II SA/Gl 1486/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Renata Siudyka po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.M.i P. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 października 2025 r. nr [...], [...] w przedmiocie świadczenia aktywni rodzice w pracy p o s t a n a w i a odrzucić skargę P. L.. Pismem z dnia 31 października 2025 r. K. M. i P.L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 października 2025 r., nr [...], [...] utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 marca 2025 r. o odmowie przyznania K. M. prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy na dziecko J.M.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Powyższe oznacza, że skarżący musi mieć w złożeniu skargi interes prawny pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. "Interes prawny" zachodzi wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. To, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego; jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe (podobnie B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2007, s. 424–425). W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny wywodzony jest z przepisu prawa uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (postanowienie NSA z 8 stycznia 2020r., II OSK 3831/19). Ze skargą może zatem wystąpić podmiot, który wykaże związek pomiędzy chronionym przez przepisy prawa, zasadniczo prawem materialnym, interesem prawnym a zaskarżoną decyzją. Wykazanie związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnia uprawnienie do złożenia skargi. Musi to być przy tym interes własny, indywidualny i wynikający z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Podmiot, który nie ma interesu prawnego, nie ma również legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Brak legitymacji skargowej skutkuje natomiast odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalnej. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic" (Dz. U. z 2024 r., poz. 858) świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje na nieobjęte opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna dziecko aktywnym zawodowo m.in. matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z uwzględnieniem art. 11 ust. 3. Stosownie zaś do art. 27 ust. 1 pkt 1 tej ustawy ustalenie prawa do świadczeń "aktywny rodzic" oraz ich wypłata następują na wniosek odpowiednio matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka, osoby pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka - w przypadku świadczenia "aktywni rodzice w pracy". W myśl art. 49 ust. 1 i 2 tej ustawy w przypadku zbiegu prawa osób uprawnionych do świadczeń "aktywny rodzic" świadczenie "aktywny rodzic" przysługuje tej osobie, która faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem jest sprawowana równocześnie przez więcej niż jedną osobę, świadczenie "aktywny rodzic" przysługuje tej osobie, która pierwsza złoży wniosek. Powołane przepisy stanowią materialnoprawną podstawę interesu prawnego każdego z rodziców (opiekunów) w postępowaniu w sprawie świadczenia "aktywni rodzice w pracy". Stroną postępowania o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia jest jedynie wnioskodawca, a świadczenie "aktywni rodzice w pracy" jako uprawnienie o charakterze osobistym jest nierozerwalnie związane z wnioskodawcą. Wobec tego jeżeli jedno z rodziców (opiekunów) dziecka nie złożyło wniosku o ustalenie prawa do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" to tym samym jedyną stroną postępowania w sprawie ww. świadczenia jest jedynie rodzic (opiekun), który taki wniosek złożył. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie stroną postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie świadczenia "aktywni rodzice w pracy" jest jedynie skarżący K. M. który złożył wniosek o przyznanie świadczenia "aktywni rodzice w pracy" na dziecko i był jedynym adresatem zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji. W związku z powyższym stwierdzić należy, że jedynie skarżący K. M. posiadał interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., a tym samym był uprawniony do wniesienia skargi w sprawie. Tymczasem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła również P.L. – żona skarżącego. Uwzględniając powyższe skarżącej P.L. nie przysługiwał własny, indywidualny interes prawny w zaskarżeniu decyzji, a co najwyżej interes faktyczny w rozpoznawanej sprawie, który jednak nie daje ochrony sądowej. W konsekwencji nie mogła ona skutecznie wnieść w tej sprawie skargi do sądu administracyjnego. Brak interesu prawnego powoduje bowiem niedopuszczalność skargi oraz skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W oparciu o powyższe, skarga P. L. jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Na marginesie wskazać jedynie należy, że skarga K.M. będzie podlegała rozpoznaniu przez Sąd na rozprawie.