II SA/Gl 1421/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Maria Taniewska- Banacka, Protokolant Izabela Maj- Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi W.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z [...] r. E. B. (obecnie G.) zwróciła się do Prezydenta Miasta R. o wymeldowanie z pobytu stałego w mieszkaniu przy ul. [...] w R. jej męża W. B.. Podała, że nie przebywa on w lokalu, w [...] r. został aresztowany i osadzony w zakładzie karnym. Organ I instancji ustalił w oparciu o informację Komendy Powiatowej Policji w R., że W. B. został zatrzymany na terenie R. w dniu [...] r. Przesłuchano także stronę w siedzibie Zakładu Karnego. W. B. podał, że został zatrzymany przez Policję [...] r. i zadeklarował wolę powrotu do mieszkania. Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta R. odmówił wymeldowania W. B. z pobytu stałego przyjmując, że nie opuścił on trwale miejsca stałego pobytu. Kolejny wniosek o wymeldowanie W. B. z przedmiotowego lokalu wnioskodawczyni złożyła [...] r. Wezwana do wykazania nowych okoliczności uzasadniających prowadzenie postępowania w sprawie wymeldowania, wnioskodawczyni stwierdziła, że od czasu wydania decyzji z [...] r. okoliczności takie nie zaistniały. Wobec powyższego decyzją z [...] r. Prezydent Miasta R. umorzył postępowanie w sprawie wymeldowania. W odwołaniu od decyzji E. G. podała m. in., że uzyskała rozwód i pragnie uporządkować swoją sytuację osobistą. Decyzją z [...] r. Wojewoda [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując po pierwsze na konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy, po drugie na potrzebę zbadania, czy ze względu na upływ czasu nie doszło do zmiany stanu faktycznego. Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji ustalił, że W. B. od czasu zatrzymania przebywa w zakładzie karnym. Odbywa karę, której koniec przypada na [...] r., nadto w sprawie o sygn. [...] zapadł nieprawomocny wyrok skazujący, od którego zapowiedziano apelację. Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta R. orzekł o wymeldowaniu W. B. w pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w R.. W uzasadnieniu stwierdzono, że strona nie mieszka w lokalu, przebywa w Zakładzie Karnym, gdzie odbywa karę do dnia [...] r. Pozostały do odbycia okres kary uzasadnia przyjęcie, że doszło do trwałego opuszczenia miejsca zamieszkania. Popełniając przestępstwo należy liczyć się z karą, co uzasadnia przyjęcie, że spełniona została także przesłanka dobrowolności opuszczenia miejsca zamieszkania. Odwołanie od tej decyzji wniósł W. B.. Podał, że w dacie zameldowania w [...] r. znany był wnioskodawczyni fakt skazania go na karę, której koniec przypada na [...] r. Z tego względu okoliczność ta nie może aktualnie uzasadniać wymeldowania. W [...] r. udzielono mu kilkumiesięcznej przepustki, wówczas doszło do zameldowania. Natomiast ponowne aresztowanie w [...] r. nie może świadczyć o dobrowolnym opuszczeniu mieszkania. W kolejnym postępowaniu karnym nie doszło do prawomocnego skazania. Wojewoda [...] na podstawie art. 136 k.p.a. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Ustalono, że W. B. przebywał w zakładzie karnym od [...] r. do [...] r. (przerwa w karze). Ponownie zatrzymany i doprowadzony został [...] r. Koniec kar orzeczonych w stosunku do niego czterema prawomocnymi wyrokami upływa [...] r. Natomiast nieprawomocny wyrok SO w G. Ośrodka Zamiejscowego w R. skazuje go na karę dożywotniego pozbawienia wolności. SO w G. pismem z [...] r. potwierdził, że wyrok w sprawie [...] z [...] r. pozostaje nieprawomocny. Przesłuchano w sprawie świadka, który podał, że od czasu zatrzymania nie widział strony w miejscu zameldowania. Także W. B. podał, że od czasu ponownego aresztowania nie był nigdy na przepustce. E. G. podtrzymała wniosek o wymeldowanie. Dołączyła odpis skrócony aktu małżeństwa, z którego wynika, że wyrokiem z [...] r., prawomocnym z dniem [...] r. sygn. [...] SO w G. orzekł rozwód, a rozwiedziona małżonka wróciła do nazwiska G.. Zaskarżoną decyzją z [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania i stwierdzono, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności po wydaniu ostatecznej decyzji odmownej, zatem nie ma miejsca ponowne orzekanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Wobec strony orzeczono kolejną karę, a między małżonkami doszło do rozwodu. E. G. przysługuje wyłączny tytuł do mieszkania i wobec jej stanowiska oraz braku zgody na zamieszkiwanie w nim strony, nie jest prawdopodobny powrót skarżącego do tego mieszkania. Wskazano także, że kwestia dobrowolności ma znaczenie w przypadku opuszczenia mieszkania wskutek bezprawnych działań innych osób, a nie w wyniku zawinionych działań samej strony. Ewidencja ludności służy celom rejestrowym i winna być utrzymywana w stanie aktualności. Zameldowanie powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan, a nie służyć fikcji meldunkowej. W skardze do sądu administracyjnego W. B. podał, że opuszczenie miejsca zameldowania zostało spowodowane niesłusznym aresztowaniem. Nie została spełniona przesłanka trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca zamieszkania. Wyrok skazujący go na dożywotnie pozbawienie wolności w postępowaniu apelacyjnym zostanie uchylony, a on uniewinniony. Do czasu prawomocności wyroku nie znajdują uzasadnienia twierdzenia, że opuszczenie mieszkania było skutkiem bezprawnych zachowań. Nie jest także prawdziwe twierdzenie, że powrót do mieszkania nie jest prawdopodobny, ma on zamiar do mieszkania powrócić. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z [...] r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji jest art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Regulacja ta jest konsekwencją obowiązku meldunkowego określonego w art. 10 ust. 1 ustawy, stanowiącym, że osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące najpóźniej w 30. dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Nie budzi przy tym wątpliwości charakter i cel instytucji zameldowania, która służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu (art. 10 ust. 2 ustawy). Pojęcie pobytu stałego definiuje art. 6 ust. 1 ustawy, jest nim zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dwie zatem okoliczności decydują, że zachodzi obowiązek meldunkowy i w konsekwencji, zasadne jest zameldowanie na pobyt stały, są nimi faktyczne zamieszkiwanie w określonym lokalu oraz zamiar stałego w nim przebywania. Okresowa zamiana miejsca faktycznego zamieszkiwania, spowodowana względami, które nie wskazują na zmianę zamiarów i dają podstawę do uznania tymczasowego charakteru nowego adresu nie uzasadnia wymeldowania z pobytu stałego, rodzi natomiast obowiązek zameldowania na pobyt czasowy w miejscu tymczasowego zamieszkania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Przedłużający się pobyt czasowy na okres ponad 3 miesięcy rodzi obowiązek zameldowania na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy, do takich okoliczności ustawa w art. 8 ust. 1 pkt 4 w szczególności zalicza pobyt w zakładach karnych i poprawczych. Co do zasady zatem pobyt w zakładzie karnym nie jest okolicznością uzasadniającą zameldowanie na pobyt stały, trwający ponad 3 miesiące. Nie oznacza to jednak w przekonaniu Sądu bezwarunkowej przeszkody w możliwości orzeczenia wymeldowania, jeżeli z okoliczności sprawy wynika trwały charakter opuszczenia miejsca zameldowania. Trwałości tej nie należy mierzyć wyłącznie zamiarami osoby zainteresowanej, ale trzeba także uwzględniać okoliczności faktyczne, uzasadniające utrzymywanie danych ewidencyjnych w określonym stanie. Instytucja wymeldowania służy nie represjonowaniu, ale utrzymywaniu ewidencji w stanie aktualności, należy zatem wyważyć okoliczności uzasadniające utrzymanie zameldowania pod określonym adresem osoby osadzonej w zakładzie karnym i okoliczności wskazujące na zasadność dokonania wymeldowania, celem zachowania aktualności ewidencji. Długotrwały, wieloletni pobyt w zakładzie karnym, któremu towarzyszą zmiany w sytuacji osobistej osadzonego, a także zmiany w stanie faktycznym związanym np. ze statusem czy nawet istnieniem danego mieszkania, może uzasadniać dokonanie wymeldowania, gdy powrót do miejsca zameldowania w świetle zasad doświadczenia życiowego i przepisów prawa, budzi wątpliwości. Sytuacja osobista skarżącego uległa zasadniczej zmianie, zostało rozwiązane przez rozwód jego małżeństwo, a osoba posiadająca tytuł do lokalu domaga się wymeldowania i nie wyraża zgody na zamieszkiwanie skarżącego w lokalu. Zasadne w tej sytuacji jest stanowisko organu II instancji, że powrót do lokalu jest wątpliwy, sam zamiar zainteresowanego nie odgrywa w tym zakresie decydującego znaczenia, nie może on bowiem domagać się skutecznie dopuszczenia go do zamieszkiwania, nie ma ani tytułu do lokalu, ani nie jest małżonkiem osoby uprawnionej. Zamiar stałego pobytu, o jakim mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, nie może być oceniany jedynie w kategoriach subiektywnych pragnień osoby zainteresowanej, ale winien być weryfikowany poprzez odniesienie do innych niż wolicjonalne, zobiektywizowanych czynników. Przesłanka opuszczenia miejsca stałego zamieszkania w przypadku skarżącego nie polega zatem na fakcie osadzenia w zakładzie karnym, ale na braku podstaw do deklarowania woli dalszego zamieszkiwania pod adresem zameldowania. Utrzymywanie w tych okolicznościach zameldowania i obciążanie dysponenta mieszkania związanymi z tym kosztami oraz ograniczeniami nie znajduje uzasadnienia, nie budzi bowiem wątpliwości, że przez okres jeszcze kilku lat skarżący będzie przebywał w zakładzie karnym na podstawie prawomocnych wyroków, zaś jego dalsze losy zależą od ewentualnej prawomocności wyroku skazującego na karę dożywotniego pozbawienia wolności. To zaś, gdzie skarżący zamieszka po ewentualnym opuszczeniu zakładu karnego zależy od jego przyszłej sytuacji osobistej, stan wówczas powstały będzie uzasadniał jego zameldowanie pod określonym adresem. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.