II SA/Gl 1488/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu K.J. od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 8 października 2024 r. nr WINB-WOA.7721.192.2024.TA w przedmiocie rozbiórki garażu oddala sprzeciw. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z 16 maja 2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 49i ust. 1 pkt. 2, art. 80 ust. 2 pkt. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 682) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nałożył na K. i B. P. (dalej jako strony) – jako inwestorów i samoistnych posiadaczy nieruchomości przy ul. [...] w S. (Dz. Nr [...] obwód [...]) nakaz rozbiórki garażu położonego w wschodniej części działki. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał motywy, które skłoniły go do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Pismem z 3 czerwca 2024 r. strony wniosły odwołanie do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziły swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i zakwestionowały uprawnienia K. J. (dalej jako wnoszący sprzeciw) do udziału w tym postępowaniu. Podkreślili, że są posiadaczami spornej nieruchomości i nigdy nie było uwag ze strony organu nadzoru budowlanego w stosunku do obiektów budowlanych na niej zlokalizowanych. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach decyzją z 8 październik nr WINB-WOA.7721.192.2024.TA wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania i podejmowane w nim przez organ pierwszej instancji czynności procesowe. W dalszej kolejności organ ten rozważał zasadność zastosowania przepisów przywołanych w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji. W tym zakresie organ ten odwoływał się do orzecznictwa sądów administracyjnych, aby udokumentować trafność formułowanych tez. W dalszej kolejności przywołane zostały regulacje leżące u podstaw podejmowanych rozstrzygnięć. W następstwie przeprowadzonej analizy stanu normatywnego i podejmowanych przez organ pierwszej instancji działań i wydanej decyzji organ odwoławczy doszedł do przekonania, że kwestionowana decyzja została wydana przedwcześnie. W ocenie organu odwoławczego nie została wyjaśniona kwestia dysponowania nieruchomością przez strony, ponieważ nabyły one tę nieruchomość w sposób wadliwy, sprzeczny z obowiązującymi w tym zakresie unormowaniami prawnymi, bez dochowania wymogu formy aktu notarialnego. Celem wyjaśnienia statusu prawnego stron w tym postępowaniu niezbędne jest w ocenie organu odwoławczego zawieszenie postępowania administracyjnego. Dodatkowo organ ten wskazał, że trakcie przedmiotowego postępowania ujawniła się kwestia statusu prawnego działki [...] w S. i posiadania przez wnoszącego sprzeciw przymiotu strony w tym postępowaniu administracyjny. W konsekwencji uznano, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem postanowień art. 7, at. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. We wskazaniach dla organu pierwszej instancji zamieszczono rozważenie zawieszenie prowadzonego postępowania do czasu zakończenia postępowania z wniosku strony w sprawie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości i do zobowiązania strony do przedłożenia prawomocnego orzeczenia w tym zakresie. Nadto nakazano wskazanemu organowi wyjaśnienie kwestii związanych z przymiotem strony wnoszącego sprzeciw. Z powyższą decyzją nie zgodził się K. J., który wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W sprzeciwie tym wyraził swoje niezadowolenie z wydanej decyzji i podniósł zastrzeżenia co do skierowania decyzji do strony. W jego ocenie jest posiadaczem części działki oznaczonej nr [...] w S. i z tego tytułu opłaca podatek od nieruchomości. W sprzeciwie tym odwołując się do stanowisk prezentowanych w orzecznictwie Sądu Rejonowego w S. zakwestionował stanowisko organu odwoławczego co do legitymowania się przez niego przymiotem strony w ramach przedmiotowego postępowania. W ocenie wnoszącego sprzeciw nakaz rozbiórki przywołanego w sentencji decyzji organu pierwszej instancji budynku powinien być orzeczony natychmiast bez stwarzania stronie możliwości jego legalizacji. W konkluzji swojego stanowiska wnoszący sprzeciw zaznaczył, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i z tego powodu powinna zostać uchylona. W odpowiedzi na sprzeciw Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach wniósł o jego oddalenie i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do postanowień art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), rozpoznając sprzeciw od decyzji Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie natomiast z treścią art. 64b § 1 powyższej ustawy, do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy w wyniku rozpoznania skutecznie wniesionego odwołania wydaje albo decyzję kończącą postępowanie w sprawie - utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, albo decyzję uchylającą zaskarżoną do