II SA/Gl 140/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi H. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 9 listopada 2023 r. nr SKO I 427/112/2023 w przedmiocie kosztów w postępowaniu rozgraniczeniowym oddala skargę. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2023 r., nr [...], Wójt Gminy B., działając na podstawie art. 264 §1 w zw. z art. 262 §1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej k.p.a.), ustalił wysokość kosztów w postępowaniu rozgraniczeniowym pomiędzy nieruchomościami położonymi w B. oznaczonymi jako: działka nr 1. o pow. 0,0968 ha, stanowiąca własność J. C. - G. i H. G., z nieruchomościami sąsiednimi oznaczonymi jak w postanowieniu, na kwotę 3.550 zł, na którą składają się koszty postępowania poniesione w interesie strony. W uzasadnieniu podano m. in., że decyzją z dnia 27 lipca 2023 r. Wójt Gminy B. zatwierdził ustalony w dniu 15 czerwca 2023 r. przez upoważnionego geodetę przebieg granic pomiędzy działkami. Wcześniej, w dniu 27 marca 2023 r. wpłynął do Urzędu Gminy wniosek J. C. - G. i H. G. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości dla działki nr 1. z działkami sąsiednimi, zgodnie z załącznikiem graficznym. W związku z powyższym Wójt Gminy wszczął postępowanie rozgraniczeniowe i ustalił jego koszty, obciążając nimi wnioskodawców postępowania. Od powyższego postanowienia zażalenie złożyli J. C. - G. i H. G.. Zarzucono m. in. że właściciel spółki D. wraz z inną osobą samowolnie, prowadząc prace ziemne na przełomie lat 2019 – 2022, doprowadzili do powstania istniejącego naruszenia cudzej własności, co w okresie minionego czasu zawsze uchodziło płazem. Znaki graniczne wbrew właścicielom usunięto. Odwołujący nie powinni ponosić kosztów samodzielnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej (dalej SKO), postanowieniem z dnia 9 listopada 2023 r., znak SKO I 427/112/2023, wydanym na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podano m. in., że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm. – dalej k.c.), stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą wspólnie. Każda granica ma różne cechy, w tym długość i krzywizny, wymagała też przyjęcia różnej ilości punktów granicznych, a zatem nakład pracy w każdym przypadku może być inny. Nadto, organ administracji nie może bezkrytycznie przyjmować rachunków (faktur) wystawionych przez upoważnionych geodetów za ich czynności lecz jest zobligowany do ich sprawdzenia, uwzględniając także wydatki niezbędne do wykonania zleconej pracy, czemu winien dać wyraz w uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania. Z akt sprawy, a zwłaszcza z zaskarżonego postanowienia, nie wynika, jakie czynności zostały wykonane w ramach ww. kwoty. Skargę na powyższe postanowienie SKO złożył H. G.. Podano m. in., że tego rodzaju rozstrzygnięcie dotyczy stron będących właścicielami sąsiadujących nieruchomości. Unormowania zawarte w art. 152 k.c. wykazują na istnienie interesu każdego z właścicieli. Skarżący, jako właściciel nieruchomości oświadczył, że w rozpatrywanej spornej sprawie jest stroną, której ewidentnie naruszono własność prywatną. Polegało to na wykonaniu odpływu liniowego w strefie usuniętych znaków granicznych. Inwestorem prowadzonych robót był właściciel firmy D. Organ I instancji powinien wnikliwie ocenić wiarygodność zeznań stron dopuszczających się naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W oparciu o art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony; 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 5/06) wskazano, że w postępowaniu rozgraniczeniowym, prowadzonym przed organem administracji publicznej, istnieje możliwość obciążenia kosztami rozgraniczenia nieruchomości stron będących właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko strony, która żądała wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Pogląd ten ma bowiem oparcie w unormowaniach zawartych w art. 152 k.c. i jest związany z faktem istnienia interesu każdego z właścicieli nieruchomości w ustaleniu przebiegu granic, które stały się sporne. Powyższe nie oznacza jednak, że z tezy uchwały wynika, iż w każdym przypadku organ prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe musi jego kosztami obciążyć wszystkie osoby biorące w nim udział. We wspomnianej wyżej uchwale NSA dopuścił bowiem jedynie możliwość obciążenia właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami, nie stwierdzając kategorycznie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie musi zawsze zapaść w postępowaniu. Przeciwne stanowisko ograniczałoby bowiem organowi swobodę stosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym art. 262 § 1 k.p.a., a więc swobodę w ocenie, które z wygenerowanych w toku postępowania kosztów strona powinna ponieść w związku z tym, że albo wynikły one z jej winy albo zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie (zob. wyrok NSA z 7 grudnia 2018 r., sygn. I OSK 369/17). Orzeczenie o kosztach postępowania wydawane jest zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. W rezultacie, wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi brać pod uwagę czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich, czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku – w jakim stosunku. SKO zatem prawidłowo dostrzegło braki w postępowaniu przed organem I instancji, które mają charakter istotny i nie mogą zostać usunięte w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Organ I instancji powinien wyjaśnić, jakie elementy składają się na wynagrodzenie geodety, czy są to tylko wydatki geodety, czy też koszty sporządzenia map i innych dokumentów oraz znaków granicznych. Z faktury powinno jednoznacznie wynikać, jakie czynności i w jaki sposób geodeta rozliczył. Ustalając koszty postępowania organ I instancji powinien ocenić nie tylko ilość punktów granicznych i długość granic, ale także inne czynniki wpływające na koszty oraz korzyści, jakie z ich ustalenia uzyskali poszczególni właściciele nieruchomości. Z akt sprawy, a zwłaszcza z zaskarżonego postanowienia nie wynika, jakie czynności zostały wykonane w ramach ww. kwoty. Organ I instancji nie może bezkrytycznie przyjmować faktur wystawionych przez upoważnionych geodetów za ich czynności, lecz jest zobligowany do ich sprawdzenia, uwzględniając także wydatki niezbędne do wykonania zleconej pracy, czemu powinien dać wyraz w uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania. Co więcej, sama skarga także zawiera zarzuty wobec postępowania i ustaleń organu I instancji, co tylko potwierdza zasadność rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Swoje wątpliwości skarżący powinien zatem zgłosić w toku ponownie prowadzonego postępowania w ww. zakresie. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 § 2, 262 §1 k.p.a., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.