II SA/Gl 1405/14
PostanowienieWSA w Gliwicach2014-12-29
Skład orzekający: Łukasz Strzępek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu powinien zostać uwzględniony, jeśli strona znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ale nie wykazała, że wyczerpała wszystkie możliwości znalezienia zatrudnienia?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu może zostać uwzględniony w całości tylko w przypadku ekstremalnie ciężkiej sytuacji materialnej strony, charakteryzującej się brakiem dochodu i majątku. W sytuacji, gdy strona nie wykazała, że wyczerpała wszystkie możliwości znalezienia zatrudnienia lub uzyskania świadczeń, nie spełnia kryteriów do ustanowienia pełnomocnika z urzędu, mimo trudnej sytuacji materialnej.Stan faktyczny
Skarżąca G. M. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Wskazała, że jedynym źródłem utrzymania rodziny jest dochód córki w wysokości ok. 1600 zł netto miesięcznie. Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, przedstawiła część dokumentów dotyczących wydatków i dochodów. Sąd uznał, że sytuacja materialna rodziny uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych w całości, ale nie ustanowienie pełnomocnika z urzędu.Rozstrzygnięcie
Zwolniono skarżącą z kosztów sądowych; oddalono wniosek w pozostałym zakresie (ustanowienie radcy prawnego z urzędu).Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania podłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącą z kosztów sądowych; 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy G. M. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego z urzędu. W treści formularza wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z małżonkiem oraz córką, a jedynym źródłem ich utrzymania się jest dochód córki w wysokości 2300 zł brutto miesięcznie. Skarżąca zadeklarowała, że jej rodzina, poza budynkiem mieszkalnym o pow. 200 m2, obciążonym hipoteką, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro.
Pismem z dnia 24 listopada 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp.,
- nadesłanie dokumentu wykazującego wysokości zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu, zabezpieczonego hipoteką oraz wysokość miesięcznych rat płaconych z tego tytułu,
- nadesłania zaświadczenia potwierdzającego wysokość wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez M. M. oraz zaświadczenia potwierdzającego fakt, że zarówno skarżąca jak i J. M. (jej małżonek) posiada status osoby bezrobotnej, pozbawionej prawa do zasiłku.
W odpowiedzi G. M. nadesłała kopie rachunków za energię elektryczną, opiewające na kwotę 211,73 zł w ujęciu dwumiesięcznym, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat, kopie recepty na zakup lekarstw, kopię opinii lekarskiej sporządzonej na potrzeby postępowania sądowego oraz dokumenty wykazujące wysokość wynagrodzenia otrzymywanego przez córkę skarżącej.
W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Ocena możliwości finansowych strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. Aby jednak oceny tej można było dokonać w sposób wszechstronny i rzetelny, koniecznym jest uzyskanie jak najpełniejszego obrazu sytuacji materialnej skarżącej.
W realiach rozpoznawanej sprawy okoliczności dotyczące stanu majątkowego strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy przemawiają za uwzględnieniem jej wniosku jedynie w części.
Mając na względzie wysokość wymaganego w niniejszej sprawie wpisu od skargi oraz pozostałych, potencjalnych kosztów, które skarżąca może ponieść w niniejszym postępowaniu i zestawiając tę wartość z wysokością dochodu uzyskiwanego w trzyosobowej rodzinie wnioskodawczyni uznano, że zasadnym będzie zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości. Trzeba bowiem zauważyć, że jedynym źródłem utrzymania się G. M. i jej domowników jest wynagrodzenie jej córki w wysokości około 1600 zł netto miesięcznie, z którego ponoszone są bieżące koszty utrzymania. Uszczuplenie tej kwoty nawet o 200 zł (równowartość wpisu od skargi) mogłoby zachwiać sytuacją materialną rodziny. Z tego też względu zdecydowano, że strona zostanie zwolniona nie tylko z wpisu od skargi lecz również ze wszystkich pozostałych kosztów sądowych.
Oddalając wniosek w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego z urzędu pod uwagę wzięto przede wszystkim fakt, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co wystąpiła skarżąca, może mieć miejsce w zasadzie tylko wówczas, gdy osoba, występująca z takim wnioskiem, znajduje się w ekstremalnie ciężkim położeniu materialnym, a więc jest bez dochodu i w zasadzie bez jakiegokolwiek majątku. Mając na uwadze powołane przez stronę okoliczności dotyczące jej stanu majątkowego należało uznać, że nie spełnia ona kryteriów warunkujących uwzględnienie jej wniosku w całości. O ile bowiem znane są przyczyny, dla których jej małżonek ma problemy ze znalezieniem zatrudnienia, o tyle skarżąca nie powołała jakiejkolwiek przyczyny, dla której sama nie jest zatrudniona ani też nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Trudno w takiej sytuacji stwierdzić, że strona wyczerpała wszystkie możliwości znalezienia zatrudnienia bądź też uzyskania dodatkowych środków (np. świadczeń dla bezrobotnych)
Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy należało orzec jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło