II SA/Gl 139/16
PostanowienieWSA w Gliwicach2016-09-09
Skład orzekający: Łukasz Strzępek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, może uzyskać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu?Ratio decidendi
Prawo pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może zostać przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że znajduje się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym i nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania. W przypadku, gdy strona jest w stanie ponieść część kosztów (np. wpis od skargi kasacyjnej), wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych może zostać oddalony, podczas gdy wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu może zostać uwzględniony ze względu na trudną sytuację osobistą i stan psychiczny strony.Stan faktyczny
Skarżący M. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu w związku ze skargą na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego. Skarżący przedstawił informacje o swoim majątku, dochodach i zadłużeniu, a także dokumenty obrazujące jego wydatki. Sąd rozpoznał wniosek, biorąc pod uwagę sytuację materialną i osobistą skarżącego.Rozstrzygnięcie
1) oddalono wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, 2) ustanowiono dla skarżącego radcę prawnego z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 9 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: 1) oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla skarżącego radcę prawnego z urzędu
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy M. P. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W druku formularza wskazał, że wraz z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a w skład jego majątku wchodzi niedokończona budowa budynku mieszkalnego o pow. 348 m2 o szacunkowej wartości około 500.000,00 zł; przystosowany do celów mieszkaniowych barak (w którym skarżący zamieszkuje wraz z żoną) o pow. 80 m2 i wartości około 50.000,00 zł; nieruchomość przy ul. [...] o pow. 1,372 ha o wartości około 900.000,00 zł stanowiąca wedle oświadczenia strony zabezpieczenie pożyczki o wartości 210.000,00 zł oraz udział małżonki skarżącego (1/8) w prawie własności budynku mieszkalnego należącego uprzednio do jej rodziców o szacunkowej wartości 80.000,00 zł. Wnioskodawca podkreślił, że jest zadłużony na kwotę około 400.000,00 zł względem urzędów skarbowych oraz banków.
Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca przedstawił dokumenty obrazujące poziom i strukturę jego wydatków a także źródła dochodu.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że skorzystanie z tej formy prawa pomocy zostało przewidziane dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym a z przedstawionych okoliczności wynika, że nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie samodzielnie wygospodarować środków na ten cel.
Mając powyższe na uwadze i uwzględniając nadesłane przez skarżącego dokumenty uznano, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu.
Mając bowiem na uwadze sytuację osobistą skarżącego, a przede wszystkim jego stan psychiczny potwierdzony diagnozą lekarską wskazującą na problemy z radzeniem sobie w załatwianiu spraw urzędowych uznano, że zasadnym będzie przyznanie stronie pełnomocnika z urzędu, który zadba o należyte prowadzeni jego spraw.
Oddalając wniosek w pozostałym zakresie uznano, że skarżący będzie w stanie opłacić koszty postępowania sądowego, które na jego obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł – zgodnie z treścią § 3 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Dochód wnioskodawcy i jego małżonki wynosi łącznie 2507 zł. Bieżące wydatki, do których zaliczają się opłaty za media, usługi telekomunikacyjne, ubezpieczenie małżonki skarżącego oraz lekarstwa kształtują się zaś na poziomie około 1200 zł. Pod uwagę nie brano natomiast kosztów obsługi zobowiązań kredytowych, które jako prywatnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których niewątpliwie należą koszty sądowe. Pozostający w dyspozycji skarżącego dochód, po odjęciu wskazanych wyżej wydatków pozwala na wygospodarowanie środków na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło