II SA/Gl 1457/12
WyrokWSA w Gliwicach2013-05-06
Skład orzekający: Maria Taniewska-Banacka, Ewa Krawczyk, Bonifacy Bronkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo wydały decyzję nakazującą rozbiórkę słupów oświetleniowych, które zostały zakwalifikowane jako obiekt liniowy, w sytuacji gdy inwestor nie przedłożył dokumentów umożliwiających ich legalizację?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo wydały decyzję nakazującą rozbiórkę słupów oświetleniowych, które zostały zakwalifikowane jako obiekt liniowy, ponieważ inwestorzy nie przedłożyli wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie, co zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki. Brak możliwości legalizacji samowoli budowlanej w takiej sytuacji skutkuje obowiązkiem wydania decyzji nakazującej rozbiórkę.Stan faktyczny
W sprawie rozpatrywanej przez Sąd, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził samowolne wykonanie drogi wewnętrznej, zatoczki parkingowej oraz słupów oświetleniowych. Po wstrzymaniu robót i nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, inwestorzy przedłożyli opinię techniczną, która nie została podzielona przez organ. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WINB i ponownym rozpatrzeniu sprawy, PINB wydał decyzję nakazującą rozbiórkę drogi wewnętrznej i zatoczki, a następnie, wobec niewywiązania się z obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dla słupów oświetleniowych, decyzję nakazującą rozbiórkę tych słupów. WINB utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę słupów. Inwestorzy wnieśli skargę do WSA, kwestionując m.in. kwalifikację słupów jako obiektu liniowego oraz brak należytego uzasadnienia decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Protokolant Specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. M. i M. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. w wyniku przeprowadzonych w dniu 19 września 2011 r. oględzin terenu działki nr [...], położonej w D., przy ul. [...] stwierdził wybudowanie na niej drogi wewnętrznej wraz z zatoczką parkingową oraz słupami oświetleniowymi. Pracownicy PINB ustalili, że droga wewnętrzna oraz parking zostały wykonane przez utwardzenie terenu działki tłuczniem, na który wysypano i wyrównano frez asfaltowy. Po obu stronach utwardzonego terenu zabudowane zostały krawężniki betonowe typu ciężkiego. Od strony sąsiedniej działki nr [...], której właścicielami są A. i A. M., ustawiono 6 słupów betonowych, na których zamontowano lampy oświetleniowe. Według oświadczenia współwłaściciela nieruchomości M. M. roboty budowlane wykonał on w 2011 r. Robot tych nie poprzedził zgłoszeniem do organu administracji architektoniczno-budowlanej.
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym z powołaniem się na art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2010 r., Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) oraz art. 123 k.p.a. PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych. Postanowieniem tym nałożył także na A. i M. M. obowiązek przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych, a także ocenę ich zgodności z wiedzą i sztuką budowlaną oraz z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Postanowieniem tym nałożono też obowiązek przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej z wymiarami działki oraz ze wskazaniem granicy między obszarem przeznaczonym w planie miejscowym pod zabudowę oznaczonym symbolem 14 MNU, RM, a obszarem rolnym oznaczonym w planie symbolem 28 RP.
W dniu 30 grudnia 2011 r. M. M. przedłożył organowi wymaganą inwentaryzację geodezyjną, a w dniu 5 stycznia 2012 r. opinię techniczną. W opinii tej stwierdzono, że przedmiotowe roboty budowlane nie mogły zostać zakwalifikowane jako budowa drogi wewnętrznej lecz winno się je potraktować jako utwardzenie terenu. Zgodnie z tą opinią wykonane roboty budowlane są zgodne z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z obowiązującym planem miejscowym.
PINB nie podzielił ustaleń zawartych w tej opinii. W szczególności stwierdził naruszenie wykonanymi robotami budowlanymi ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta D. dla terenów położonych w L. Część utwardzonego terenu działki znalazła się bowiem w obszarze oznaczonym symbolem 28 RP objętym zakazem zabudowy. Organ nadzoru budowlanego powziął ponadto wątpliwości co do prawidłowości zawartych w opinii ustaleń dotyczących grubości wykonanego utwardzenia terenu. W związku z tym w dniu 9 stycznia 2012 r. wykonane zostały stosowne pomiary, w których wyniku ustalono, że grubość podbudowy wykonanej z rozdrobnionego gruzu oraz kamienia dolomitowego wyniosła 25 – 30 cm, a grubość warstwy wierzchniej ok. 10 cm.
W wyniku dokonanych ustaleń faktycznych PINB doszedł do przekonania, że samowolnie wykonane roboty budowlane nie mogą zostać zalegalizowane z uwagi na postanowienia planu miejscowego. W związku z tym decyzją z dnia [...] r. organ ten nakazał A. i M. M., właścicielom działki nr [...], rozbiórkę drogi wewnętrznej wraz z zatoczką parkingową oraz słupami oświetleniowymi zrealizowanymi na części ich działki wchodzącej w skład obszarów oznaczonych w planie miejscowym symbolem 28 RP od wyznaczających granicę tego obszaru punktu B i C naniesionego na sporządzonym przez geodetę szkicu polowym.
Decyzja ta nie utrzymała się w obrocie prawnym, bowiem decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.. z dnia [...] r. została uchylona i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie [...] WINB stwierdził, że PINB prawidłowo uznał, iż realizacja robót budowlanych opisanych w jego decyzji wymagała pozwolenia na budowę, bowiem wykonane utwardzenie terenu nie mieściło się w kategorii budów jak i robót budowlanych wskazanych w art. 29 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego. Za zasadne organ uznał natomiast zarzuty odwołania kwestionujące stanowisko PINB dotyczące niezgodności zrealizowanych słupów oświetleniowych z przepisami planu miejscowego. Plan ten w § 14 pkt 6 ppkt b dopuścił bowiem prowadzenie przez działkę liniowych urządzeń infrastruktury technicznej z zachowaniem charakteru funkcjonowania terenu. Przedmiotowe słupy oświetleniowe, które zgodnie z art. 3 pkt 3a w zw. z pkt 9 Prawa budowlanego należy zaliczyć do liniowych urządzeń infrastruktury technicznej nie mogły zaś w żaden sposób spowodować zmiany przewidzianego w planie przeznaczenia działki, a zatem w stosunku do przedmiotowych robót budowlanych winno zostać wszczęte postępowanie legalizacyjne przewidziane w art. 48 Prawa budowlanego Odmiennie zdaniem [...] WINB należy natomiast ocenić zgodność z planem wykonanego utwardzenia terenu działki. Działka ta mająca szerokość 12 m utraciła bowiem swój rolny charakter w wyniku utwardzenia jej powierzchni na szerokości 9,5 m rożnymi materiałami o łącznej grubości ok. 40 cm. Wobec tego w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego należało wydać nakaz rozbiórki powstałych w wyniku utwardzenia gruntu drogi wewnętrznej i zatoczki parkingowej, a to z uwagi na brak możliwości doprowadzenia ich do stanu zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
W następstwie tego orzeczenia PINB wydał w dniu [...] r. postanowienie oparte na przepisie art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego. zmierzające do umożliwienia legalizacji słupów oświetleniowych zrealizowanych na działce nr [...]. Postanowieniem tym nałożył na A. i M. M. obowiązek przedłożenia w Inspektoracie dokumentów wynikających z art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w terminie do 29 czerwca 2012 r.
W tej samej dacie organ ten wydał także opartą na przepisach art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego decyzję nr [...], którą nakazał A. i M. M. rozbiórkę drogi wewnętrznej wraz zatoczką parkingową w obszarze oznaczonym w planie miejscowym symbolem 28 RP Po rozpoznaniu wniesionego przez A. i M. M. odwołania decyzją z dnia [...] r. [...] WINB uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej wyznaczenia terminu nakazanej rozbiórki oraz utrzymał ją w mocy w pozostałym zakresie. Decyzja ta stała się przedmiotem odrębnej skargi A. i M. M. do WSA w Gliwicach, która to skarga została przez tut. Sąd oddalona wyrokiem z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 989/12.
