II SA/Gl 1470/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek S. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i trójką dzieci. Wnioskodawca zamieszkuje w budynku mieszkalnym o pow. 150 m2, a w skład jego majątku wchodzi również lokal mieszkalny o pow. 100 m2 oraz należąca do jego małżonki nieruchomość gruntowa o pow. 35 arów. Skarżący zadeklarował, że dysponuje oszczędnościami w wysokości 8.000 zł oraz samochodem marki [...] o wartości około 20.000, stanowiącym własność jego żony. Wyjaśnił, że znajduje się w złej sytuacji finansowej, spowodowanej kosztami opieki nad dziećmi oraz wsparciem finansowym udzielanym rodzicom. Podkreślił, że ponosi wysokie koszty uzyskania dochodu oraz spłaca zaciągnięty kredyt hipoteczny. Z udzielonych informacji wynika, że źródłem utrzymania się skarżącego jest dochód ze stosunku pracy uzyskiwany przezeń w kwocie 9500 zł brutto miesięcznie. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał dokumenty wykazujące wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia, oświadczając zarazem, że jego małżonka nie ma zatrudnienia i nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Wyjaśnił również, że lokal mieszkalny, o którym wspomniał we wniosku jest wykorzystywany na cele mieszkaniowe. Oprócz tego nadesłał również rachunki za media. W ocenie referendarza sytuacja materialna rodziny skarżącego pozwala na poniesienie przez niego kosztów sądowych. W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2015 r. domagając się jego zmiany. W uzasadnieniu wskazano, że dom jest niezbywalny ponieważ zamieszkują go rodzice skarżącego, którym przysługuje prawo dożywocia, a nieruchomość żony wnioskodawcy od dwóch lat jest wystawiona na sprzedaż, jednak sytuacja na rynku nieruchomości nie pozwala na jej zbycie. Ponadto mieszkanie w którym wnioskodawca zamieszkuje to parter XIX wiecznej kamienicy wymagający ustawicznych napraw i remontów, natomiast posiadany samochód jest najtańszym samochodem na rynku dla 5 osobowej rodziny i służy do dojazdów do pracy. Miesięczne koszty utrzymania całej rodziny kształtują się na poziomie 6.650 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącego, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 ustawy obejmującym zwolnienie m.in. od opłat sądowych i wydatków, czyli kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 199 ustawy każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Tymczasem instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od tej zasady, który znajduje zastosowanie jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo). To na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek należytego wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy, nawet w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi. Ocena jego stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego formularza i przedstawione dokumenty, nie pozwala bowiem na jednoznaczne stwierdzenie, iż przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych znajduje uzasadnienie, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania koszty te sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Ta kwota, w zestawieniu z sytuacją majątkową skarżącego (łączne stałe dochody skarżącego i jego żony wynoszą 6.652 zł miesięcznie) nie jest na tyle znacząca, aby można było stwierdzić, że jej opłacenie leży poza możliwościami skarżącego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym na urzędowym formularzu oraz z załączonych dokumentów wynika, że wnioskodawca wraz z żoną posiadają własny dom, mieszkanie, nieruchomość rolną i samochód, ponadto posiadają oszczędności zgromadzone na rachunku bankowym w kwocie 8.000 zł. Z powyższych względów brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że skarżący jest osobą ubogą, znajdującą się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych w sprawie. W tej sytuacji nie sposób przychylić się do złożonego wniosku i stwierdzić, że opłacenie kosztów sądowych jest dla skarżącego zbyt dużym obciążeniem i stanowi barierę w dostępie do sądu. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do sytuacji majątkowej skarżącego stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.