II SA/Gl 1436/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. M. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 1436/12 w sprawie ze skargi M. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpadów p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. W skład jej majątku wchodzi lokal mieszkalny o pow. 78 m², budynek mieszkalny o bliżej niesprecyzowanej powierzchni oraz nieruchomość, na której znajduje się ten budynek o pow. 1500 m². Skarżąca podała również, że jest właścicielką dwóch starych samochodów (jednego powypadkowego), nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Miesięczny dochód skarżącej kształtuje się na poziomie około 5474 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni sporządziła zestawienie swoich stałych wydatków, z którego wynika, że 3700 zł rocznie przeznacza na studia podyplomowe, na kwotę 300 zł opiewają rachunki telefoniczne, około 800 zł – rata pożyczki zaciągniętej w "A", około 57 zł opłaty za internet, 629 zł – pożyczka w kasie zapomogowo – pożyczkowej, około 260 zł "koszty kredytowe", około 863 zł – kredyt rodziców wnioskodawczyni zaciągnięty w "B" na potrzeby rozwoju jej firmy. W ocenie referendarza skarżąca nie uprawdopodobniła, pomimo wezwania, ani wysokości uzyskiwanych dochodów jak również nie przedstawiła żadnych dokumentów pozwalających zweryfikować jej oświadczenie odnośnie ponoszonych wydatków. W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2013 r. domagając się jego zmiany. W uzasadnieniu wskazano, że wymagane dokumenty nie zostały przedstawione z uwagi na śmierć członka rodziny i konieczność zajęcia się sprawami związanymi z pogrzebem. Skarżąca wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą oraz pracuje jako nauczyciel i z uwagi na trwający w oświacie okres ferii zimowych nie była w stanie dochować wyznaczonych przez Sąd terminów. Do sprzeciwu skarżąca dołączyła szereg dokumentów wskazujących na wysokość ponoszonych przez nią wydatków. Sąd wziął pod uwagę jedynie te dokumenty, które dotyczyły wyłącznie skarżącej, a także prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w tym: koszty związane kredytem – 808,41 zł miesięcznie, opłata za semestr studiów podyplomowych – 1.240 zł, telefony – ok. 320 zł miesięcznie, spłaty kart kredytowych w łącznej wysokości ok. 670 zł miesięcznie, internet – 60 zł miesięcznie, oraz koszty związane z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą "D" obejmujace miesięczne rachunki za czynsz, gaz, prąd, kanalizację, wodę i ścieki w łącznej wysokości 5.244,67 zł Skarżąca przedstawiła także dokumenty obrazujące wysokość jej wynagrodzenia z tytułu stosunku pracy w kwocie miesięcznie ok. 1610,76 zł oraz wskazała, że z wynagrodzenia są potrącane pożyczki z tytułu kasy zapomogowo pożyczkowej oraz z tytułu zakładowego funduszu remontowego w łącznej wysokości 629 zł. Zarządzeniem z dnia 11 marca 2013 r. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku poprzez nadesłanie dokumentów wskazujących na wysokość miesięcznych dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za ostatnie 3 miesiące. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 15 marca 2013 r. i do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącej, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 ustawy obejmującym zwolnienie m.in. od opłat sądowych i wydatków, czyli kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 199 ustawy każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Tymczasem instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od tej zasady, który znajduje zastosowanie jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo). To na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek należytego wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, iż skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy, nawet w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi. Ocena jej stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego formularza, nie pozwala bowiem na jednoznaczne ustalenie, iż przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych znajduje uzasadnienie, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania koszty te sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Powołując się na swoją trudną sytuację materialną, skarżąca nie wykazała przy tym jaki dochód osiąga z tytułu prowadzonej działalność gospodarczej, co ma decydujące znaczenie dla rozpatrzenia jej wniosku, bowiem wykazane przez skarżącą miesięczne wydatki z tego tytułu kształtują się na poziomie ok. 5.244,67 zł. Zgodnie bowiem z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku (urzędowym formularzu), okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu treść oświadczenia złożonego przez skarżącą nie jest wystarczająca do rozpoznania jej wniosku i nie przekonuje o jego zasadności. Skarżąca wbrew wezwaniu, nie przedstawiła bowiem informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pomimo, iż to właśnie na niej spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. Skarżąca nie dołączyła żądanych dokumentów, które umożliwiałyby wszechstronne i obiektywne zbadanie jej sytuacji materialnej. Postawa M. M. nie pozwala na ocenę jej kondycji materialnej i tym samym nie można jednoznacznie stwierdzić, iż jest ona osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.