Z uwagi natomiast na niewywiązanie się A. i M. M. z obowiązku przedłożenia dokumentów umożliwiających legalizację słupów oświetleniowych, do których przedłożenia zostali zobowiązani wskazanym wyżej postanowieniem z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane decyzją z dnia [...] r. nr [...] PINB w D. nałożył na A. i M. M. obowiązek rozbiórki słupów oświetleniowych (6 szt.) zlokalizowanych na przedmiotowej działce wskazując jednocześnie, że o wykonaniu obowiązku należy pisemnie powiadomić PINB w D. w terminie 7 dni od daty jego wykonania. W uzasadnieniu organ I instancji zrelacjonował przebieg postepowania administracyjnego akcentując, iż zobowiązani do tego postanowieniem z dnia [...] r. nie przedłożyli dokumentów, do których przedłożenia zostali obligowani. W związku z powyższym zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego który brzmi "W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o którym mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1" PINB w drodze decyzji nakazał rozbiórkę obiektu budowlanego.
W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej A. i M. M. zarzucili wydanej przez PINB decyzji:
naruszenie przepisów Prawa budowlanego, w szczególności art. 3 pkt 3a poprzez uznanie, że słupy oświetleniowe są obiektem liniowym, oraz poprzez nałożenie obowiązku nie znajdującego oparcia w przepisach tj. obowiązku pisemnego powiadomienia o wykonaniu decyzji,
naruszenie przepisów postępowania poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji.
W uzasadnieniu wskazali, że przedmiotową decyzją nakazano rozbiórkę słupów oświetleniowych uznając je (w jednym miejscu uzasadnienia decyzji) za obiekt liniowy bądź (w innym miejscu uzasadnienia) za liniowe urządzenia infrastruktury technicznej. Organ I instancji powołał się na przepis art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego a zatem można przypuszczać, że sześć słupów oświetleniowych zakwalifikowano właśnie jako obiekt liniowy. Taka kwalifikacja zdaniem Inwestorów nie jest prawidłowa, gdyż jak wynika z tego przepisu jest to obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość. Zgodnie zaś z przepisem art. 3 pkt 1 b Prawa budowlanego obiekt budowlany to m.in. budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Z kolei wg przepisu art. 3 pkt 3 Pb budowla to każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury jak np. obiekty liniowe. Analizując te przepisy nie sposób dostrzec aby odnosiły się one do słupów oświetleniowych. Podstawowe znaczenie dla ustalenia czy słupy są obiektem liniowym jest właśnie definicja zawarta w art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego. Skoro jego charakterystycznym parametrem jest długość, to ów parametr winien był zostać uwidoczniony w decyzji. Organ I instancji operuje jednak określeniem ilościowym (6 sztuk) co ewidentnie pozbawia "obiekt" charakteru liniowego. A zatem oświetlenie na działce nie może być uważane za obiekt liniowy. To, że jakieś obiekty ustawione są w jakiejś linii nie przesądza o tym, że jest to obiekt liniowy w rozumienia Prawa budowlanego.
Po rozpoznaniu wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał zaskarżoną doń decyzje pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego, a następnie obszernie omówił art. 48 Prawa budowlanego. Wskazał następnie, że w sytuacji, gdy inwestor nie przedłoży żądanych dokumentów organ jest zobligowany do wydania nakazu rozbiórki samowoli budowlanej. Termin, który wyznacza organ na przedłożenie stosownych dokumentów jest uzależniony od uznania organu, lecz winien on być wyznaczany w sposób umożliwiający realizację nałożonego nakazu. W ocenie tutejszego organu organ powiatowy wyznaczając postanowieniem z dnia [...] r. obowiązek przedłożenia określonych dokumentów do dnia 26 czerwca 2012 r. wyznaczył termin wystarczający. Ponadto wskazania wymaga, iż ów termin może być przez organ zmieniony na wniosek inwestora, jednak w niniejszej sprawie inwestor z wnioskiem takim do powiatowego organu nadzoru budowlanego nie wystąpił. Organ II instancji zaakcentował nadto, że przedmiotem niniejszego postępowania są, jak to niefortunnie zostało sformułowane, słupy oświetleniowe. W istocie jest to obiekt liniowy - linia kablowa i mając na względzie, że w katalogu zwolnień od uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ustawy – Prawo budowlane) nie została ujęta - wymaga przed jej wykonaniem uzyskania pozwolenia na budowę wydanego przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej. Reasumując w ocenie organu odwoławczego organ powiatowy zasadnie wydał decyzję nakazującą rozbiórkę wobec nieprzedłożenia przez Inwestorów stosownych dokumentów umożliwiających dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej.
Pismem z dnia 31 października 2012 r. A. i M. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wspólną skargę na decyzję organu II instancji, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Nakaz rozbiórki obiektu może bowiem nastąpić wyłącznie wówczas, gdy przesłanki zastosowania tej instytucji zostaną ustalone w sposób niewątpliwy. Tym samym organy miały obowiązek dokładnie zbadać istnienie tych przesłanek, korzystając z dostępnych środków dowodowych. Podstawowym problemem, który winien być należycie wyjaśniony jest zakwalifikowanie wykonanego oświetlenia posesji do "obiektów liniowych" lub " słupów (słupków) oświetleniowych". Nie zajmując stanowiska wobec wyrażanych przez skarżących zastrzeżeń, organy naruszyły zatem m.in. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem skarżących nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego znajduje uwidocznienie w rozbieżnościach dotyczących kwalifikacji przedmiotowego oświetlenia. Wbrew temu co napisane jest w zaskarżonej decyzji nie jest to tylko kwestia "niefortunnego sformułowania". Ustalenie z czym mamy do czynienia jest podstawową okolicznością sprawy. Wiedząc co jest przedmiotem postępowania można prawidłowo stosować przepisy prawa materialnego. Niedopuszczalne jest aby dopiero w rozstrzygnięciu organu II instancji dowiadywać się jaki jest (był) przedmiot postępowania. Nadto sentencja każdego nakazu rozbiórki musi zawierać szczegółowy opis przedmiotu rozbiórki, co warunkuje możliwość wykonania takiego nakazu w drodze egzekucji administracyjnej i nie jest w tym zakresie dopuszczalne odwoływanie się do opisów zawartych w uzasadnieniu decyzji. Organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się nadto do złożonego zarzutu nałożenia obowiązku nie znajdującego oparcia w przepisach a mianowicie obowiązku pisemnego zawiadomienia o wykonaniu decyzji. To uchybienie jest jednocześnie przejawem nienależytego uzasadniania decyzji. W konsekwencji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreślił po raz kolejny, że sporne słupy oświetleniowe stanowią w istocie obiekt liniowy w rozumieniu pkt 3a art. 3 ustawy - Prawo budowlane. Zaznaczenia przy tym wymaga, że obiekty liniowe są oparte na obiektach punktowych, czyli owe słupy oświetleniowe dopiero jako całość stanowią obiekt liniowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogła zostać uwzględniona. W szczególności Sąd nie stwierdził wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy czy z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też z innym naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż bezspornym w sprawie jest, że skarżący przed podjęciem robót zmierzających m.in. do posadowienia na działce 6 słupów oświetleniowych (kwestia utwardzenia drogi wewnętrznej i zatoczki stanowiła przedmiot odrębnego postępowania przed tut. Sądem zakończonego oddaleniem skargi skarżących inwestorów wyrokiem o sygn. akt II SA/Gl 989/12) nie uzyskali pozwolenia na budowę, ani też nie dokonali zgłoszenia zamiaru przystąpienia do wskazanych robót. Okoliczność tę skarżący w toku postępowania administracyjnego przyznają.
Bezspornym jest także, że po doręczeniu im postanowienia PINB w D. z dnia [...] r. w którym organ na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego nałożył na A. i M. M. obowiązek przedłożenia w Inspektoracie dokumentów wynikających z art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w terminie do 29 czerwca 2012 r. skarżący w przewidzianym terminie obowiązku tego nie wykonali.
Wskazać zatem w tej mierze należy, że w myśl art. 48 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy Prawo budowlane właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, chyba że według oceny organu potencjalnie możliwa jest legalizacja obiektu z uwagi na spełnienie przezeń przesłanek z art. 48 ust. 2 ustawy (wówczas dalszy tok postępowania przebiega odmiennie). W konsekwencji rozpoznający sprawę organ w pierwszej kolejności zbadać winien powstałą samowolę pod kątem możliwości jej legalizacji, a w zależności od wyniku poczynionych ustaleń bądź to wstrzymać prowadzenie robót (gdy budowa nie została jeszcze zakończona) i nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów umożliwiających ewentualną przyszłą legalizację obiektu, bądź też, w razie stwierdzenia, że legalizacja nie jest możliwa nakazać rozbiórkę samowolnie wybudowanego lub będącego w budowie obiektu. W przypadku gdy w ocenie organu nie jest wykluczona możliwość legalizacji obiektu i postanowieniem nałożył on na inwestora przedłożenie wyliczonych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego dokumentów, ich przedłożenie w wyznaczonym terminie traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego (oraz w przypadku gdy budowa nie została zakończona także wniosek o pozwolenie na wznowienie robót budowlanych). Z mocy natomiast art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, w razie niespełnienia przez inwestora w wyznaczonym terminie obowiązków, nałożonych nań wskazanym wyżej postanowieniem, organ zobligowany jest do orzeczenia nakazu rozbiórki. Podkreślenia wymaga, iż orzekające nakaz rozbiórki decyzje nie są zależne od woli organu. Decyzje podejmowane na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane mają bowiem charakter związany. Oznacza to, że jeżeli stwierdzona zostaje samowola budowlana i nie ma możliwości jej legalizacji, to organ jest nie tylko uprawniony, lecz nadto obligowany do wydania nakazu rozbiórki – por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 69/97.
Podkreślenia wymaga nadto, że skorzystanie z możliwości legalizacji poprzez m.in. wykonanie nałożonych przez organ czynności, a następnie uiszczenie opłaty legalizacyjnej, nie jest obowiązkiem inwestora, a jedynie swojego rodzaju przywilejem - sposobem sanowania samowoli budowlanej. Nie korzystając z przywileju tego inwestor musi jednak liczyć się z tym, iż w takim przypadku właściwy organ zobligowany jest wydać decyzję nakazującą rozbiórkę wybudowanej bez pozwolenia budowlanego części obiektu budowlanego - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 842/07.
Odnosząc ustalenia te do okoliczności faktycznych sprawy wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. nie wykluczył możliwości legalizacji samowolnie zrealizowanego obiektu i w tym celu postanowieniem z dnia [...] r. nałożył na Inwestorów obowiązek przedłożenia, w terminie do 29 czerwca 2012 r. wymaganych prawem, dokumentów. Skoro zatem, jak to stwierdzono powyżej, bezspornym jest, iż skarżący dokumentów tych nie przedłożyli to swoim działaniem uniemożliwili tym samym rozpatrywanie przez organ ewentualnej legalizacji obiektu (czy w istocie byłaby ona możliwa o tym decydowałaby bowiem treść koniecznej dokumentacji). Spowodowali w efekcie, iż organ nadzoru budowlanego zobligowany był do nakazania rozbiórki obiektu stanowiącego samowolę budowlaną.
W konsekwencji wydaną przez organ I instancji decyzję nakazującą skarżącym rozbiórkę przedmiotowych słupów uznać należy co do meritum, zdaniem Sądu, za nie naruszającą prawa, jej wydanie stanowiło bowiem obowiązek organu. Poprawnie zatem organ II instancji rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy decyzją stanowiącą w wyniku wniesionej skargi przedmiot niniejszego postępowania sądowego.
Odnosząc się natomiast do podniesionych w skardze zarzutów i argumentów Sąd nie podziela twierdzenia skarżących, iż zaskarżone rozstrzygnięcia organów są wadliwe albowiem organy raz posługują się pojęciem słupów oświetleniowych a raz obiektu liniowego. Powoduje to zdaniem skarżących, iż o przedmiocie sprawy dowiedzieli się dopiero z decyzji drugoinstancyjnej. Zdaniem Sądu w istocie nie ulega bowiem wątpliwości, że na działce skarżący posadowili słupy oświetleniowe, które organy zakwalifikowały jako obiekt liniowy (linię kablową) w rozumieniu art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego, która to kwalifikacja implikowała konieczność uzyskania przed przystąpieniem do robót budowlanych pozwolenia na budowę. Zarówno zatem traktując o słupach, jak też o obiekcie liniowym organy wskazywały w decyzjach jedna i tą samą inwestycję albowiem to właśnie te 6 słupów zostało zakwalifikowanych przez organy jako całość stanowiącą obiekt liniowy. Wbrew twierdzeniom skargi kwalifikacji takiej skarżący byli w pełni świadomi już od dawna. Konieczność zakwalifikowania słupów do wskazanych w Prawie budowlanym obiektów liniowych i zastosowania w stosunku do nich art. 48 Prawa budowlanego wskazał już bowiem w obszernych wywodach [...] WINB w decyzji z dnia [...] r., którą to decyzją uchylił wówczas, rozpoznając odwołanie skarżących, ówczesne rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
Nie ma zatem istotnego znaczenia czy orzekając o obowiązku rozbiórki organ I instancji wskazał, iż mają jej podlegać słupy oświetleniowe czy też podałby, że rozebrać należy obiekt liniowy składający się z 6 słupów oświetleniowych, oczywistym jest bowiem, jaka inwestycja stanowi przedmiot nakazu rozbiórki. Choć oczywiście dbałość o jednoznaczność sformułowań i ich precyzję zarówno w osnowie decyzji administracyjnej jak i uzasadnieniu winna być przedmiotem starań organu.
Sąd zauważa w tym miejscu, że co do zasady, w zależności od sposobu podłączenia do źródeł energii, słupy oświetleniowe mogą stanowić obiekt liniowy (jeśli są połączone także między sobą, a tym samym ich charakterystycznym parametrem jest długość – por. art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego) bądź obiekty oddzielne, w razie braku takich połączeń i odrębnych przyłączeń do źródeł zasilania. Podnosząc zarzuty co do zakwalifikowania przedmiotowych słupów do obiektów liniowych skarżący nie wskazali jednak żadnych argumentów przemawiających przeciwko takiej kwalifikacji, a ich zarzuty maja charakter jedynie teoretyczny, oparty na art. 7, 77 i 80 k.p.a. Należy w tym miejscu dodać, że w trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 24 kwietnia 2013 r. pełnomocnik skarżących r. pr. H. G. na pytanie Sądu wskazał, iż pomiędzy słupami są łączące je kable co zdaniem Sądu jednoznacznie dowodzi liniowego charakteru obiektu. Okoliczności istnienia wspomnianych kabli obecny na rozprawie skarżący nie zaprzeczył. Nie ma natomiast znaczenia podana w trakcie tejże rozprawy przez skarżącego informacja, że na działce nie ma jeszcze prądu, co oznacza w konsekwencji, że słupy nie zostały jeszcze do źródła energii podłączone. Obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia zawsze odnosi się bowiem do inwestycji przyszłych, a więc takich, które dopiero w przyszłości zostaną zrealizowane i w razie potrzeby przyłączone do mediów.
Notabene warto w tym miejscu zauważyć, że nawet gdyby w konkretnym przypadku, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca, słupy oświetleniowe nie stanowiły obiektu liniowego to i tak zamiar ich realizacji wymagałby wprawdzie nie pozwolenia to jednak uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi. W konsekwencji fakt, iż skarżący, co przyznali w toku postępowania ani nie uzyskali pozwolenia na budowę ani nie zgłosili zamiaru podjęcia robót, a następnie nie przedłożyli dokumentów do których przedłożenia byli wezwani – powoduje, że orzeczenie o obowiązku rozbiórki w obu przypadkach byłoby takie same (oparte jedynie na innej podstawie prawnej – nie art. 48 lecz 49b Prawa budowlanego).
Odnośnie natomiast zakwestionowanego przez skarżących sformułowanego w decyzji pierwszoinstancyjnej obowiązku powiadomienia PINB na piśmie w określonym terminie o realizacji obowiązku rozbiórki Sąd stwierdza, iż powinność ta nie stanowi kolejnego, poza rozbiórką, opatrzonego jakąkolwiek sankcją obowiązku, ma bowiem charakter jedynie pouczenia dotyczącego konieczności powiadomienia organu o dokonanej rozbiórce tak by organ nie podjął działań nakazanych prawem w razie niewykonania obowiązku nałożonego decyzją ostateczną. Pouczenie takie nie powinno jednak znajdować się w osnowie decyzji, lecz ewentualnie w jej uzasadnieniu, organ II instancji winien zaś być, czego nie uczynił, odnieść się do zgłoszonego przez strony w tej mierze zarzutu. Uchybienia te nie miały jednak wpływu na merytoryczną prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazu rozbiórki i stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie mogą powodować uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji.
W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło