II SA/Gl 1443/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Oddala skargę Pismem z 8 kwietnia 2021 r. "A" Sp. z o.o. (dalej strona lub skarżąca) wystąpiła do Prezydenta Miasta M. o aktualizację stawki opłaty rocznej w wysokości 7% z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. W piśmie tym wystąpiono o aktualizację tej opłaty, ponieważ zmianie uległ cel przeznaczenia nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste. Prezydent Miasta M. pismem z [...] r. odmówił stronie zmiany stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy M. położonej w M. przy ul. [...]. W motywach pisma wskazano, że brak jest podstaw dla zmiany stawki procentowej rocznej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości. W pouczeniu prawnym o przysługujących środkach organ ten wskazał, że strona może wystąpić ze stosownym wnioskiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Pismem z 19 maja 2021 r. Strona wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wniosek dotyczący aktualizacji /zmiany opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Gminy M., dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą. We wniosku tym wystąpiono o ustalenie czy wysokość opłaty rocznej w wysokości 7% z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z [...]r. nr [...] wydanym na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego zwróciło wnoszącemu podanie z 19 maja 2021 r. zatytułowane "Wniosek o ustalenie czy wysokość opłaty rocznej w wysokości 7% z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości. W uzasadnieniu tego postanowienia przywołano wpierw postanowienia art. 73 i art. 221 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a następnie przybliżono stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie. W tej części uzasadnienia wymieniono nieruchomości pozostające w użytkowaniu wnioskodawcy oraz działania podejmowane przez Prezydenta Miasta M. W konkluzji wydanego postanowienia organ administracji publicznej stwierdził, że z uwagi na brak kompetencji do rozpoznania złożonego wniosku z uwagi na to, że w tym zakresie właściwe są sądy powszechne, to stosownie do postanowień przywołanego w podstawie prawnej przepisu złożony wniosek należało wnioskodawcy zwrócić. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się strona, która wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy poprzez uchylenie kwestionowanego postanowienia i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnego z pierwotnym wnioskiem. W motywach wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy odwołano się do postanowień art. 78 – 81 ustawy o gospodarce nieruchomościami i ponownie uznano, że właściwym do wypowiedzenia się w sprawie jest wskazany powyżej organ samorządu terytorialnego. Postanowieniem z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wydanym na podstawie art. 138 § 1 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach tego rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, w tym działania podejmowane przez Prezydenta Miasta M., a następnie przybliżono treść wniosku strony skierowanego do wypowiadającego się w sprawie organu, aby w dalszej kolejności przedstawić główne motywy postanowienia wypowiadającego się organu z [...] r. oraz odniesiono się do zawartości wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej powyższym rozstrzygnięciem. Przechodząc do części zważeniowej tego postanowienia wskazany powyżej organ podniósł, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został złożony w sposób prawidłowy i z zachowaniem wszelkich wymagań, a następnie zamieszczono stwierdzenie, że organ ten nie znajduje podstaw dla jego uwzględnienia. W dalszej części odniesiono się do kwestii związanych z oddaniem stronie w użytkowanie wieczyste wymienionych we wniosku nieruchomości i podkreślono, że odbyło się to w zgodzie z obowiązującymi regulacjami prawnymi jak również w przewidzianej prawem formie aktu notarialnego. Następnie wskazany organ przedstawił stan normatywny występujący w sprawie i podkreślił, że brak jest podstaw dla rozpoznania wniosku strony w oparciu o postanowienia art. 221 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na potwierdzenie prezentowanego stanowiska odwołano się do wywodów wyroku Sądu Najwyższego z 11 maja 2011 r. W ramach analizy unormowań prawnych wskazano na zmiany wprowadzone z dniem 15 sierpnia 2019 r., który wyłączyły właściwość samorządowych kolegiów odwoławczych w sprawach rozpoznawanych w oparciu o postanowienia art. 73 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że intencją wnioskodawcy jest zmiana stawki wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego z powodu zmiany celu użytkowania nabytej nieruchomości, a nie jest to związane ze zmianą stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego danych nieruchomości. We wskazanym zakresie niezbędna jest droga postępowania prowadzonego przed sądem powszechnym, natomiast wyłączona jest przed wypowiadającym się w sprawie organem administracji publicznej. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła strona, która zarzuciła mu rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 6 w związku z art. 7 w związku z art. 7a § 1 w związku z art. 8 w związku z art. 9 w związku z art. 12 § 1 i 2 w związku z art. 61 § 1 w związku z art. 66 § 3 w związku z art. 127 § 2 i 3 w związku z art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 73 ust. 2e w związku z art. 78 ust. 1 i 2 w związku z art. 79 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji bezzasadne wydanie kwestionowanego postanowienia. W motywach skargi podtrzymano stanowisko prezentowane w ramach prowadzonego postępowania, że w sprawie zmiany stawki wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu zastosowanie posiadają regulacje zamieszczone w art. 71 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami i organem właściwym do wypowiedzenia się w tej sprawie jest organ wydający kwestionowane postanowienie. Zdaniem strony wnoszącej skargę w sprawie tej nie można zastosować trybu przewidzianego art. 73 ust. 2e ustawy o gospodarce nieruchomościami lecz należy wpierw wyczerpać tryb przewidziany treścią art. 78 ust. 2 powyższej ustawy. W skardze tej zamieszczono także rozważania dotyczące przesłanek uznania trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości warunkującej zmianę wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. W tym zakresie odwołano się do orzecznictwa sądów powszechnych. W konkluzji wniesionej skargi podkreślono, że w zaskarżonym postanowieniu nie wykazano występowania przesłanek przewidzianych treścią art. 66 ust. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżone postanowienie może zostać uchylona tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 powyższej ustawy tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Mocą zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy własne postanowienie, mocą którego zwróciło podanie stronie i wskazało, że w sprawie tej właściwy jest sąd powszechny. Postanowienie to wydane zostało na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z treści wskazanego przepisu wynika wprost, że jeżeli z treści podania wynika, że w sprawie właściwy jest sąd, wówczas organ jest zobowiązany do zwrotu stronie tak wniesionego podania. Oznacza to, że działanie takie możliwe jest do podjęcia jedynie wówczas, gdy z mocy przepisu prawa materialnego wynikała będzie w danej sprawie kognicja sądu. Treść przywołanego powyżej przepisu wymusza analizę podania skierowanego przez stronę do wypowiadającego się w sprawie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W przedmiotowym wniosku strona wystąpiła o aktualizację /zmianę opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Gminy M., dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą. We wniosku tym wystąpiono o ustalenie czy wysokość opłaty rocznej w wysokości 7% z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Analiza motywów złożonego wniosku pozwala uznać, że żądanie strony jest czytelne i jasne, a mianowicie występuje ona o zmianę opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości będących własnością Gminy M. wynoszącej 7% na niższą i jako podstawę przywołuje zmianę celu użytkowania wieczystego. Potwierdzeniem tego są dołączone do pisma decyzje wskazujące na wykorzystanie przedmiotowych nieruchomości na cele mieszkaniowe. W polu widzenia należy mieć treść art. 73 ust. 2e ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem w przypadku złożenia przez użytkownika wieczystego wniosku, o którym mowa w ust. 2 lub 2b powyższego przepisu, właściwy organ przedstawia pisemne stanowisko w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli organ nie zgadza się na zmianę celu użytkowania wieczystego lub nie przedstawił stanowiska, użytkownik wieczysty może wnieść powództwo do sądu powszechnego właściwego ze względu na położenie nieruchomości. Z treści powyższego przepisu w sposób czytelny i jednoznaczny wynika, że gdy właściwy organ, którym w tej sprawie jest Prezydent Miasta M. odmówi wyrażenia zgody na zmianę celu wykorzystania oddanej w użytkowanie wieczyste nieruchomości i ustalenie na tej podstawie nowej opłaty rocznej to wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego właściwego ze względu na położenie nieruchomości. Istota pism strony skarżącej kierowanych do Prezydenta Miasta M. oraz do organu wydającego kwestionowane postanowienia jest czytelna i jasna, ponieważ oczekuje ona z uwagi na zmianę celu wykorzystania oddanej w użytkowanie wieczyste nieruchomości zmiany uiszczanej opłaty rocznej. W świetle powyższych ustaleń przyjdzie stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je postanowienie wypowiadającego się w sprawie organu administracji publicznej wydane zostało w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa i organ ten nie dopuścił się w tym zakresie naruszenia stosownych regulacji. Na marginesie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że pouczenie zamieszczone w odmowie Prezydenta Miasta M. z [...] r. o możliwości skierowania wniosku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, w świetle powyższych rozważań nie jest prawidłowe. Zamieszczenie takiego pouczenia nie powoduje, że wskazany w nim organ administracji publicznej nabywa na tej podstawie kompetencję do rozpoznania sprawy. Z tego też powodu organ wydający kwestionowane postanowienia nie zastosował się do przywoływanego pouczenia o przysługujących skarżącej środkach prawnych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.