II SA/Gl 1468/24

WyrokWSA w Gliwicach2025-02-12

Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Edyta Kędzierska, Artur Żurawik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo orzekły nakaz rozbiórki dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej, wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, pomimo wcześniejszego uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę i prowadzenia postępowania legalizacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo orzekły nakaz rozbiórki dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej. Po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, postępowanie legalizacyjne stało się zasadne. Niewywiązanie się przez inwestora z nałożonych obowiązków przedstawienia dokumentacji legalizacyjnej w wyznaczonym terminie, obliguje organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, co jest działaniem związanym, a nie uznaniowym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej, wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Inwestorzy rozpoczęli budowę przed uzyskaniem pozwolenia, które następnie zostało uchylone. Organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie legalizacyjne, wzywając do uzupełnienia dokumentacji. Po dwukrotnym nieprzedłożeniu kompletnych i poprawnych dokumentów, wydano decyzję nakazującą rozbiórkę. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym nieuwzględnienie wcześniejszych wyroków sądowych nakazujących umorzenie postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Starszy referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi I. F. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 12 września 2024 r. nr WINB-WOA.7721.155.2024.KZ w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia 12 września 2024 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego I. F. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. z dnia 12 kwietnia 2024 roku, nr [...], znak: [...], którą organ I instancji nakazał właścicielom dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej, zlokalizowanych na terenie działki 1 (obecnie działki o numerach 2, 3), M. B., G. B. oraz I. F., rozbiórkę obiektu budowlanego tj. dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej, zlokalizowanych w S. przy ul. [...], na działce 1 (obecnie działkach o numerach 2, 3) wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu organ wskazał, że Zarząd Dróg Wojewódzkich w Katowicach (dalej: ZDW) pismem z dnia 16 kwietnia 2018 roku zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. [dalej: PINB] z tym, że w czasie objazdu dróg wojewódzkich na terenie powiatu B. stwierdził prowadzenie robót budowlanych na terenie działki nr 1 położonej przy drodze wojewódzkiej nr [...], ul. [...] w S.. PINB dla Powiatu B. przeprowadził w dniu 16 maja 2018 roku kontrolę budowy stwierdzając, że na działce prowadzona jest budowa 10 budynków. Stan zaawansowania robót: 9 budynków zadaszonych, trwają prace elewacyjne. Dziesiąty budynek – w trakcie montażu więźby dachowej. Większość ma zamontowaną stolarkę okienną. Wykonano dokumentację zdjęciową. Organ powiatowy w piśmie z dnia 17 maja 2018 roku zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie budowy na dz. nr [...] w S. przy ul. [...] dziesięciu budynków o konstrukcji szkieletowej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Postanowieniem z dnia 19 maja 2018 roku PINB dla Powiatu B. nakazał I. F. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych na działce nr 1 w S. oraz przedłożenie określonych dokumentów, w terminie do dnia 15 sierpnia 2018 roku. Jednocześnie w dniu 16 maja 2018 roku Starosta Powiatowy w B. wydał decyzję nr [...] znak: [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę dla Inwestorów: J. i I. F., M. i G. B., na budowę zespołu dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej z wewnętrznymi instalacjami, czterech zbiorników na nieczystości ciekłe, dwóch zbiorników na wody opadowe oraz murów oporowych w S., na dz. nr 1, obręb [...] S., gm. S. Pismem z dnia 24 maja 2018 roku PINB dla Powiatu B. zwrócił się do Wojewody Śląskiego o stwierdzenie nieważności ww. decyzji nr [...] z uwagi na jej wydanie pomimo, że roboty były już rozpoczęte. W wyniku rozpoznania zażalenia M. B. i G. S. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [dalej: ŚWINB] postanowieniem z dnia 20 lipca 2018 roku, uchylił w całości postanowienie PINB z dnia 19 maja 2018 r. i orzekł reformatoryjnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 maja 2019 roku, sygn. akt lI SA/Gl 751/18 uchylił postanowienie ŚWINB z dnia 20 lipca 2018 r. oraz poprzedzające je postanowienie PINB dla Powiatu B. z dnia 19 maja 2018 roku, nakazujące I. F., J. F., M. B., G. B. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych na działce nr 1 w S. oraz przedłożenie określonych dokumentów, w terminie do dnia 19 października 2018 r. Postanowieniem z 23 stycznia 2020 roku PINB zawiesił przedmiotowe postępowanie administracyjne, a następnie, w wyniku rozpoznania zażalenia, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy w całości ww. postanowienie PINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił wyrokiem z 9 października 2020 roku sygn. akt lI SA/Gl 721/20 zaskarżone postanowienie ŚWINB oraz poprzedzające je postanowienie PINB z dnia 23 stycznia 2020 r. Decyzją z 4 lutego 2020 roku Starosta B. uchylił własną decyzję ostateczną z 16 maja 2018 roku o pozwoleniu na budowę zespołu dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej z wewnętrznymi instalacjami, czterech zbiorników na nieczystości ciekłe, dwóch zbiorników na wody opadowe oraz murów oporowych w S., na działce o numerze 1, obręb [...] S., gmina S. oraz odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wymienioną budowę. Następnie decyzja Starosty B. z dnia 4 lutego 2020 r. została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Śląskiego z dnia 9 lipca 2020 r. WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1162/20 oddalił skargę I. F. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 9 lipca 2020 r. Wyrok WSA w Gliwicach uprawomocnił się w dniu 1 czerwca 2021 roku. W dniu 18 listopada 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. wydał postanowienie, którym nakazał inwestorom - J. F., I. F., M. B. oraz G. B. wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych na działce nr 1 w S. bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie budowy dziesięciu budynków rekreacji indywidulanej oraz nałożył obowiązek przedstawienia określonych dokumentów w terminie do 15 lutego 2022 roku. Następnie termin ten był przedłużany, a strony były wzywane do uzupełnienia i poprawienia przedłożonych dokumentów legalizacyjnych. Decyzją z dnia 12 kwietnia 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. nakazał właścicielom dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej, zlokalizowanych na terenie działki 1 (obecnie działki o numerach 2, 3), M. B., G. B. oraz I. F., rozbiórkę obiektu budowlanego tj. dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej, zlokalizowanych w S. przy ul. [...], na działce 1 (obecnie na działkach o numerach 2, 3) wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez I. F., Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał zaskarżoną decyzję z dnia 12 września 2024 r., którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że mając na uwadze art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020 poz. 471) oraz datę wszczęcia niniejszego postępowania, przy rozpoznaniu sprawy stosuje się przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186, z późn. zm.). Organ odwoławczy podkreślił, że orzeka w przedmiotowej sprawie kolejny raz. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2022 r. uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, że organ ten powinien przeprowadzić postępowanie legalizacyjne dopiero po uprawomocnieniu się decyzji uchylającej decyzję Starosty B. z 16 maja 2018 r. numer [...] znak: [...], wobec robót budowlanych przeprowadzonych przez inwestora przed wydaniem pozwolenia na budowę oraz ustalić, czy inwestycja jest zgodna z przepisami Prawa budowlanego, warunkami technicznymi oraz aktami prawa miejscowego. Organ podniósł, że kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie ma moment rozpoczęcia przedmiotowej inwestycji przez inwestora. Z akt sprawy wynika, że roboty budowlane, związane z realizacją inwestycji - budowy zespołu dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej z wewnętrznymi instalacjami, czterech zbiorników na nieczystości ciekłe, dwóch zbiorników na wody opadowe oraz murów oporowych w S., na działce o numerze 1, obręb [...] S., gmina S., zostały rozpoczęte przed wydaniem pozwolenia na budowę oraz zatwierdzeniem projektu budowlanego. Fakt ten potwierdził PINB czynnościami kontrolnymi przeprowadzonymi 16 maja 2018 roku na ww. działkach. Starosta B. decyzją z 16 maja 2018 roku zatwierdził planowaną inwestycję, bez świadomości rozpoczęcia robót budowlanych przez inwestora. W związku z tym nie można postawić na równi sytuacji, gdzie inwestor wykonał roboty budowlane na podstawie wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została uchylona oraz sytuacji, gdzie inwestor samowolnie rozpoczął roboty budowlane, bez uzyskania pozwolenia na budowę. Organ dodał, że przedmiotowa sprawa była poddana dwukrotnie analizie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W wyroku z 13 maja 2019 r., sygn. akt lI SA/Gl 751/18 Sąd potwierdził stanowisko organów nadzoru budowlanego, iż przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane przed uzyskaniem przez inwestorów pozwolenia na budowę, co stanowi samowolę budowlaną. Natomiast z uwagi na to, że Starosta B. wydał w dniu 16 maja 2018 r. pozwolenie na budowę przedmiotowej inwestycji, prowadzenie postępowania legalizacyjnego stało się bezprzedmiotowe. Sąd wskazał, że dopóki decyzja Starosty B. nie zostanie usunięta z obrotu prawnego, wszczynanie i prowadzenie postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego jest niedopuszczalne. Powyższe stanowisko zostało także podtrzymane wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 9 października 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 721/20. Ponadto sąd nie podzielił stanowiska, iż w przypadku umorzenia postępowania administracyjnego, niedopuszczalne byłoby ponowne wszczęcie takiego postępowania w oparciu o treść art. 48 Prawa budowlanego, po ewentualnym wyeliminowaniu z obrotu prawnego pozwolenia na budowę spornej inwestycji, odnośnie robót budowlanych zrealizowanych przed uzyskaniem przez to pozwolenie przymiotu ostateczności. Sąd wskazał, że postępowanie legalizacyjne w trybie art. 50, 51 Prawa budowlanego mogłoby dotyczyć jedynie robót budowlanych zrealizowanych w okresie obowiązywania ostatecznego pozwolenia na budowę. Następnie PINB ustalił, że decyzją z 4 lutego 2020 r. znak: [...] numer [...] Starosta B. uchylił własną decyzję ostateczną z 16 maja 2018 roku numer [...] znak: [...] Z kolei, w dniu 7 listopada 2022 r. do PINB wpłynęła odpowiedź Starosty B. wskazująca, iż decyzja nr [...] Starosty B. z dnia 4 lutego 2020 roku została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Śląskiego z dnia 9 lipca 2020 r. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2021 r. WSA w Gliwicach oddalił skargę na wymienioną decyzję Wojewody Śląskiego. Wyrok WSA w Gliwicach uprawomocnił się w dniu 1 czerwca 2021 r. Organ odwoławczy podkreślił, że do dnia uchylenia wymienionej decyzji, PINB jednak nie umorzył przedmiotowego postępowania. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że na dzień wydania przez PINB decyzji, będącej przedmiotem obecnego postępowania, odpadła przesłanka umorzenia postępowania. Z uwagi na uchylenie decyzji w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji, PINB powinien prowadzić postępowanie legalizacyjne wobec wykonanej budowy. Organ odwoławczy podniósł, że na podstawie przeprowadzonych w dniu 20 lipca 2022 r. oględzin zespołu budynków rekreacji indywidualnej zlokalizowanych w S., przy ul. [...], PINB stwierdził, że jest możliwość legalizacji przedmiotowej inwestycji. W związku z tym, w dniu 18 listopada 2022 r. wydał postanowienie, którym nakazał inwestorom wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych na działce nr 1 w S. bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie budowy dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej oraz nałożył obowiązek przedstawienia dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 prawa budowlanego w terminie do 15 lutego 2022 roku. Następnie postanowieniem z dnia 18 lipca 2023 r. organ wezwał inwestorów do uzupełnienia i poprawienia przedłożonych dokumentów legalizacyjnych. Ponownie przedłożony w dniu 29 grudnia 2023 roku projekt budowlany został sprawdzony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który stwierdził iż: Projekt Zagospodarowania Terenu (dalej PZT) jest wykonany w sposób nieczytelny, niespójny z projektem drogowym, z planszami uzgodnień z dystrybutorami sieci (m.in.: w zakresie lokalizacji miejsc postojowych, murów oporowych, lokalizacji SM - śmietnika, oznaczeń w zakresie drugiego wjazdu/wyjazdu z terenu posesji, szerokości dojazdu, oznaczeń spadków, lokalizacji zbiorników na wody opadowe). Projekt budowlany zawiera błędy, które nie pozwalają na jego zatwierdzenie i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych. W toku przedmiotowego postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, stwierdzono, iż wymagane postanowieniem z dnia 18 listopada 2022 r. dokumenty legalizacyjne, zostały przedłożone dwukrotnie w sposób niekompletny i zawierający błędy. Po weryfikacji przedłożonej dokumentacji legalizacyjnej PINB postanowieniem wezwał strony postępowania do uzupełnienia i poprawienia błędów. Przedłożone w dniu 29 grudnia 2023 roku dokumenty legalizacyjne zostały zweryfikowane. Jednakże po ich sprawdzeniu PINB ponownie stwierdził nieprawidłowości. Organ odwoławczy podkreślił, iż obecnie obowiązująca ustawa Prawo budowlane również obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w oparciu o przepisy określone w art. 49 e pkt 4 ustawy Prawo budowlane tj. niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych. Organ odwoławczy wskazał, że przesłanką rozstrzygnięcia podjętego w trybie art. 48 ust. 4 i 1 Prawa budowlanego, nie jest kwalifikacja prawna obiektu budowlanego, a fakt nieprzedłożenia przez inwestora w wyznaczonym terminie żądanej przez organ nadzoru budowlanego dokumentacji, określonej w art. 48 ust. 3 Prawo budowlane. Podkreślił, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonania nałożonych na niego obowiązków. W razie ustalenia, że obiekt budowlany powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę i wdrożenia procedury legalizacyjnej, a następnie niewywiązania się przez inwestora z obowiązku przedłożenia żądanych dokumentów, ustawodawca nie pozostawił organowi wyboru w zakresie treści rozstrzygnięcia, obligując go do orzeczenia nakazu rozbiórki. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł zarzut naruszenia przez organ art. 153 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) poprzez rażące naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji jak i nakazu rozbiórki, w wyniku zignorowania wiążącej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. oraz Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 maja 2019 r., sygn. akt: II SA/GI 751/18 jak również wskazań co do dalszego sposobu prowadzenia niniejszego postępowania poprzez jego umorzenie, wyrażonego w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 października 2020 r. (sygn. akt II SA/Gl 721/20) i prowadzenie go nadal, w efekcie czego zarówno decyzję II instancji jak i nakaz rozbiórki oparto na art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej jako "pb") w brzmieniu uchylonym mocą art. 1 pkt 31 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471). Ponadto zarzucił naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie przepisu art. 48 ust. 1 i 4 p.b. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej mocą ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, wbrew wiążącym wskazaniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i w konsekwencji prowadzenie postępowania na nieistniejącej podstawie prawnej z naruszeniem zasady praworządności wskazanej w art. 6 k.p.a. Następnie skarżący podniósł również zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez "zignorowanie przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zarzutów odwołania", rozpoznanie sprawy z naruszeniem zasady dwuinstancyjności, w sposób urągający zasadom pogłębiania zaufania oraz wyjaśniania zasadności przesłanek. W związku z powyższymi zarzutami wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji, jak i nakazu rozbiórki oraz o zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. do wydania w określonym terminie decyzji o umorzeniu postępowania oraz o poinformowanie Wojewody Śląskiego oraz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o istotnych naruszeniach prawa przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. oraz Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego poprzez orzekanie na podstawie uchylonych przepisów materialnoprawnych, z oczywistym zignorowaniem prawomocnych wyroków WSA w Gliwicach. W razie nieuwzględnienia przez Sąd wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz organu I instancji w całości oraz o zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. do wydania w określonym terminie decyzji o umorzeniu postępowania oraz o poinformowanie Wojewody Śląskiego oraz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o istotnych naruszeniach prawa przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. oraz Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego poprzez orzekanie na podstawie uchylonych przepisów materialno prawnych. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę i podniósł, że organ podczas postępowania legalizacyjnego rozszerzał zakres żądań – z pierwotnych pięciu do dwudziestu pięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 września 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. z dnia 12 kwietnia 2024 roku, którą organ I instancji nakazał właścicielom, rozbiórkę obiektu budowlanego tj. dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej, zlokalizowanych w S. przy ul. [...], na działce 1 (obecnie na działkach o numerach 2, 3) wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Istota zarzutów skargi sprowadza się do twierdzenia skarżącego, że organy miały obowiązek umorzyć prowadzone w sprawie postępowanie legalizacyjne z uwagi na istniejącą w obrocie prawnym ostateczną decyzję o pozwoleniu na przedmiotową budowę. Podkreślenia zatem wymagało, że z akt administracyjnych wynika, iż PINB dla Powiatu B. przeprowadził kontrolę w dniu 16 maja 2018 roku stwierdzając, że na wyżej wymienionej działce prowadzona jest budowa 10 budynków, jej stan zaawansowania to: 9 budynków zadaszonych, trwają prace elewacyjne. Dziesiąty budynek – w trakcie montażu więźby dachowej. Większość ma zamontowaną stolarkę okienną. W związku z tym organ nadzoru wszczął postępowanie i postanowieniem z dnia 19 maja 2018 roku nakazał I. F. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych na działce nr 1 w S. oraz przedłożenie określonych dokumentów legalizacyjnych we wskazanym terminie. Jednocześnie w dniu 16 maja 2018 roku Starosta Powiatowy w B. wydał decyzję nr [...] znak: [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na przedmiotową budowę. Następnie decyzją z 4 lutego 2020 roku Starosta B. uchylił własną decyzję ostateczną z 16 maja 2018 roku o pozwoleniu na budowę zespołu dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej z wewnętrznymi instalacjami, czterech zbiorników na nieczystości ciekłe, dwóch zbiorników na wody opadowe oraz murów oporowych w S., na działce o numerze 1, obręb [...] S., gmina S. oraz odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wymienioną budowę. Decyzja Starosty B. z dnia 4 lutego 2020 r. została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Śląskiego z dnia 9 lipca 2020 r. WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1162/20 oddalił skargę I. F. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 9 lipca 2020 r. Wyrok WSA w Gliwicach uprawomocnił się w dniu 1 czerwca 2021 roku. Z powyższego wynika, że ostateczna decyzja Starosty B. z dnia 16 maja 2018 r. o pozwoleniu na budowę, została wyeliminowana z obrotu prawnego –bowiem Wojewoda Śląski decyzją z dnia 9 lipca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 4 lutego 2020 r. o uchyleniu pozwolenia na budowę. Usunięcie z obrotu prawnego pozwolenia na budowę spowodowało, że przestało być bezprzedmiotowe prowadzenie postępowania legalizacyjnego, jak było to na etapie orzekania w tej sprawie przez WSA w Gliwicach w dniu 13 maja 2019 r. W treści tego wyroku Sąd podkreślił, że dopóki pozwolenie na budowę nie zostanie usunięte z obrotu prawnego, prowadzenie postępowania legalizacyjnego jest bezprzedmiotowe. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić zatem należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przede wszystkim bezzasadny był zarzut dotyczący naruszenia przez organ art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wskazań zawartych w dwóch wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wydanych w tej sprawie; z dnia 13 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 751/18 i z dnia 9 października 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 721/20, w konsekwencji czego – jak podniósł skarżący - organ nie umorzył postępowania administracyjnego. W tym zakresie podkreślenia wymagało, że nastąpiła zmiana stanu sprawy w stosunku do tego, jaki istniał, gdy w obrocie funkcjonowała decyzja o pozwoleniu na budowę i do tego właśnie – poprzedniego stanu - odnosiły się wskazania zawarte w wyroku z dnia 13 maja 2019 r. Natomiast w drugim z wymienionych w skardze wyroków, tj. w wyroku z dnia 9 października 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 721/20, Sąd wskazał, że "nie orzekł jednocześnie zgodnie z treścią art. 145 § 1 P.p.s.a., w sytuacji, gdy nie miał wystarczającej wiedzy co do dalszego pozostawania w obrocie prawnym pozwolenia na budowę objętych postępowaniem budynków. Gdyby w dalszym ciągu pozwolenie to pozostawało w obrocie prawnym, to postępowanie administracyjne, w którym zostało wydane zaskarżone postanowienie [...], powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe". Co do kwestii wskazanej w cytowanym wyroku doprecyzować należało, że według art. 145 § 3 P.p.s.a. - w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. W przedmiotowej sprawie – jak wynika z wymienionego wyroku – nie było możliwości stwierdzenia, czy istnieją podstawy do umorzenia przez Sąd postępowania administracyjnego. W związku z tym Sąd zawarł w tym wyroku wskazania dla organu, według których – co wymaga powtórzenia - "gdyby w dalszym ciągu pozwolenie to pozostawało w obrocie prawnym, to postępowanie administracyjne, w którym zostało wydane zaskarżone postanowienie [...], powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe". W sposób nie budzący wątpliwości wynika z tych wskazań, że podstawa umorzenia przez organ postępowania dezaktualizuje się w razie usunięcia z obrotu prawnego przedmiotowego pozwolenia na budowę, co nastąpiło w dniu 9 lipca 2020 r. Wskazania zaś – co wymaga podkreślenia - zostały zawarte w wyroku z dnia 9 października 2020 r. Stąd też prawidłowo organ odczytał cytowane wytyczne i nie umorzył postępowania legalizacyjnego na tym etapie, w którym już w dacie wydania wymienionego wyroku, decyzja o pozwoleniu na budowę była ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W konsekwencji zaś tego, że postępowanie zostało wszczęte 17 maja 2018 r., przy rozpoznaniu sprawy miały zastosowanie – zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 471) - przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186, z późn. zm.). Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie stanowił art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Według art. 48 ust. 1 tej ustawy, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Natomiast zgodnie z art. 48 ust. 2 tej ustawy, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Przepis art. 48 ust. 3 ustawy określa, że w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. Natomiast według art. 48 ust. 4 cytowanej ustawy, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Oznacza to, że organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeżeli nie zostały zrealizowane obowiązki, określone w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Z cytowanych przepisów wynika, że - wbrew zarzutom skargi - w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, zastosowanie mają aktualne w dacie dokonywania czynności postępowania legalizacyjnego - przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a ponadto aktualne przepisy techniczno-budowlane. Wprost stanowi o tym art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące tego, że organ w niniejszej sprawie zastosował przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zmienione uchwałą z dnia [...] r. Nr [...], które nie obowiązywały w dacie wszczęcia postępowania legalizacyjnego, a jednocześnie – jak podkreślił skarżący – organ zastosował przepis art. 48 Prawa budowlanego według stanu właśnie z tej daty. W tym zakresie podnieść należało, że – jak już była o tym mowa wyżej – z uwagi na datę wszczęcia postępowania, przy rozpoznaniu sprawy miały zastosowanie – zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 471) - przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej. Stanowiło to podstawę zastosowania w niniejszej sprawie art. 48 Prawa budowlanego, według stanu obowiązującego przed wejściem w życie nowelizacji, a zatem również tej regulacji zawartej w art. 48 Prawa budowlanego, według której zastosowanie mają aktualne w dacie dokonywania czynności postępowania legalizacyjnego - przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Z tego powodu nie mogły być uwzględnione przepisy planu miejscowego, które obowiązywały w dacie wszczęcia postępowania, byłoby to sprzeczne z cytowanym wyżej art. 48 Prawa budowlanego. Ponadto w ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podnieść należało, że w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 48 Prawa budowlanego organ stwierdził, iż wymagane postanowieniem z dnia 18 listopada 2022 roku dokumenty legalizacyjne, zostały przedłożone dwukrotnie w sposób niekompletny i zawierający błędy. Po weryfikacji przedłożonej dokumentacji legalizacyjnej PINB postanowieniem wezwał strony postępowania do uzupełnienia i poprawienia błędów. Jednakże przedłożona w dniu 29 grudnia 2023 roku dokumentacja legalizacyjna – jak ustalił PINB - ponownie obarczona była licznymi nieprawidłowościami. Stwierdzenia te podzielił również organ odwoławczy. Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że ustalenia organów w powyższym zakresie zostały oparte na szczegółowej analizie dokumentów przedłożonych przez strony. Ustalając zaistnienie powyższych nieprawidłowości organ odwoławczy stwierdził przede wszystkim, że projekt zagospodarowania terenu (PZT) jest wykonany w sposób nieczytelny oraz niespójny z projektem drogowym, z planszami uzgodnień z dystrybutorami sieci (m.in.: w zakresie lokalizacji miejsc postojowych, murów oporowych, lokalizacji SM-śmietnika, oznaczeń w zakresie drugiego wjazdu/wyjazdu z terenu posesji, szerokości dojazdu, oznaczeń spadków, lokalizacji zbiorników na wody opadowe). Projekt branży drogowej różni się od projektu zagospodarowania terenu lokalizacją miejsc postojowych. Organ odwoławczy stwierdził, że przedstawiony przez inwestorów projekt budowlany zawiera nieważne w dacie złożenia projektu budowlanego uzgodnienie O. S.A., a załączone do projektu uzgodnienia wykonano na projekcie zagospodarowania terenu sporządzonego w październiku 2021 roku. Ponadto w oparciu o mapę do celów projektowych opracowaną przez geodetę organ stwierdził, że linia rozgraniczająca teren jednostki planistycznej C3.17 RN usytuowana równolegle do zachodniej granicy działki nr 1, przechodzi przez projektowaną inwestycję. Dłuższa część muru oporowego usytuowanego po zachodniej stronie budynków o numerach 7,8,9,10 (według nowej numeracji PZT z 12. 2023r.) w dalszym ciągu wykracza poza jednostkę przeznaczoną pod zabudowę mieszkaniową. Organ odwoławczy stwierdził również, że potwierdzony przez Urząd Miasta S. za zgodność odpisu z oryginałem w dacie 9 listopada 2023 roku PZT został wykonany w październiku 2021 roku, natomiast PZT przedłożony do organu nadzoru budowlanego wykonano w 2023 roku. Różnice w tych projektach zagospodarowania terenu polegają np. na bilansie terenu, ilości kondygnacji budynków, lokalizacji murów oporowych, braku linii rozgraniczających tereny o przeznaczeniu zabudowy mieszkaniowej (MN) i tereny gruntów ornych, upraw polowych, łąk, pastwisk, upraw sadowniczych, ogrodniczych (RN), lokalizacji śmietnika, czy miejsc postojowych. Ustalenia organów dotyczące nieprawidłowości dokumentacji legalizacyjnej opierają się na szczegółowej analizie dokumentów przedłożonych przez strony. Z zawartego w aktach sprawy materiału dokumentacyjnego wynika, że ustalenia te są konsekwencją prawidłowej oceny wymienionych dowodów. W podsumowaniu wskazać zatem należało, że prawidłowo Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję, którą organ I instancji nakazał właścicielom (z pominięciem byłej właścicielki – J. F.) rozbiórkę obiektu budowlanego tj. dziesięciu budynków rekreacji indywidualnej, zlokalizowanych w S. przy ul. [...], na działce 1 (obecnie na działkach o numerach 2, 3) wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jak bowiem zasadnie podkreślił organ odwoławczy, przesłanką rozstrzygnięcia podjętego w trybie art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 1 Prawa budowlanego jest fakt nieprzedłożenia przez inwestora w zakreślonym terminie żądanej przez organ nadzoru budowlanego dokumentacji, określonej w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Jak dodał organ, proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonania nałożonych na niego obowiązków. Jednakże w razie nieprzedłożenia przez stronę wymienionej dokumentacji, organ jest zobligowany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, decyzja ta ma bowiem charakter związany, a nie uznaniowy. Wynika to z treści art. 48 Prawa budowlanego, który nie zawiera norm uznaniowych, a zatem nie pozostawia organowi wyboru w zakresie treści rozstrzygnięcia. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, w szczególności spełniającego warunki określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a także w art. 6 K.p.a., gdyż – wbrew zarzutom skargi - organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego według stanu sprzed nowelizacji, o czym była mowa wyżej. Przy rozpoznaniu sprawy nie doszło również do naruszenia art. 153 P.p.s.a., a rozbudowane twierdzenia skargi w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie z przyczyn szczegółowo omówionych na wstępie niniejszych rozważań. W tych okolicznościach brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji, wydanych na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.. W związku z powyższym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło