II SA/Gl 1501/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant Izabela Maj- Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2014 r. sprawy ze skargi H.Ć. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] , Starosta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w D., gmina S., oznaczonej jako działka nr [...], o powierzchni [...] ha, k.m. [...], która zajęta została pod drogę powiatową. W podstawie prawnej orzeczenia wskazane zostały art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 73 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm. – dalej ustawa Przepisy wprowadzające). Uzasadniając to orzeczenie organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] r. H. C. wystąpił o wypłatę odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość domagając się wypłaty [...] zł. Wniosek ten został złożony w związku z wydaniem przez Wojewodę [...] ostatecznej decyzji z dnia [...] r. , znak: [...], stwierdzającej przejście z dniem [...] r. na własność Powiatu [...] ego przedmiotowej działki stanowiącej publiczną drogę powiatową relacji [...]. Zajęta pod tę drogę działka nr [...] w dniu [...] r. wchodziła w skład działki nr 364/2 stanowiącej własność E. C.. Na podstawie umowy darowizny z dnia [...] r. w dziale II księdze wieczystej nr [...], jako właściciel tej działki został wpisany zaś H. C.. W związku z tym organ uznał, że H. C. był uprawniony do złożenia przedmiotowego wniosku o wypłatę odszkodowania. Wniosek ten jednak stosownie do art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające winien był wpłynąć do Starostwa do dnia [...] r. Po tym terminie roszczenie o wypłatę odszkodowania bowiem wygasło. Wobec złożenia wniosku dopiero w dniu [...] r. należało zdaniem Starosty stwierdzić zatem zaistnienie w sprawie wskazanej w art. 105 k.p.a. przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W odwołaniu od tej decyzji H. C. zarzucił oparcie orzeczenia organu I instancji na błędnej ocenie faktycznej i prawnej oraz brak uwzględnienia okoliczności faktycznej związanej z przyjęciem granic przejętej przez Powiat [...] działki nr [...], obręb D.. W oparciu o te zarzuty domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji Starosty [...] oraz nadanie biegu złożonemu przez niego wnioskowi o odszkodowanie. W uzasadnieniu stwierdził, że był inicjatorem czynności geodezyjnych zleconych przez Starostwo Powiatowe w Z., gdyż chciał uregulować kwestie dotyczące przyjęcia granic należącej do niego nieruchomości. W związku z tym domagał się on dołączenia do akt postępowania o odszkodowanie dokumentacji dotyczącej przyjęcia granic przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem wnoszącego odwołanie oczywistym jest, że skoro z jego inicjatywy przeprowadzone zostało postępowanie dotyczące uregulowania granic nieruchomości drogowej, w którego wyniku wydana została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. stwierdzająca przejście na własność Powiatu przedmiotowej działki, to ma on prawo domagania się wypłacenia z tego tytułu odszkodowania. H. C. powołał się ponadto na ochronę prawa własności wynikającą z Konstytucji R.P. potwierdzonej wyrokami Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którą w przypadku przejęcia własności nieruchomości byłemu właścicielowi należy się odszkodowanie. W związku z tym zdaniem wnoszącego odwołanie nie do przyjęcia jest pogląd organu, że jego wniosek został złożony po terminie i z tego powodu postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe. Do odwołania załączona została fotokopia skierowanego do skarżącego zawiadomienia sygnowanego podpisem geodety o przyjęciu granic nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Zaskarżoną decyzją wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podzielił pogląd Starosty [...] , że wniosek o odszkodowanie za nieruchomość drogową zajętą pod drogę publiczną został złożony przez odwołującego się po upływie terminu wskazanego przez ustawodawcę w art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające, w związku z czym jego roszczenie o odszkodowanie wygasło. Powołany przepis przewidywał bowiem możliwość złożenia wniosku o odszkodowanie w okresie od dnia [...] r. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości przywrócenia tego terminu, który jest terminem zawitym. Wojewoda powołał się także na wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. , sygn. akt P 33/07 oraz z dnia 19 maja 2011 r. , sygn. akt K 20/09, w świetle których określony w art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji , o której jest mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji R.P. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu Wojewoda stwierdził, że pozostają one bez wpływu na prawidłowość kontrolowanego rozstrzygnięcia. Dla zgłoszenia roszczenia o odszkodowanie nie było bowiem konieczne wcześniejsze wydanie przez Wojewodę decyzji stwierdzającej przejście na własność Powiatu [...] przedmiotowej działki Tym samym w ocenie Wojewody organ I instancji prawidłowo umorzył postępowanie, bowiem skutkiem wygaśnięcia uprawnienia do odszkodowania była bezprzedmiotowość postępowania w sprawie. W skardze wniesionej na tę decyzję H. C. zarzucił jej wydanie podobnie jak i decyzji I instancji w oparciu o błędną ocenę sytuacji faktycznej i prawnej oraz z nieuwzględnieniem wszystkich okoliczności zaistniałych w sprawie. Zarzucił także naruszenie przepisów prawa poprzez przyjęcie niezasadnego poglądu, że jego roszczenie o odszkodowanie wygasło. Skarżący wskazał także na błędne pouczenie go "w uprzednich decyzjach" o możliwości złożenia wniosku o odszkodowanie. W oparciu o te zarzuty domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, bądź uchylenia zarówno decyzji Wojewody [...] , jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu skargi H. C. powtórzył co do zasady argumentację, jaką posłużył się w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponownie stwierdził, że był inicjatorem czynności geodezyjnych zleconych przez Starostwo Powiatowe w Z., w których wyniku doszło do przyjęcia granic "całej nieruchomości". Podał ponadto, że w decyzji Wojewody [...] stwierdzającej przejście na własność Powiatu [...]działki nr [...] nie pouczono go o możliwości złożenia stosownego wniosku o odszkodowanie. Podkreślił, że złożony przez niego wniosek wynika z oczywistej zasady, iż w przypadku przejęcia nieruchomości przez Państwo lub inny podmiot byłemu właścicielowi należy się odszkodowanie. W przedmiotowej sprawie nikt go też wcześniej nie pouczył o tym, w jakim trybie i w jakim czasie mógł wystąpić o odszkodowanie. W jego przekonaniu takie działanie organów narusza wyrażoną w art. 2 Konstytucji R.P. zasadę państwa prawnego oraz podważa zasadę zaufania do organów administracji państwowej. W konsekwencji zdaniem wnoszącego skargę nie do przyjęcia jest argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , tak dotycząca stanu faktycznego , jak i zawartej w nim oceny prawnej. W szczególności zdaniem H. C. w przedstawionym przez niego stanie faktycznym nie można zgodzić się z poglądem, że złożył on wniosek o odszkodowanie po upływie ustawowego terminu i z tego powodu odmówiono mu odszkodowania "w banalnej kwocie". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że udzielił odpowiedzi na podniesione w niej zarzuty w uzasadnieniu swojej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga nie mogła odnieść skutku, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarżącemu należy w tym miejscu wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem. Decyzję, na którą wniesiona została skarga sąd władny jest zatem uchylić w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź wreszcie naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od tego sąd administracyjny stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach, bądź stwierdza jej wydanie z naruszeniem prawa. Żadna z opisanych wyżej sytuacji uzasadniających wzruszenie zaskarżonej decyzji nie miała jednak miejsca w kontrolowanym postępowaniu. Przechodząc do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy po pierwsze wskazać, że postępowanie zostało wszczęte przez Starostę [...]na wniosek skarżącego, na którego rzecz ujawnione było w księdze wieczystej nr [...] prawo własności działki nr [...], km. [...] , obręb D., gmina S., którą podzielono na działki [...] 6 (w oparciu o projekt poddziału z dnia 4 kwietnia 2011 r.). Z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r., znak: [...], którą zatwierdzono podział działki nr [...] i stwierdzono fakt przejścia z mocy prawa na rzecz Powiatu [...] prawa własności wydzielonej działki nr [...] wynika, że działka ta o powierzchni [...] m² była w dniu [...] r. zajęta pod drogę powiatową relacji "[...]". W związku z tym w oparciu o przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną ( Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) opisana część działki z mocy prawa przeszła z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Powiatu [...]. Skarżącemu przyjdzie wyjaśnić, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r., w części stwierdzającej przejście na własność powiatu działki nr 364/5 miała charakter jedynie deklaratywny stwierdzający fakt zmiany właściciela, który miał miejsce [...] roku, w czasie gdy działka ta stanowiła własność E.C.. W związku z tym poprzednia właścicielka przejętej działki E.C. była uprawniona do ubiegania się o ustalenie i wypłatę przez Skarb Państwa należnego z tego tytułu odszkodowania. Uprawnienie do wystąpienia o należne odszkodowanie przysługiwało także skarżącemu w związku z zawartą przez niego umową darowizny z dnia [...] r., w oparciu o którą został on ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel działki nr [...] (por. wyrok 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010r. , sygn. akt I OPS 3/09, ONSAiWSA 2010/3/44 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maja 2011 r. , sygn. akt K 20/09, OTK-A 2011/4/35). Podkreślenia wymaga, że odszkodowanie za odjęte prawo własności działki drogowej nie było ustalane ani przyznawane z urzędu lecz w oparciu o stosowny wniosek osoby uprawnionej. Wniosek taki należało złożyć stosowanie do art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające w okresie od [...] r. Dodać należy, że żaden przepis cytowanej ustawy nie nakładał także obowiązku informowania byłych właścicieli o konieczności złożenia przedmiotowego wniosku. W szczególności obowiązek taki nie został nałożony ani na organy reprezentujące podmioty, na których rzecz przeszło prawo własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, ani też na wojewodę, stwierdzającego przejście prawa własności przedmiotowych nieruchomości (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2010r., II SA/Gl 304/10, LEX nr 7527310). Wątpliwości co do zgodności z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające stanowiącego o wygaśnięciu przedmiotowego roszczenia odszkodowawczego przed wydaniem przez wojewodę decyzji deklaratoryjnej, o jakiej mowa w art. 73 ust. 3 omawianej ustawy rozwiał Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07, OTK-A 2009/8/29 oraz z dnia 19 maja 2011 r. , sygn. akt K 20/09, OTK-A 2011/4/35. W wyrokach tych TK uznał bowiem, że dla złożenia wniosku o odszkodowanie nie było konieczne wcześniejsze uzyskanie decyzji wojewody. W wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02 OTK-A 2004/7/66, TK stwierdził wreszcie, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustanawiający termin do złożenia wniosku o odszkodowanie jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie, z którym wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. W konsekwencji należało uznać, że skoro skarżący wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania złożył po ponad 7 latach od upływu końcowego terminu wskazanego w art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające to prawidłowo orzekające w sprawie organy uznały, że postępowanie wszczęte tym wnioskiem jest bezprzedmiotowe i zasadnie umorzyły je w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Złożony wniosek o wypłatę odszkodowania nie mógł zostać bowiem merytorycznie rozpoznany, gdyż na mocy art. 73 ust. 4 zd. 2 ustawy Przepisy wprowadzające zaszedł przewidziany w tym przepisie skutek materialnoprawny w postaci wygaśnięcia roszczenia odszkodowawczego za przejętą w trybie omawianych przepisów nieruchomość drogową. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j.t. Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.) skarga podlegała oddaleniu.