II SA/Gl 1411/12

WyrokWSA w Gliwicach2013-04-11

Skład orzekający: Iwona Bogucka, Łucja Franiczek, Maria Taniewska-Banacka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rozbudowa budynku mieszkalnego dokonana w latach 80. XX wieku, częściowo na działce stanowiącej wspólną drogę dojazdową, może zostać zalegalizowana, czy też należy nakazać jej rozbiórkę na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. z uwagi na "inną ważną przyczynę"?
Ratio decidendi
Rozbudowa budynku mieszkalnego dokonana w latach 80. XX wieku, częściowo na działce stanowiącej wspólną drogę dojazdową, która pogarsza warunki dojazdu do sąsiedniej działki, stanowi "inną ważną przyczynę" uzasadniającą wydanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Legalizacja takiej samowoli budowlanej byłaby sprzeczna ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem działki drogowej i podważałaby sens orzeczeń sądów powszechnych dotyczących sposobu korzystania ze wspólnej nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego, dokonanej w latach 80. XX wieku bez wymaganego pozwolenia na budowę. Rozbudowa ta, o powierzchni zabudowy 8,83 m2, usytuowana była częściowo na działce nr 2, stanowiącej wspólną drogę dojazdową dla działek nr 1 i 3. Właściciel działki nr 3, J. J., podnosił, że rozbudowa pogarsza warunki dojazdowe. Po wielokrotnych postępowaniach i uchyleniach decyzji, organ II instancji nakazał rozbiórkę, uznając, że zajęcie części działki drogowej stanowi "inną ważną przyczynę" uzasadniającą rozbiórkę, zwłaszcza w kontekście orzeczeń sądów powszechnych dotyczących sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej. Skarżący K. T. kwestionował tę decyzję, argumentując m.in. że rozbudowa nastąpiła przed nabyciem przez obecnych współwłaścicieli działki nr 2 i że pierwotnie określona powierzchnia tej działki była mniejsza.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. działając na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm.) – w związku z art. 103 ust. 2 oraz art. 83 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118), po rozpatrzeniu sprawy z wniosku J. J., nakazał K. T. rozbiórkę samowolnej rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na posesji pgr. 1 gm. kat. [...] przy ul. [...] w B. – dokonanej w latach 80-tych ubiegłego wieku bez ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę, wymaganej przepisami ustawy – Prawo budowlane. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji relacjonując przebieg dotychczasowego postępowania podał, że w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na pgr. 1 gm. kat. [...] przy ul. [...] w B. w wyniku wszczęcia postępowania – przedstawiciele Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowanego dla Miasta B. dokonali w dniu [...] r. czynności inspekcyjnych, w wyniku których ustalono, co następuje: - jednorodzinny budynek mieszkalny (typowy [...])) został zrealizowany na posesji w oparciu o pozwolenie na budowę Nr [...], wydane w dniu [...] r. przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B.. Według oświadczenia sąsiada J. J. w latach 80-tych ubiegłego wieku dokonano rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego o pow. zabudowy 8,83 m2 (długość 4,55 m x szerokość 1,94 m) i wysokość dwóch kondygnacji nadziemnych. Właściciel posesji K. T. nie przedłożył decyzji o pozwoleniu na rozbudowę. Z przedłożonych podkładów mapowych wynika, że dokonana rozbudowa budynku jednym narożnikiem usytuowana jest na działce 2 gm. kat. [...] stanowiącej współwłasność K. T. oraz E. i J. J., zaś okna umieszczono w ścianie granicznej. W związku z powyższymi ustaleniami, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. poinformował właściciela budynku pismem z dnia 16 lipca 2009 r. o możliwości legalizacji samowolnie rozbudowanej części omawianego budynku po doprowadzeniu wykonanej rozbudowy do zgodności z obowiązującymi przepisami. K. T. nie przedłożył jednak dokumentów wymaganych do legalizacji samowolnie rozbudowanej części budynku. W związku z czym w dniu [...] r. organ wydał decyzję o rozbiórce samowolnie wykonanej rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na posesji pgr. 1 gm. kat. [...] przy ul. [...] w B. Od decyzji K. T. złożył odwołanie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., który decyzją Nr [...] z dnia [...] r. uchylił decyzję I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia i wskazując w uzasadnieniu decyzji, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji powinien prawidłowo ustalić, czy przedmiotowa rozbudowa spowodowała niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ponadto, należy wyjaśnić, czy teren, na którym dokonano rozbudowy, zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym jest przeznaczony pod zabudowę. Stwierdził także, że naruszenie prawa własności jest kwestią cywilnoprawną. W takim wypadku – jak stwierdził to NSA w wyroku z dnia 13 stycznia 2003 r. sygn. akt IV SA 523/01 (publikacja w ONSA 2004, nr 2, poz. 54) – pokrzywdzony może dochodzić swoich praw nie przed organami nadzoru budowlanego, lecz tylko przed sądem powszechnym. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. organ wezwał K. T. do przedłożenia zaświadczenia odnośnie przeznaczenia działek nr 2, 1 w oparciu o plan zagospodarowania przestrzennego oraz ekspertyzy technicznej dobudówki. Zobowiązany wywiązał się z nałożonego obowiązku i 31 lipca 2010 r. przedłożył ekspertyzę techniczną, opracowaną przez rzeczoznawcę budowlanego T. M., który we wnioskach i zaleceniach stwierdził, że stan techniczny przybudówki wykonanej bez pozwolenia umożliwia jej bezpieczne użytkowanie, gdyż nie narusza normowych warunków nośności i użytkowania, nie utrudnia komunikacji i nie zagraża otoczeniu. W dniu 31 sierpnia 2010 r. inwestor przedłożył kserokopię pisma Prezydenta Miasta B., informującego że działki nr 2, 1 obręb [...] przy ul. [...] w B. w planie zagospodarowania przestrzennego, który obowiązywał do [...] r. w/w działki położone były w terenie oznaczonym symbolem – B II 81a Mne – teren zabudowy jednorodzinnej ekstensywnej: akceptuje się zagospodarowanie: dopuszczalne uzupełnienia. Organ I instancji stwierdził, że z uwagi na termin samowoli, zastosowanie mają przepisy art. 37-38, art. 40 i art. 56 ustawy – Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. Na tej podstawie organ nadzoru budowlanego I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] r. nr [...] nakazał K. T. doprowadzić ścianę zewnętrzną dobudówki do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami przez zamurowanie otworów okiennych, uznając zgodność lokalizacji budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz brak naruszenia interesów osób trzecich, o których mowa w art. 5 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Od decyzji tej wniósł odwołanie K. J. (reprezentujący E. i J. J. – współwłaścicieli działki nr 2) i K. T. – inwestor. W wyniku tych odwołań, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] ponownie uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy PINB dla Miasta B. w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 56 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., winien zobowiązać K. T. do przedłożenia w określonym terminie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działek nr 2 i 1 obręb [...], na których zlokalizowana jest przedmiotowa dobudowa co pozwoli ustalić ostatecznie zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym. W związku z powyższym organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] zgodnie z zaleceniami organu II instancji wezwał K. T. w terminie do 31 maja 2012 r. o przedłożenie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działek nr 2 i 1, obręb ewidencyjny [...], stwierdzającej czy wykonana w 1980 r. rozbudowa budynku mieszkalnego przy ul. [...] w B. o dobudówkę, znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest przeznaczony pod zabudowę i nie jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę niż zrealizowana łącznie z określeniem zasad obsługi w zakresie komunikacji i wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich oraz linii rozgraniczających teren inwestycji. Jednakże K. T. nie przedłożył wymaganego dokumentu, a Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w B. pismem z dnia [...] r. znak: [...] , poinformował że nie prowadzi żadnego postępowania dotyczącego ustalenia zgodności z prawem dokonanej rozbudowy. W związku z powyższym, zgodnie ze wskazaniami organu II instancji, wobec niedostarczenia wymaganego dokumentu organ nadzoru budowlanego I instancji dopatrzył się przesłanek do wydania nakazu rozbiórki. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. T., podnosząc, że pismem z dnia 25 kwietnia 2012 r., wystąpił do Urzędu Miejskiego o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto, odwołujący się podniósł, że same warunki zabudowy dla spornej części budynku zostały wydane i przedłożone pismem z dnia 31 sierpnia 2010 r. Rozpoznając odwołanie, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia [...] r. znak: [...], zwrócił się do Urzędu Miejskiego w B. o udzielenie informacji, czy działki nr 2 i 1, znajdujące się przy ul. [...] w B., objęte są miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, bądź też czy zostało uchwalone Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego obejmujące ww. działkę. W odpowiedzi pismem z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. poinformował, iż działki nr 2 i 1 położone są w terenie gdzie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, natomiast założenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy dla tego terenu przewidują zabudowę mieszkaniowo-usługową. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy zaskarżoną decyzją, podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 37 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. orzekł o: 1. uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji oraz 2. nakazaniu K. T. rozbiórki samowolnej rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego, zlokalizowanej na działkach nr 1 oraz 2, przy ul. [...] w B. – dokonanej w latach 80-tych ubiegłego wieku bez ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu organ II instancji po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania wskazał, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta B., będącej przedmiotem niniejszego postępowania, stanowią przepisy art. 37-42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z ww. przepisami, organ nadzoru budowlanego winien w pierwszym rzędzie dokonać oceny, czy nie zachodzą przesłanki wynikające z art. 37 starego Prawa budowlanego, obligujące go do wydania nakazu rozbiórki tzn. czy obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, bądź też jego wybudowanie spowodowało niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może również wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innym ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Dopiero po wykluczeniu tychże przesłanek, organ nadzoru budowlanego powinien zbadać, czy istnieją podstawy do wydania decyzji mającej swoją podstawę w art. 40 tej ustawy, zgodnie z którym organ ten winien nałożyć obowiązek dokonania zmian lub przeróbek mających na celu doprowadzenie inwestycji do zgodności jej stanu z obowiązującym prawem. W sytuacji zaś, gdy samowolnie wybudowany obiekt spełnia wszystkie wymogi prawa budowlanego, właściwy organ nadzoru budowlanego powinien usankcjonować popełnienie naruszenia prawa polegające na wybudowaniu obiektu bez pozwolenia na budowę, poprzez wydanie pozwolenia na użytkowanie, o którym mowa w art. 42 starego Prawa budowlanego. Zdaniem organu nadzoru budowlanego II instancji, w analizowanej sprawie mamy do czynienia z "inną ważną przyczyną", o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy z 1974 r., uzasadniającą wydanie rozbiórki obiektu budowlanego, wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy. Działka nr 2, na której została częściowo wybudowana sporna "przebudówka", przeznaczona została na wspólną drogę dojazdową, między innymi do działki 3 i 1 i taką też funkcję pełni do dnia dzisiejszego. Dlatego też należy uznać, że legalizacja przebudówki byłaby sprzeczna ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem ww. działki, bowiem z uwagi na niewielką szerokość działki wynoszącą od 3,80 m do 4,91 m (na wysokości przybudówki działka ma ok. 4,85 m, a obrys przybudówki wchodzi w teren działki na głębokość od 20-50 cm, oprócz tego jeszcze głębiej na teren działki wchodzi dach przybudówki) oraz konfigurację terenową występującą w miejscu położenia przedmiotowej przybudówki (wzniesienie oraz liczne nierówności), jej zabudowa przybudówką spowodowała niedopuszczalne pogorszenie warunków dojazdowych do działki nr 3. Podobnie stwierdził Sąd Rejonowy w B. w postanowieniu z dnia [...] r., sygn. akt [...], oddalającym wniosek K. T. o uregulowanie sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej stanowiącej działkę nr 2, w którym sąd uznał, że zajęcie przez przedmiotową przybudówkę części działki nr 2, może powodować trudności w manewrowaniu z uwagi na pochyłość terenu i kąt zakrętu, trudności w odśnieżaniu dojazdu, niebezpieczeństwo uszkodzenia mienia z uwagi na zwisające z okapu sople – także poza obręb ścian budynku. Ustalenia te potwierdził także Sąd Okręgowy w postanowieniu z dnia [...]r., sygn. akt [...]oddalającym apelację od ww. postanowienia Sądu Rejonowego w B., w którym sąd stwierdził że jedynym celem postępowania w sprawie dotyczącej uregulowania sposobu korzystania z rzeczy wspólnej, było uzyskanie prawa do gruntu o powierzchni 2,25 m2, w celu dokonania legalizacji spornej przybudówki. Sąd wskazał także, że wyrok sądu nie może służyć legalizacji działań bezprawnych jakim jest zabudowa wspólnej drogi. Natomiast w ocenie WINB, nieprzedłożenie przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy dla ww. działek, nie może stanowić jedynej przesłanki do wydania rozbiórki obiektu budowlanego, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, a w szczególności gdy organ powiatowy nie zbadał, czy