II SA/Gl 150/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2021 r. sprawy ze skargi H.i K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta G. decyzją nr [...] z dnia [...] roku odmówił przyznania H. K. świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawczyni pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy. Na skutek odwołania strony sprawę rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, które zaskarżoną obecnie decyzją uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przyznało wnioskodawczyni prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem w okresie od dnia 20 sierpnia 2020 roku do dnia 31 sierpnia 2020 roku w kwocie 708,40 złotych oraz od dnia 1 września 2020 roku do dnia 31 grudnia 2020 roku w kwocie 1830,00 złotych miesięcznie oraz od dnia 1 stycznia 2021 roku na czas nieokreślony w kwocie 1971,00 złotych miesięcznie. Kolegium wskazało w uzasadnieniu, że strona do wniosku dołączyła między innymi oświadczenie z dnia 26 sierpnia 2019 roku z treści którego wynika, iż na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do wcześniej przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W opinii Kolegium pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być negatywną przesłanką dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba ta legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności, a małżonek sprawujący nad nią opiekę i ubiegający się o to świadczenie spełnia pozostałe wymagania ustawowe uprawniające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast prezentowane przez Kolegium do tej pory stanowisko odnośnie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych musi ulec zmianie w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się: - uchylenie zaskarżonej decyzji, w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 sierpnia 2019 r ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, - zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych Zarzuciła organowi odwoławczemu: 1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, 2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. WSA stwierdził co następuje Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Rozstrzygana sprawa dotyczy przyznania stronie, która uprzednio otrzymywała specjalny zasiłek opiekuńczy, świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Możliwość i zasadność przyznania takiego świadczenia, w świetle art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) nie budzi żadnych wątpliwości. Istotą sporu jest jednak data, od której świadczenie zostało przyznane. Organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne od dnia 20 sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu wskazał, że Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] roku nr [...] uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] roku przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem skarżącej. Zatem od dnia następnego przyznano świadczenie pielęgnacyjne. W aktach administracyjnych zalega jednak oświadczenie strony z dnia 26 sierpnia 2019 roku, w którym rezygnuje ona z przyznanego wcześniej specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Należy uznać, że tym oświadczeniem wyraziła ona swoją wolę, co do wyboru świadczenia. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2 ustawy "prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego". A jak wcześniej wskazano, w rozpatrywanej sprawie, wniosek strony został złożony już w sierpniu 2019 r. Bez znaczenia w tym przypadku jest data uchylenia przez organ I instancji decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Błędne dokonanie wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przez organy administracji stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organy wezmą pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu.