II SA/Gl 1469/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata oraz doradcy podatkowego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy D. H. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i doradcy podatkowego z urzędu. W treści formularza podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z małżonką oraz dwójką uczących się dzieci, zamieszkując w budynku mieszkalnym położonym w miejscowości J., stanowiącym własność żony. Skarżący zadeklarował, że nie posiada żadnego majątku ani dochodów, pozostając na utrzymaniu małżonki, której miesięczny dochód brutto wynosi 23.000 zł. Z małżonką znajduje się w rozdzielności majątkowej od [...]r. Pismem z dnia 22 grudnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, czynsz, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp., - przedłożenia dokumentów wykazujących wysokość miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez małżonkę skarżącego, - udokumentowania wysokości rat płaconych z tytułu spłaty zaciągniętego kredytu hipotecznego, - podanie, w m2, wielkości budynku mieszkalnego w którym skarżący zamieszkuje wraz z rodziną, - przedłożenia zaświadczenia wystawionego przez właściwy miejscowo urząd skarbowy, potwierdzającego, że wnioskodawca nie składał deklaracji podatkowej za 2013 r. W odpowiedzi D. H. nadesłał zaświadczenie wystawione przez właściwego miejscowo Naczelnika Urzędu Skarbowego, z którego treści wynika, że nie składał on zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Oprócz tego skarżący przesłał kopię informacji o zajęciu wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku oraz kopię postanowienia komornika o przyznaniu kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu egzekucyjnym. W obszernej odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący wyjaśnił, że ze względu na ochronę danych osobowych jego małżonki wnosi o usunięcie jej danych z akt sądowych i że ze względu na ustrój rozdzielności majątkowej nie będzie wyjawiał danych dotyczących jej majątku. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U.z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W tym miejscu, odnosząc się do złożonego wniosku w zakresie, w jakim obejmuje on żądanie ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu, wskazać przyjdzie, że jest on bezzasadny. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r. nr 41, poz. 213 ze zm.) działalność doradców podatkowych ogranicza się do spraw dotyczących zobowiązań podatkowych i celnych, a także prowadzenia ksiąg rachunkowych, podatkowych a także innych ewidencji prowadzonych na potrzeby postępowań podatkowych. Doradcy podatkowi mogą reprezentować osoby fizyczne lub prawne w toczących się postępowaniach administracyjnych lub sądowych lecz jedynie w opisanym wyżej zakresie. Tym samym, mając na względzie przedmiot skargi D. H. wniosek w tym zakresie nie mógł być uwzględniony. Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Jeżeli jednak treść formularza budzi wątpliwości, sąd lub referendarz sądowy są uprawnieni do uzyskania od strony dodatkowych informacji na temat jej sytuacji materialnej. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący uchylił się od wskazania rzeczywistych wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem (kosztów zakupu energii elektrycznej, dostaw wody, dostawy gazu itp.). Tym samym nie jest możliwym ustalenie ich wysokości i porównanie z potencjalnymi wydatkami, jakie skarżący może ponieść w toku postępowania sądowego. Dalej wskazać trzeba, że nie sposób przyznać prawa pomocy osobie, której członek rodziny dysponuje bardzo wysokimi miesięcznymi dochodami. Wedle podanych przez skarżącego informacji, miesięczny dochód brutto jego małżonki stanowi kwota 23.000,00 zł. D. H. nie wykazał przy tym, aby znaczącą część wspomnianego dochodu pochłaniały bieżące wydatki, a tym samym aby nie było go stać na uzyskanie od małżonki wsparcia w tym zakresie. Oceny tej nie zmienia ani fakt istnienia zobowiązania kredytowego w wysokości 380.000,00 zł ani też wysokość miesięcznej raty ponoszonej z tego tytułu, tj. kwoty 3.100,00 zł. Z faktu istnienia rozdzielności majątkowej pomiędzy wnioskodawcą a jego małżonką nie można zaś skutecznie wywieść tezy, że jej stan majątkowy nie powinien być brany pod uwagę przy badaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z treścią art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, małżonkowie zobowiązani są do udzielania sobie wzajemnego wsparcia. Zarazem podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych panuje jednolity pogląd, że małżeńska rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z wynikającego z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązku wzajemnej pomocy. Obowiązek ten jest niezależny od rodzaju ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych. Zauważyć należy, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, wyłącznie do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem jedynie kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I FZ 11/04). Dochody osiągane przez żonę skarżącego z tytułu stosunku pracy wchodzą w skład majątku wspólnego i wpływają na sytuację życiową skarżącego. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny, skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. postanowienie NSA z 13 listopada 2014 r., I FZ 407/14, Lex 1538441). Trudno w opisywanej sytuacji uznać, że sytuacja materialna strony jest bardzo trudna, co ewentualnie uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.