II SA/Gl 14/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta C. zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi N. i R.. Wymieniona decyzja została ogłoszona na zebraniu ogólnym uczestników scalenia w dniu [...] 2005 r. a następnie wywieszona na tablicach ogłoszeń Starostwa Powiatowego w C. (w dniach od [...] do [...] 2005r.), Urzędu Gminy K. (w dniach od [...] do [...] 2005r.), Sołectwa wsi N. (w dniach od [...] do [...] 2005 r.) oraz Sołectwa wsi R. (w dniach od [...] do [...] 2005r.). W decyzji znalazło się m.in. pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Wojewody [...] za pośrednictwem organu I instancji w terminie 14 dni od dnia jej ogłoszenia. Pismem z dnia [...] 2005 r. nadanym w Urzędzie Pocztowym w K. w dniu [...] 2005r. J. D. zwróciła się do Wojewody [...] z prośbą o zbadanie sprawy projektu scalenia przedmiotowych gruntów i wniosła o dokonanie w nim odpowiednich zmian. Jednocześnie zwróciła się o cyt. "odstąpienie od negatywnych skutków podniesienia /.../ sprawy po terminie" podając, iż jest osobą starszą, mieszka samotnie i nie zna się na planach i rysunkach technicznych. Wojewoda [...] traktując powyższe pismo jako odwołanie od decyzji organu I instancji postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż zawartą w piśmie strony prośbę o odstąpienie od negatywnych skutków podniesienia sprawy po terminie uznał za wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania jednak odwołująca się (błędnie w postanowieniu określana nazwiskiem: D.) nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wskazała, że nie wzięła udziału w zebraniu uczestników scalenia a ogłoszenia na tablicy ogłoszeń wiszą bardzo krótko. Ponadto źle widzi i do czytania musi używać okularów co powoduje, że nie jest w stanie sama odczytać treści umieszczonych na tablicy ogłoszeń. Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2006r. sygn. akt II SA/Gl 1078/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, iż organ II instancji naruszył prawo poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przywrócenie tegoż terminu. Dodatkowo Sąd podniósł, iż wbrew twierdzeniom Wojewody [...] czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Powiatu C. upłynął dopiero z dniem [...] 2005 r. czyli o 19 dni później niż ustalił to organ II instancji. Tak daleko idąca różnica, zdaniem Sądu, może mieć znaczenie przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu. Pismem z dnia [...] 2006 r. Wojewoda [...] powiadomił J. D. o prawie do czynnego udziału w postępowaniu w przedmiocie zasadności prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie wskazał, iż strona może złożyć wyjaśnienia uprawdopodobniające, że złożenie odwołania w terminie ustawowym było niemożliwe z powodu przeszkody, której nie mogła przezwyciężyć. W odpowiedzi na pismo Wojewody [...] J. D. nadesłała oświadczenie z dnia [...] 2006 r., w którym podtrzymała swoje negatywne stanowisko wobec decyzji zatwierdzającej projekt scalenia. Podkreśliła nadto, iż o dokonaniu zmiany projektu dowiedziała się po terminie i natychmiast wniosła cyt. "odpowiednie pismo" albowiem zmiana ta narusza jej prawo własności. Fakt, że o dokonanej zmianie projektu dowiedziała się przypadkowo po terminie rodzi, zdaniem J. D., uzasadnione podejrzenie, że wprowadzono ją w błąd pokazując w terenie inne granice niż uwidocznione w projekcie scalenia. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu obszernie wywiódł, iż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy albowiem argument podeszłego wieku, sporadycznego jedynie wychodzenia z domu i słabego wzroku nie są wystarczającymi przesłankami do przywrócenia terminu odwoławczego. Fakty te nie wykluczają bowiem możliwości dokonania we właściwym terminie czynności procesowej osobiście lub przez osobę upoważnioną. Tym samym, zdaniem Wojewody [...], nie istniała przeszkoda uniemożliwiająca terminowe wniesienie odwołania. Pismem z dnia [...] 2006r. J. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie organu II instancji. W uzasadnieniu szeroko odniosła się do nieprawidłowości zatwierdzonego projektu scalenia, w odniesieniu natomiast do kwestii spóźnionego wniesienia odwołania stwierdziła jedynie, iż o zmianie jaka nastąpiła w stosunku do wcześniejszych ustaleń dowiedziała się od krewnego, A. Z.. Wyjaśnił on jej na czym polega różnica w ustaleniach projektu, a w konsekwencji w dniu [...] 2005 r. skarżąca stwierdziła, iż w kwestii przebiegu granicy działki została wprowadzona w błąd. Wobec powyższego w dniu [...] 2005 r. wystosowała pismo do Wojewody [...]. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że nie jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Zważyć bowiem w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.) odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania – jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Złożenie odwołania po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego czy odwołujący się złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.) czy też z prośbą taką nie wystąpił. Jeżeli wraz z odwołaniem odwołujący się złożył wniosek o przywrócenie terminu to wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności wniosek ten rozpoznać, a następnie w zależności od oceny okoliczności i przyczyn wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia, bądź to wydać postanowienie, w którym stwierdzi, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, bądź też, także w drodze postanowienia, przywrócić termin do złożenia odwołania i rozpoznać sprawę merytorycznie. Jeśli natomiast wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby bowiem rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której termin ów był ustanowiony. Stosownie do § 1 cytowanego artykułu przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest jednak możliwe jedynie wówczas gdy strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W art. 58 § 1 i 2 k.p.a. ustanowione zostały zatem cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie aby przywrócenie terminu do wniesienia odwołania było prawnie dopuszczalne. Należą do nich: uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez stronę wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, dochowanie 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przeszkody oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony podlegający ewentualnemu przywróceniu termin. W myśl powołanego przepisu przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne jeśli strona dopuściła się jakiegokolwiek niedbalstwa i jeśli w istocie mogła albo sama, albo poprzez domowników złożyć odwołanie w terminie. Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z dnia 28 grudnia 2000 r., I SA/Ka 1781/99, LEX nr 47160). Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć więc tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 października 2000 r., I SA/Gd 560/00, LEX nr 46437). Nadto przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 1999 r., IV SA 1656/97, LEX nr 47891.). Okolicznościami wskazującymi na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu są zatem np. nieprawidłowe doręczenie pisma (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2000 r., IV SA 2121/98, LEX nr 54744), przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2000 r., SA 1072/00, LEX nr 55307). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy należy wskazać, iż bezspornym jest, że J. D. wniosła odwołanie od zatwierdzającej projekt scalenia decyzji Starosty Powiatu w C. z uchybieniem ustawowego terminu. Termin ten upłynął bowiem w dniu [...] 2005 r. natomiast skarżąca wniosła odwołanie dopiero w dniu [...] 2005 r. Bezspornym jest także, iż w swym piśmie zawarła prośbę noszącą znamiona wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu podzielić natomiast należy w całej rozciągłości pogląd organu II instancji, iż J. D. nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy albowiem nie wskazała żadnych obiektywnych przeszkód, które uniemożliwiłyby jej wniesienie odwołania w terminie. Do przeszkód takich nie można bowiem zaliczyć ani podniesionego przez skarżącą w odwołaniu wieku, ani nieznajomości planów i rysunków technicznych, ani też wskazanych następnie w skardze do Sądu na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. trudności w ewentualnym zapoznaniu się z umieszczoną na tablicy ogłoszeń decyzją z uwagi na krótki okres jej zamieszczenia oraz problemy ze wzrokiem wymagające posługiwania się okularami do czytania i przybliżania tekstu. Trudności, o których mowa, nie stanowiły niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód, których wystąpienie obiektywnie uniemożliwiało skarżącej wniesienie odwołania w terminie. Przy dochowaniu należytej staranności strona niewątpliwie mogła bowiem w stosownym czasie zapoznać się z treścią wydanej w sprawie scalenia decyzji, a następnie w ustawowym terminie wnieść odwołanie bądź to samodzielnie bądź przy pomocy innych osób (zwłaszcza, że jak wynika ze skargi krewny skarżącej także był uczestnikiem scalenia). W konsekwencji stwierdzić zatem należy, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybiła terminu do wniesienia odwołania bez swojej winy, a wobec nie wskazania przyczyn uniemożliwiających terminowe dokonanie wskazanej czynności procesowej nie mogła wykazać nadto, że wniosek o przywrócenie terminu wniosła w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Tym samym organ II instancji poprawnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez J. D. odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt scalenia albowiem jego przywrócenie było prawnie niedopuszczalne. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.