II SA/Gl 1448/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r., 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania 200 (dwieście) złotych. A. Z. (obecna skarżąca) pismem z dnia 9 sierpnia 2010 roku zwróciła się do Burmistrza Miasta C. o udzielenie informacji dotyczącej wywozu nieczystości (w szczególności dat wywozu oraz ilości) z budynku znajdującego się przy ul. [...] w C.. W piśmie tym podała, że należąca do niej parcela budowlana, położona poniżej parceli zabudowanej domem jednorodzinnym należącej do P. J., jest od 2008 roku (kiedy budynek na parceli P. J. został zamieszkały) zalewana nieczystościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 stycznia 2012 roku wydanym w sprawie sygn. akt II SA/GL 541/11 stwierdził nieważność decyzji SKO z dnia [...] roku w przedmiocie utrzymania czystości i porządku w gminie. Jako podstawę tego rozstrzygnięcia wskazał art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej ppsa) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 138 kpa. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził także, że organy w sposób dowolny to jest bez należytego wyjaśnienia sprawy i rozważenia zebranego materiału dowodowego przyjęły, że P. J. – właściciel nieruchomości przy ul. [...] w C. wypełnił obowiązki z art. 5 ust. 1 pkt 3b i art. 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Zdaniem Sądu, obowiązki właścicieli nieruchomości na gruncie tej ustawy, nie sprowadzają się wyłącznie do zawarcia umowy z właściwą jednostką na korzystanie z usług w zakresie zbiorników bezodpływowych, ale polegają na gromadzeniu nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych i ich pozbywania się w sposób zgodny z ustawą. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy przewiduje jedynie formę i sposób dokumentowania obowiązków z art. 5 ust. 1 pkt 3b nakładając ciężar dowodowy na właściciela nieruchomości, który winien wykazać, że zbiornik jest opróżniony i zgromadzone w nim nieczystości ciekłe są wywożone przez podmiot legitymujący się zezwoleniem na prowadzenie działalności w tym zakresie. Powołując się na treść art. 6 ust. 9 ustawy Sąd stwierdził, że niewypełnienie obowiązku z art. 5 ust. 1 pkt 3b może polegać na jednorazowym działaniu, polegającym na pozbyciu się nieczystości ciekłych z naruszeniem przepisów prawa w okresie ostatniego roku. Sąd polecił ustalić ilość zużytej wody i ilość wywiezionych ścieków z przedmiotowego zbiornika (na działce nr 1 przy ul. [...]) w okresie roku poprzedzającego wszczęcie postępowania oraz ocenić pismo Komendanta Straży Miejskiej w C. z dnia [...] roku, w którym powołano się na oświadczenie P. J., który podał, że kwartalne zużycie wody wynosi około 12 m3, w związku z czym około 7 m3 wody z osadnika wypompowuje na teren własnej nieruchomości od strony zachodniej, przeciwległej do posesji A. Z. Po tym wyroku (II SA/GL 541/11) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] roku i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano na konieczność ustalenia zużytej wody i ilości wywiezionych ścieków ze zbiornika P. J. w okresie roku poprzedzającego wszczęcie postępowania, a także ustosunkowanie się do pisma Komendanta Straży Miejskiej w C. z dnia [...] roku. W postępowaniu ponownym P. J. przedłożył posiadane przez siebie faktury za wywóz nieczystości ciekłych oraz rachunki za zużycie wody w latach 2009-2012. Z kolei organ przeprowadził w dniu 22 czerwca 2012 r. oględziny posesji przy ul. [...] Następnie Burmistrz C. decyzją z dnia [...] roku, na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 5 ust. 1 pkt 3b i art. 6 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2012 roku poz. 391, dalej "ustawa") umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji dotyczącej przejęcia obowiązków opróżniania zbiornika bezodpływowego w przypadku właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...] w C.. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że A. i P. J. posiadają umowy zawarte z dwiema firmami na opróżnianie zbiornika. Nie jest natomiast możliwe wyliczenie bilansu wodno-ściekowego w okresie roku poprzedzającego wszczęcie postępowania z uwagi na brak faktur i rachunków za poszczególne miesiące w/w okresie. Organ podkreślił, że analiza rachunków z okresu po wszczęciu postępowania wykazała, że średnie miesięczne zużycie wody pokrywa się z ilością miesięcznie wywożonych nieczystości. Powołał się także na oględziny z dnia 22 czerwca 2012 roku podając, że na posesji przy ul. [...] nie stwierdzono ścieków (poza zbiornikiem) ani śladów wylewania ścieków na grunt. Także na posesji A. Z. nie występują zastainy wodno-ściekowe, ślady zalewania ściekami, a roślinność jest w dobrym stanie biologicznym. Zdaniem organu nie zachodzą więc przesłanki do wydania decyzji zgodnie z art. 6 ust. 6 i 7 ustawy, postępowanie jest bezprzedmiotowe co uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 105 kpa. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. Z. wnosząc o jej uchylenie w całości i ponowne przeprowadzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji na podstawie art. 6 pkt 6 i 7 ustawy. Zarzuciła przede wszystkim naruszenie art. 153 i 170 ppsa przez nieuwzględnienie stanowiska Sądu zawartego w wyroku wydanym w sprawie II SA/GL 541/11, a także naruszenie art. 6, 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. ostateczną decyzją z dnia [...] roku, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 5 ust. 1 pkt 3b i art. 6 ustawy z 13 września 1996 roku utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał, że decyzja jest prawidłowa i wydana we właściwie przeprowadzonym postępowaniu. Nie udało się sporządzić bilansu wodno-ściekowego za okres roku poprzedzającego wszczęcie postępowania bowiem Państwo J. nie dysponowali wszystkimi rachunkami z tego okresu, jednakże przepisy nie określają za jaki okres czasu rachunki winny być przechowywane. Za okres po wszczęciu postępowania rachunki zostały przedstawione, a ilość zużytej wody pokrywa się z ilością wywiezionych ścieków. P. J. aktualnie wywiązuje się z obowiązków wynikających z ustawy, a nadto oględziny z dnia [...] roku nie wykazały skutków zalewania nieruchomości odwołującej się ściekami. Podkreślono, że organ nie ma możliwości wydania decyzji nakładającej opłaty za opróżnianie zbiornika bezodpływowego za okres wsteczny. Skargę na decyzję ostateczną złożyła A. Z. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W skardze tej co do zasady powtórzyła zarzuty odwołania. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy stwierdzić, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji – obecny skład orzekający – działał w warunkach związania regulacją zawartą w art. 153 ppsa. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z przepisu tego wynika, że związanie oceną prawną wyrażoną w treści orzeczenia oraz wskazaniami co do dalszego postępowania dotyczy zarówno organu administracji publicznej, jak i sądu. Użyty w przepisie art. 153 ppsa zwrot "wiąże w sprawie" oznacza, że chodzi tutaj o tożsamość sprawy oraz wyznaczające ją elementy. Powinna to być sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. W szczególności o tożsamości sprawy decyduje podstawa powstania danego stosunku prawnego to jest podstawa prawna i okoliczności faktyczne. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, Jeżeli to spowoduje, że pogląd Sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, czyli ustanie mocy wiążącej oceny, może spowodować zaistniała po wydaniu orzeczenia sądowego zmiana istotnych okoliczności lub wzruszenia orzeczenia. W świetle powyższego należy stwierdzić, jak uczyniono to już na wstępie, że w niniejszej sprawie organy orzekające i obecny skład Sądu są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w prawomocnym wyroku wydanym w sprawie II SA/GL 541/11. W związku z tym należy przypomnieć, że w wyroku tym Sąd wyraził pogląd, że obowiązki właścicieli na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości (...) nie sprowadzają się wyłącznie do zawarcia umowy z właściwą jednostką na korzystanie z usług w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy przewiduje jedynie formę i sposób dokumentowania obowiązków z art. 5 ust. 1 pkt 3b nakładając ciężar dowodowy na właściciela nieruchomości, który w celu uniknięcia sankcji z art. 6 ust. 7 ustawy, winien wykazać, że zbiornik jest opróżniany. Sąd w omawianym wyroku stwierdził także, że niewypełnienie obowiązku z art. 5 ust. 1 pkt 9, może polegać na jednorazowym działaniu, polegającym na pozbyciu się nieczystości ciekłych z naruszeniem przepisów prawa. Sąd nakazał organom orzekającym ocenę pisma Komendanta Straży Miejskiej w C. z dnia [...] roku oraz ustalenie ilości zużytej wody i ilości wywiezionych ścieków z przedmiotowego zbiornika w okresie roku poprzedzającego wszczęcie postępowania. Sąd podkreślił także, że przyszła decyzja powinna odpowiadać art. 107 § 3 kpa. Natomiast zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie czynią zadość ocenom i wskazaniom Sądu zawartym w wyroku w sprawie II SA/GL 541/11, w ogóle do tych wskazań się nie odnoszą, jak i do powołanego wyroku. Organy stwierdziły bowiem, że nie istnieje możliwość sporządzenia bilansu wodno-ściekowego za okres jednego roku poprzedzającego wszczęcie postępowania wobec nie posiadania przez P. J. wszystkich rachunków z tego okresu. Jednakże organy w tym miejscu nie dostosowały się do poglądu Sądu w wyroku w sprawie II SA/GL 541/11, że ciężar dowodowy wykonywania obowiązków z art. 5 ust. 1 pkt 3b obciąża właściciela nieruchomości, który w celu uniknięcia sankcji z art. 6 ust. 7 ustawy, musi wykazać, że zbiornik jest opróżniony i zgromadzone w nim nieczystości ciekłe są wywożone przez legitymowane podmioty. Wydaje się, że nawet w sytuacji nieposiadania przez P. J. wszystkich rachunków z okresu roku przed wszczęciem postępowania możliwość ich uzyskania istniała przez zwrócenie się do właściwych podmiotów legitymujących się zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie wskazanym w art. 6 ust. 1 ustawy lub skorzystanie przez stronę lub organ z danych zawartych w ewidencji zbiorników bezodpływowych prowadzonych zgodnie z art. 3 ust. 3 (pkt 1 i 3). Zagadnienie uzyskania rachunków, pozwalających ustalić bilans wodno-ściekowy w okresie nakazanym przez Sąd w oparciu o wyżej wymienione źródła podniosła skarżąca, ale organ do tej kwestii w ogóle się nie ustosunkował. W sposób milczący organ pominął też ocenę pisma Komendanta Straży Miejskiej w C. z dnia [...] roku, a ocena ta była niezbędna w świetle stanowiska Sądu (w sprawie II SA/GL 541/11), że nawet jednorazowe pozbycie się nieczystości w sposób sprzeczny z ustawą skutkuje wydaniem decyzji z art. 6 ust. 7 ustawy. Odnosząc się do zaskarżonej decyzji, a również do decyzji ją poprzedzającej należy stwierdzić, że umorzenie postępowania było następstwem ustalenia braku zalewania ściekami działki skarżącej, o czym ma świadczyć zgodność między zużytą wodą a wywiezionymi ściekami w okresie po wszczęciu postępowania. Zgodność tą potwierdzają złożone rachunki i faktury, a także stan nieruchomości skarżącej. Jednakże ani w decyzji organu odwoławczego, ani w decyzji I instancji nie podano ilości zużytej przez P. J. wody i ilości wywiezionych ścieków, a dołączone faktury i rachunki są dla Sądu nieczytelne. Skutkuje to niemożnością kontroli decyzji zaskarżonej w tym zakresie, co nie zmienia faktu, że decyzja ta zapadła z naruszeniem art. 153 ppsa. W postępowaniu ponownym organy orzekając winny w pierwszym rzędzie zastosować się do ocen i wskazań zawartych w wyroku w sprawie II SA/GL 541/11, wskazać ewentualnie na zmiany w stanie faktycznym lub prawnym zwalniające je od obowiązku wypływającego z art. 153 ppsa, dokonać właściwego i czytelnego bilansu wodno-ściekowego (przy ewentualnym wykorzystaniu możliwości dowodowych wskazanych wyżej), a podjętą decyzję uzasadniać w sposób przewidziany w art. 107 § 3 kpa, co oznacza potrzebę ustosunkowania się do twierdzeń skarżącej. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c w związku z art. 134 ppsa oraz art. 152 ppsa orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 i 205 § 1 ppsa (wpis – 200 zł). sw