przepisy o planowaniu przestrzennym zakazują budowy tego rodzaju obiektu na ww. działkach oraz w sytuacji gdy studium przewiduje dla tego terenu zabudowę mieszkaniowo-usługową. Stąd też w omawianej sprawie należało zastosować przepis art. 37 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, wydając nakaz rozbiórki przedmiotowej dobudówki – rozbudowy budynku mieszkalnego, z uwagi na "inną ważną przyczynę", o której mowa w tym przepisie, polegającej na pogorszeniu warunków dojazdowych do działki nr 3, bowiem obiektu tego nie można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane. W tym stanie rzeczy organ II instancji orzekł o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i orzeczeniu reformatoryjnie, bowiem organ pierwszej instancji w sposób nieprecyzyjny określił położenie spornej przybudówki – rozbudowy przedmiotowego obiektu, który znajduje się na działce nr 2 i 1 przy ul. [...] w B., natomiast organ wskazał, że obiekt ten znajduje się tylko na działce nr 1. W skardze do sądu administracyjnego K. T. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego i umorzenia postępowania, bądź też przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji celem ustalenia, kiedy doszło do wybudowania spornej przybudówki. Skarżący podniósł, że w akcie notarialnym zakupu nieruchomości przez uczestników postępowania małż. J., wskazano powierzchnię działki dojazdowej na 100 m2. Tymczasem sporna przybudówka powstała przed nabyciem nieruchomości przez małż. J., a tym samym nie można przyjąć, że jej realizacja pogorszyła warunki dojazdowe do ich działki. Na tej podstawie skarżący zarzucił, że brak było podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki w oparciu o przepis art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, bowiem w jego ocenie data wytyczenia granic działki dojazdowej jest bez znaczenia, jako że organy administracji zobligowane są do uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego z daty orzekania. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik uczestników postępowania E. i J. małż. J. wniósł o oddalenie skargi, powołując się nadto na orzeczenia sądów powszechnych o rozgraniczeniu nieruchomości, stanowiących działkę nr 1 i działkę nr 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania, a tylko w tym zakresie podlegała kontroli sądowej w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W pierwszym rzędzie wskazać przyjdzie na zasadność zastosowania w niniejszej sprawie ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., wyżej powołanej, a to z uwagi na niekwestionowane ustalenia faktyczne organów nadzoru budowlanego co do faktu realizacji spornej rozbudowy przed dniem 1 stycznia 1995 r. jako daty wejścia w życie Prawa budowlanego z 1994 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), Nie jest sporny fakt, że postępowanie w sprawie popełnionej samowoli zostało wdrożone dopiero pod rządami ustawy z 1994 r., co oznacza, że nie doszło uprzednio do jej zalegalizowania poprzez udzielenie pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku mieszkalnego, którego obecnym właścicielem jest skarżący. Opis zakresu wykonanych samowolnie przez poprzednika prawnego skarżącego robót budowlanych, przedstawiony w decyzjach organów obydwu instancji oraz znajdujący się w aktach postępowania materiał fotograficzny, niewątpliwie wskazują, że doszło do rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Dobudowana część obiektu, usytuowana częściowo na działce drogowej nr 2, stanowiącej współwłasność skarżącego i uczestników postępowania małż. J., nie jest bowiem otynkowana – w przeciwieństwie do obiektu zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę z 1969 r. Stąd też z mocy normy intertemporalnej, zawartej w art. 103 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r., do wykonanych robót zastosowanie maja przepisy dotychczasowe, przez które należy rozumieć Prawo budowlane z 1974 r. oraz obowiązujące w dacie samowolnej rozbudowy przepisy techniczno-budowlane, czyli rozp. Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.). Przepis § 12 cyt. rozp., regulował odległości wolno stojących jednorodzinnych domów mieszkalnych od granicy działki, nie wprowadzając wymogu, aby sąsiednia działka miała walor budowlany. Ustęp 2 tego przepisu dopuszczał też zmniejszenie odległości, ale pod warunkiem, że sąsiednia działka była już zabudowana w odległości większej niż 4 m od granicy, a odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym wynosi co najmniej 8 m. Aczkolwiek organy nadzoru budowlanego obydwu instancji nie poczyniły ustaleń faktycznych co do daty wydzielenia działki drogowej nr 2, to jednak w aktach postępowania administracyjnego (k. 127 tom I) znajduje się sporządzony przez uprawnionego geodetę S. M. w dniu [...] r. dokument w postaci kwerendy tej działki, sporządzony na użytek rozgraniczenia nieruchomości, z którego wynika jednoznacznie, że działka ta powstała w 1976 r., o szerokościach od 4,80 do 4,91 m (operat [...]), a zatem przed dokonaniem rozbudowy budynku mieszkalnego. Jednakże wówczas jej właścicielem prawdopodobnie był poprzednik prawny skarżącego. Stąd też usytuowanie spornej rozbudowy częściowo na innej działce, stanowiącej jednak własność tej samej osoby, nie podpada pod przesłanki przymusowej rozbiórki z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974 r., zacytowanego w motywach zaskarżonej decyzji. Jednak w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżący był już jedynie współwłaścicielem działki nr 2. Przed sądami powszechnymi uprzednio prowadzone były postępowania o rozgraniczenie oraz uregulowanie sposobu korzystania z działki nr 2. Dołączone do akt postępowania odpisy orzeczeń w tych sprawach wykazały prawidłowość ustaleń organów obydwu instancji co do faktu usytuowania spornej rozbudowy częściowo na działce nr 2, zaś skarżący nie uzyskał prawa do wyłącznego korzystania z tej części działki, na której zrealizowano samowolnie część budynku mieszkalnego. Aczkolwiek pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. dominował pogląd, że co do zasady brak tytułu prawnego do nieruchomości nie przesądzał o braku podstaw do legalizacji samowoli, bowiem decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przesądza jedynie o technicznej możliwości korzystania z obiektu z punktu widzenia przepisów techniczno-budowlanych, to jednak zasadnie organ odwoławczy niniejszy przypadek zakwalifikował jako inną ważną przyczynę orzeczenia rozbiórki w rozumieniu art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Usytuowanie spornej rozbudowy częściowo na działce nr 2, stanowiącej wspólny dojazd do działek budowlanych nr 3 i 1, pogarsza bowiem warunki dojazdu do działki nr 3, stanowiącej własność uczestników postępowania małż. J. Działka drogowa ma bowiem szerokość od 4,80 m do 4,81 m, a na wysokości przedmiotowej przybudówki – ok. 4,85 m, zaś obrys przybudówki wchodzi w teren tej działki na głębokość od 20-50 cm, a dach sięga o dalsze 120 cm. W tym względzie organ odwoławczy oparł się na ustaleniach sądów powszechnych, opisanych w motywach zaskarżonej decyzji. Zdaniem sądu administracyjnego, w takim stanie rzeczy legalizacja samowolnie wykonanych robót budowlanych, podważałaby sens i istotę orzeczeń sądów powszechnych jako władnych do rozstrzygnięcia sporu cywilnoprawnego na tle sposobu korzystania ze wspólnej nieruchomości. Skoro działka nr 2 ma charakter wspólnej drogi dojazdowej, jej częściowe zajęcie pod budynek mieszkalny, jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym jej przeznaczeniem. Wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy poczynił też ustalenia co do okresu realizacji tzw. przybudówki w latach 80-tych ub. wieku, a bez prawnego znaczenia jest fakt, że małż. J. dopiero później nabyli nieruchomość wraz z prawem współwłasności działki nr 2, której powierzchnię w akcie notarialnym określono na ok. 100 m2, podczas gdy dopiero w wyniku późniejszego niż sporna rozbudowa, rozgraniczenia nieruchomości okazało się, że działka ta ma pow. 144 m2. Trafnie bowiem podniósł organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że w tym zakresie zobligowany jest do uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego z daty orzekania, a wynikającego z orzeczeń sądów powszechnych. Jak już wyżej wskazano, działka nr 2 powstała już w [...] r., a więc niewątpliwie przed realizacją spornej rozbudowy. W legalnie prowadzonym procesie budowlanym inwestor zobligowany jest do geodezyjnego wytyczenia obiektu i ustalenia granic działki, podlegającej zabudowie. Brak podstaw do przyjęcia, aby sprawca samowoli budowlanej znajdował się w lepszej sytuacji prawnej. Obecnie zaś nie ma możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem wobec treści prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych oraz wymogów § 12 cyt. rozp. w zakresie odległości od granicy działki. Stąd też podniesione w skardze okoliczności co do realizacji robót przed nabyciem nieruchomości przez małż. J. i późniejszego rozgraniczenia, w wyniku którego ustalono granice działki nr 2 i jej powierzchnię na 144 m2, są bez znaczenia prawnego w sytuacji, gdy działka ta powstała w [...] r., a więc przed popełnieniem samowoli budowlanej. Prawidłowo też adresatem nakazu rozbiórki uczyniono skarżącego jako obecnego właściciela nieruchomości (art. 38 Prawa budowlanego z 1974 r.). Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło