II SA/Gl 1433/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2022 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy oddala skargę. Decyzją Nr [...] z dnia 19 lipca 2021r. Marszałek Województwa [...] unieważnił egzamin państwowy: praktyczny na prawo jazdy kategorii "C+E" przeprowadzony w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. w dniu 4 grudnia 2007 r. wobec L. S. przez egzaminatora R. P.. W uzasadnieniu wskazano, że 16 kwietnia 2021 r. do Kancelarii Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w D. sygn. akt [...] z dnia 23 lutego 2021 r. skazujący R. P., prawomocny z dniem 3 marca 2021r., w treści którego stwierdzono, że strona (punkt VIII) uzyskała w dniu 4 grudnia 2007 r. pozytywne zaliczenie praktycznego egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E" przeprowadzonego przez skazanego, "który działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w związku z pełnieniem funkcji publicznej - egzaminatora na prawo jazdy, przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową w wysokości nie niższej niż 100 zł za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa - Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (...) i pozytywne zaliczenie L. S. egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E", pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami, przy czym z popełnienia przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu". Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił w nim organowi administracji naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77, 80 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także naruszenie prawa materialnego tj. art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1268) marszałek województwa w drodze decyzji administracyjnej unieważnia egzamin państwowy, jeżeli; 1. egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art 50 ust. 2 (art. 72 ust. 1 pkt 1); 2. był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik (art. 72 ust. 1 pkt 2). Podkreśliło, że choć wskazany przepis wszedł w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. to jednak znajduje on w sprawie zastosowanie z uwagi na zasadę aktualności podstawy prawnej decyzji administracyjnej (tożsamości prawnej). Podstawa aktualna odpowiada w warstwie treściowej podstawie tkwiącej w obowiązującej na dzień przeprowadzania egzaminu normie art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Ten ostatni przepis przyznawał marszałkowi województwa podstawę prawną do unieważnienia egzaminu państwowego przeprowadzonego niezgodnie z przepisami. Szczegóły, w dacie egzaminu tj. 4 grudnia 2007 r. regulowało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. z 2005 r. nr 217, poz. 1834). W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka unieważnienia ww. egzaminu państwowego praktycznego. Z treści wyroku Sądu Rejonowego w D. Wydział [...] Karny sygn. akt [...] z dnia 23 lutego 202Ir. (prawomocnym z dniem 3 marca 2021 r.) wynika jednoznacznie, że skazany przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową za naruszenie przepisów prawa - rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz. 1834 z 2005 r.) i pozytywne zaliczenie stronie egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E", pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niegodnie z wymogami (pkt VIII wyroku). Fakt przyjęcia przez egzaminatora korzyści majątkowej za pozytywne zaliczenie stronie egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E", pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami jest zatem bezsporny. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie ponieważ z treści rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów wynika, że już samo złożenie propozycji przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu powinno skutkować zakończeniem egzaminu poprzez wystawienie oceny negatywnej. W przypadku złożenia takiej propozycji wynik egzaminu powinien być negatywny bez względu na stan wiedzy i umiejętności osoby egzaminowanej. Powyższe wynika z regulacji zawartej w § 30 ust. 6 pkt 2 w zw. z § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b oraz ust. 4 pkt 6 cyt. rozporządzenia. Zgodnie z § 30 ust. 6 pkt 2 cyt. rozporządzenia - w przypadku określonym w: ust. 3 pkt 2 lit. a i b, pkt 3, 5 i 6, ust. 4 pkt 1-6 i ust. 5 pkt 1 - przyjmuje się, iż osoba uzyskała negatywny wynik egzaminu. Egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli; osoba zgłaszająca się na egzamin: zaproponowała egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu (§ 30 ust. 3 pkt 2 lit. b); Egzamin zostaje przerwany przez egzaminatora, jeżeli: osoba egzaminowana (...) zaproponowała egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu (§ 30 ust. 4 pkt 6). Zatem działanie opisane powyżej w wyroku karnym miało wpływ na wynik egzaminu. W rozpatrywanej sprawie doszło bowiem do przyjęcia przez egzaminatora korzyści majątkowej za pozytywne zaliczenie egzaminu. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, wstrzymania jej wykonania i zasądzeniu kosztów postępowania zarzucił SKO w Katowicach naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7a k.p.a oraz 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez: a) niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez niewyjaśnienie jakie nieprawidłowości wpłynęły na uznanie, iż egzamin prawa jazdy został przeprowadzony w sposób niegodny z przepisami, jak również niewskazanie czy i jakie nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu; b) niewyczerpujące zebranie, a przez to nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności niewyjaśnienie jakie nieprawidłowości wpłynęły na uznanie, iż egzamin prawa jazdy został przeprowadzony w sposób niegodny z przepisami, jak również niewskazanie czy i jakie nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że w przypadku skarżącego ziściła się ustawowa przesłanka z art. 72 ust. 1 pkt 2) ustawy o kierujących pojazdami do unieważnienia egzaminu na prawo jazdy; 3) art. 80 k.p.a. poprzez: a) nieprzeprowadzenie wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, b) dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, poprzez pominięcie okoliczności dotyczących przeprowadzenia egzaminu w sposób nienaruszający przepisów prawa, co w efekcie doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych, poprzez niezasadne przyjęcie, że egzamin na prawo jazdy został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a skarżący nie posiada uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii "C+E", podczas gdy wszechstronna i wyczerpująca, oparta na zasadach logicznego rozumowania, wskazaniach wiedzy i doświadczenia życiowego analiza prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prowadzić winna do odmiennego wniosku; 4) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów i dowodów, na których organ administracji oparł swoje rozstrzygnięcie, koncentrując się niemalże wyłącznie na ogólnych założeniach z pominięciem analizy materiału dowodowego, a w konsekwencji pobieżne i niedokładne wyjaśnienie przez organ orzekający przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu skarżonego rozstrzygnięcia; 5) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący zastrzeżenia co do rzetelności i bezstronności postępowania organu, prowadzenie postępowania w sposób wskazujący na potwierdzenie obranych wcześniej twierdzeń, wyłącznie pobieżne wyjaśnienie okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, a nadto przeprowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywatela do organów administracji publicznej; 6) art. 71 ust. 1 pkt 2) ustawy o kierującymi pojazdami poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki w nim wskazane w zakresie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy, przyjmując że egzamin został przeprowadzony niezgodnie z przepisami prawa - jednakże nie wskazując na czym ta niezgodność miała polegać oraz wpływu (walor) tych uchybień na przeprowadzony egzamin -pojęcie "niezgodny z przepisami ustawy" należy interpretować przede wszystkim na podstawie definicji słownikowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 112 ust. 1 pkt ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (według stanu prawnego na dzień zdarzenia będącego przyczyną unieważnienia egzaminu skarżącego – Dz. U. z. 2005 r. Nr 108, poz. 908) "nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawuje wojewoda". Jednocześnie w świetle ust. 2 pkt 2 tego artykułu "organ sprawujący nadzór może w szczególności przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami". W obecnym stanie prawnym problematyka ta jest regulowana przepisami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021, poz. 1212). Zgodnie jej art. 72 ust. 1 pkt 2 "marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli [...] był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik". Z przepisów powyższych wynika jednoznacznie, że w trakcie ich obowiązywania (do chwili obecnej) podmiot sprawujący nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów na prawo jazdy (pierwotnie wojewoda a następnie marszałek województwa) posiadał i posiada uprawnienie do unieważnienia egzaminu. Wedle przepisów ustawy Prawo o ruchy drogowym mogło to następować jeśli przedmiotowy egzamin był przeprowadzony niezgodnie z przepisami. Obecnie, rozwinięto przesłanki unieważnienia egzaminu o sformułowanie "a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik". Szczegółowe zagadnienia związane z przeprowadzaniem egzaminu na prawo jazdy, na dzień zdarzenia będącego przyczyną unieważnienia egzaminu skarżącego regulowało rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz. 1834 z 2005 r.). W świetle powyższego rozporządzenia (§ 30 ust. 3 pkt 2 lit b) egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli: osoba zgłaszająca się na egzamin [...] zaproponowała egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu". Sam egzamin zostaje przerwany przez egzaminatora, jeżeli (§ 30 ust. 4 pkt 6 rozporządzenia) "osoba egzaminowana lub instruktor obecny na egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu". Warto wreszcie zwrócić uwagę na § 30 ust. 6 rozporządzenia, zgodnie z którym "w przypadku określonym w: 1) ust. 3 pkt 1, pkt 2 lit. c, pkt 4 i 7, ust. 4 pkt 7, ust. 5 pkt 2 oraz art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy — przyjmuje się, iż osoba nie przystąpiła do egzaminu; 2) ust. 3 pkt 2 lit. a i b, pkt 3, 5 i 6, ust. 4 pkt 1—6 i ust. 5 pkt 1 — przyjmuje się, iż osoba uzyskała negatywny wynik egzaminu". Analizując powyższe przepisy można dojść do wniosku, że jakakolwiek próba wręczenia egzaminatorowi korzyści majątkowej lub osobistej (a nawet tylko propozycja) powodują, że egzamin nie powinien się odbyć lub powinien zostać oceniony z wynikiem negatywnym. Należy także przyjąć, że działanie dalej idące (wręczenie i przyjęcie korzyści) również winny odnieść skutek wymieniony wyżej. Należy tu jednak wyraźnie podkreślić, że unieważnienie egzaminu nie jest sankcją stosowaną, zwłaszcza wobec egzaminowanego. Ma ono miejsce w przypadku wystąpienia obiektywnych uchybień w procesie egzaminowania, przy czym chodzi tu o uchybienia po stronie wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. To on bowiem ponosi koszty ponownego egzaminu (art. 72 ust. 3). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie są prawidłowe. W drodze wyroku karnego ustalono, że przed egzaminem skarżącego doszło do wręczenia egzaminatorowi korzyści majątkowej, której celem było zapewnienie pozytywnego wyniku egzaminu strony. Ta okoliczność jest bezsporna. Należy zwrócić uwagę, że wydarzenie to nie było tylko zaproponowaniem korzyści majątkowej, ale również jej dokonaniem (wręczeniem "w imieniu" skarżącego oraz przyjęciem przez egzaminatora.). Nie ulega wątpliwości, że egzamin powyższy, w świetle przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz wspomnianego rozporządzenia, nie powinien się w ogóle odbyć. I jako przeprowadzony z naruszeniem przepisów prawa winien być unieważniony. Nie ma wpływu na ocenę prawną tego zdarzenia fakt, że obecnie problematyka unieważnienia egzaminu na prawo jazdy jest regulowana przepisami ustawy o kierujących pojazdami. Doprecyzowana tam przesłanka unieważnienia egzaminu "a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik" potwierdzają zasadność rozstrzygnięć podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Wspomniane rozporządzenie Ministra Infrastruktury wyraźnie określało, że nawet zaproponowanie korzyści majątkowej musiało skutkować negatywnym wynikiem egzaminu. A naganne zachowanie zarówno skarżącego oraz egzaminatora doprowadziły do tego, że wynik ten był pozytywny. Trudno zatem twierdzić, że ujawnione w trakcie postępowania karnego okoliczności nie miały wpływu na wynik egzaminu. Sąd uznaje zarzuty skargi za zupełnie nieuzasadnione. Zbędne w sprawie było przeprowadzanie postępowania wyjaśniającego w zakresie okoliczności wręczenia korzyści majątkowej. To zostało rozstrzygnięte przez sąd powszechny i zarówno organy administracji, jak i sąd administracyjny są dokonanymi tam ustaleniami związane. Egzamin skarżącego odbył się po wręczeniu korzyści majątkowej. Zgodnie zaś z treścią § 30 rozporządzenia nie mógł się odbyć, Trudno tu doszukiwać się dodatkowej argumentacji przemawiającej za "wpływem" faktu wręczenia korzyści na wynik egzaminu. W konsekwencji została spełniona przesłanka przewidziana w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami (w treści skargi błędnie podano, iż naruszono art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy). Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.