspólne zamieszkiwanie z ojcem, ponoszenie przez tego ostatniego kosztów utrzymania mieszkania oraz zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych świadczy o tym, że skarżący wraz z ojcem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skargę na tę decyzję złożył adresat rozstrzygnięcia. Wyraził on niezadowolenie z decyzji organów obu instancji. Opisał swoją sytuację życiową podnosząc, że sam dochodów żadnych nie posiada. W jego ocenie nie prowadzi wraz z ojcem wspólnego gospodarstwa. Nie jest wystarczające tylko wspólne zamieszkiwanie osób spokrewnionych lub nie spokrewnionych, konieczne też jest wspólne gospodarowanie tych osób. A w jego przypadku nie ma wspólnego gospodarowania - nie otrzymuje on od ojca zabezpiecza jego potrzeb żywieniowych i zdrowotnych, jest zmuszony zabiegać o to u obcych. Kolegium poza arbitralnym stwierdzeniem. że "jako osoba niesamodzielna nie może z braku środków prowadzić oddzielnego gospodarstwa domowego" nie analizuje przyczyn tego stanu rzeczy i całkowicie je pomija. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ze względu na braki formalne (brak numeru PESEL skarżącego). Brak ten został w trakcie postępowania uzupełniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.) "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy". Zasiłek ten (ust. 2) może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Warunkiem przyznania zasiłku w tym trybie jest nieprzekraczanie kryterium dochodowego. Dla osoby w rodzinie, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy dochód na osobę nie może przekraczać kwoty 528 zł. Pod pojęciem rodziny (art. 6 pkt 14 ustawy) należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Organy prawidłowo w sprawie ustaliły, iż skarżący stanowi rodzinę (w myśl przywołanych wyżej przepisów) wraz ze swym ojcem. Zamieszkują bowiem w tym samym mieszkaniu, w dwóch różnych pokojach. Twierdzenia skarżącego, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe nie zasługuje na wiarę. To ojciec pokrywa koszty utrzymania mieszkania. Okoliczność, że skarżący musi przestrzegać diety, przez co spożywa różne od ojca posiłki, w żaden sposób nie świadczy o "odrębności", czy też istnieniu innego gospodarstwa domowego. Biorąc pod uwagę ustalony dochód ojca skarżącego (3429,51 zł emerytury) po odjęciu kosztów zajęcia komorniczego przekracza kryteria, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy. Zatem przyznanie zasiłku na podstawie art. 39 ustawy było niemożliwe. Kontrolowana decyzja została podjęta jednakże na podstawie art. 41 ustawy. Przepis ten przewiduje możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego. Zgodnie z nim "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany [...] specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi". W odniesieniu do tego zasiłku nie obowiązuje kryterium dochodowe (art. 8 ust. 1 ustawy). Specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej, przy czym przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych za "szczególnie uzasadniony przypadek" wskazuje się przypadek na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. "Szczególnie uzasadniony przypadek" to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. I OSK 1865/19). Wskazując na to, że sytuacja skarżącego jest trudna organy uznały, że w jego przypadku nie zachodzi sytuacja szczególna ani nadzwyczajna. I Sąd tę ocenę (opierając się na całości materiału dowodowego) podziela. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.