niego decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzekającą co do istoty sprawy, bądź uchylającą zaskarżoną decyzję i umarzającą postępowanie pierwszej instancji albo też decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze. Zasadą jest zatem, że organ drugoinstancyjny w sposób ostateczny załatwia sprawę administracyjną, która została mu przedłożona w wyniku wniesionego odwołania. Jako wyjątek traktować należy przewidziane w § 2 przywołanego artykułu prawo i jednocześnie obowiązek organu drugiej instancji nieorzekania w sposób merytoryczny, kończący sprawę i wydania decyzji kasacyjnej czyli uchylającej rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Podjęcie takiego orzeczenia przez organ drugiej instancji występuje jedynie w ściśle określonej sytuacji, a mianowicie gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. A contrario, w sytuacji gdy materiał dowodowy został zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący, bądź możliwy do uzupełnienia w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylenie zaskarżonej w wyniku odwołania decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie jest dopuszczalne. Należy podkreślić, że stosownie do postanowień przywołanego przepisu, organ drugiej instancji przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Powyższe rozważania oznaczają, że Sąd dokonując kontroli tego typu decyzji nie rozpoznaje sprawy w sposób merytoryczny, a jedynie sprawdza, czy organ odwoławczy w prawidłowy sposób odczytał i zastosował postanowienia art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy rozważenia wymaga kwestia tego, czy organ odwoławczy korzystając z uprawnień wynikających z treści art. 136 powyższego Kodeksu uprawniony był do samodzielnego rozpoznania sprawy i wydania merytorycznej decyzji. Przeprowadzona powyżej analiza rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, wskazuje jednoznacznie na to, że organ odwoławczy nie miał możliwości samodzielnego merytorycznego rozpoznania sprawy. Charakter uchybień jakie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie zezwalały wskazanemu organowi odwoławczemu jedynie na skorzystanie z decyzji kasacyjnej, tak aby prowadzone postępowanie spełniało przewidziane prawem wymogi. W następstwie przeprowadzonej analizy zgromadzonego materiału dowodowego ujawniła się wątpliwość dotycząca statusu prawnego przedmiotowej działki, a tym samym wszelkie działania organu pierwszej instancji podejmowane w ramach dotychczasowego postępowania obarczone są ułomnością odnoszącą się do wyznaczenia kręgu stron prowadzonego postępowania administracyjnego. We wskazaniach dla organu pierwszej instancji zawarto postulat zawieszenia prowadzonego postępowania do momentu zakończenia postępowania z wniosku strony o zasiedzenie i dopiero po zakończeniu tego postępowania będzie możliwe dalsze prowadzenie wszczętego postępowania, jak również podjęcie stosownych rozstrzygnięć. W konsekwencji uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie zachodziła przesłanka podjęcia decyzji kasacyjnej. W sprzeciwie wniesiony do tutejszego Sądu zamieszczono argumentację, która w nikłym stopniu odnosi się do rozpoznawanej sprawie, a jest wyrazem dezaprobaty wnoszącego sprzeciw wobec działań podejmowanych przez organy administracji publicznej, jak również jest wyrazem stanowiska prezentowanego w tym postępowaniu. Podkreślić należy, że podnoszone przez wnoszącego sprzeciw zarzuty dotyczące stanu faktycznego w sprawie będą mogły zostać wyjaśnione właśnie w ramach ponownie prowadzonego postępowania. W konsekwencji uznać przyjdzie, że argumentacja podniesiona w sprzeciwie w zasadzie zbieżna jest z tym, czego oczekuje organ odwoławczy od organu pierwszej instancji. Tym samym wnoszący sprzeciw ukierunkowany jest tylko na jeden aspekt rozpoznawanej sprawy, a mianowicie na nałożenie na stronę obowiązku rozebrania postawionego garażu, jednakże jak już zaznaczono, pomija inne okoliczności, które warunkują prawidłowość nakładanego obowiązku, jak również trafność adresata tego obowiązku. W stanie prawnym i faktycznym występującym w rozpoznawanej sprawie podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na marginesie można zaznaczyć, że sentencja decyzji organu odwoławczego zawiera uchybienie, które jednakże nie miało żadnego wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia, jak również na motywy, którymi ten organ się kierował. W sentencji tej wskazano bowiem, że uchyleniu podlega postanowienie organu pierwszej instancji. Przy czym w rozstrzygnięciu tym w innych miejscach mowa jest w sposób prawidłowy o ściśle określonej decyzji organu pierwszej instancji. Zatem sygnalizowane uchybienie nie wpływało na treść kontrolowanej decyzji. Skoro wniesiony sprzeciw nie jest zasadny, zatem stosownie do postanowień art. 151 a § 2 ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnym, sprzeciw należało oddalić