II SA/Gl 1504/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia rozpoczęcia eksploatacji oczyszczalni ścieków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Prezydent Miasta B., działając w oparciu o art. 152 ust. 4 i ust. 4a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska ( j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) wniósł sprzeciw do zgłoszenia o przystąpieniu do eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków wybudowanej na działce nr 1, obręb [...], w B. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ ten podał, że przedstawiona przez inwestora T. P. analiza fizyko-chemiczna ścieków odprowadzanych ze zgłoszonej do eksploatacji oczyszczalni wskazuje, iż po procesie oczyszczania stężenie zanieczyszczeń tych ścieków jest wyższe od wartości określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 137, poz. 984 ze zm. - dalej zwanego rozporządzeniem MŚ). W szczególności organ ten wskazał, że stężenie BZT5 wyniosło 64 mg O2/l, gdy jego wartość dopuszczalna wnosi 40 mg O2/l, a stężenie zawiesiny ogólnej wyniosło 80 mg/l przy stężeniu dopuszczalnym 50 mg/l. W odwołaniu od tej decyzji T. P. wniósł o jej uchylenie zarzucając jej wydanie z naruszeniem przepisow rozporządzenia MŚ. Wskazał, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie § 11 pkt 5 tego rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy ilość ścieków nie przekracza 5 m³/dobę wskaźnik BZT5 powinien zostać zredukowany jedynie o 20%, a w przypadku zgłoszonej oczyszczalni został on zredukowany o 90%. Z kolei zawartość zawiesin ogólnych winna zostać zredukowana co najmniej o 50 %, a w przypadku jego oczyszczalni została ona zredukowana także o 90 %. Odwołujący się dodał, że ścieki jego gospodarstwa domowego są wprowadzane do ziemi w granicach należącego do niego gruntu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej tej decyzji organ odwoławczy podał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 152 ust. 4 Prawa ochrony środowiska. Uzasadniając to rozstrzygnięcie wskazał zaś, że powołany w podstawie prawnej decyzji przepis prawa materialnego zezwala na przystąpienie do eksploatacji instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, a która może negatywnie oddziaływać na środowisko, jeżeli właściwy organ nie wniesie w drodze decyzji sprzeciwu w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo umotywował wniesiony sprzeciw, bowiem przekroczone zostały dopuszczalne stężenia zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach, a wartości te zostały wskazane już w treści udzielonego inwestorowi pozwolenia wodnoprawnego z dnia 27 lipca 2001 r., a sprawozdanie z badań wykazało przekroczenie tych dopuszczalnych stężeń i z tego powodu decyzja organu I instancji jest zasadna i zgodna z prawem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T. P. powtórzył zarzuty zawarte w jego odwołaniu od decyzji organu I instancji. W uzupełnieniu swojej argumentacji wskazał, że rzeczywiste zużycie wody w jego gospodarstwie domowym w okresie od 13 stycznia 2012 r. do 14 listopada 2012 r. wyniosło 111 m³, co daje średnio 0,37 m³/dobę. Jednocześnie przypomniał, że zainstalowana na jego działce przydomowa oczyszczalnia ścieków typu "Sebico" zapewnia redukcję zawiesin ogólnych w samym osadniku gnilnym o 90%, a złoże żwirowe redukuje BZT5 także o 90 %. Dane te dowodzą spełnienia wymogów określonych dla tego rodzaju oczyszczalni przewidzianych w rozporządzeniu MŚ. Skarżący stwierdził też, że aktualnie dla tego rodzaju oczyszczalni wydawane są bezterminowe zezwolenia na ich eksploatację. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. SKO podkreśliło, że w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym w dniu 27 lipca 2001r. oraz w projekcie budowlanym oczyszczalni wskazane zostały dopuszczalne wartości stężeń zanieczyszczeń, które jak wynika ze sprawozdania z ich badań zostały przekroczone, a tym samym decyzja organu I instancji była zasadna i zgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta B. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja zostały wydane na podstawie art. 152 ust. 4 i ust. 4a ustawy – Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów do rozpoczęcia eksploatacji nowobudowanej lub zmienionej w sposób istotny instalacji można przystąpić, jeżeli organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji. W art. 152 ust. 4a Prawa ochrony środowiska ustawodawca wskazał sytuacje, w których organ jest zobowiązany do wniesienia sprzeciwu do dokonanego zgłoszenia. Pierwsza z tych sytuacji dotyczy przypadków, gdy zgłoszona instalacja powodowałby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska. Natomiast druga ma miejsce, gdy zgłoszona do eksploatacji instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska , o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa ochrony środowiska. Z treści uzasadnienia kontrolowanych decyzji nie wynika, która z tych sytuacji w ocenie organów miała miejsce w sprawie. W szczególności z uzasadnień decyzji wydanych w obu instancjach nie wynika wprost czy oczyszczone w należącej do skarżącego przydomowej oczyszczalni i wprowadzane do ziemi ścieki przekraczają standardy emisyjne lub standardy jakości środowiska, czy też wybudowana przez skarżącego przydomowa oczyszczalnia ścieków nie spełnia wymagań ochrony środowiska. To ostatnie miałoby miejsce gdyby nie zastosował on wymaganych przepisami lub określonych w decyzji administracyjnej środków technicznych chroniących środowisko (art. 76 ust. 2 pkt 1 Prawa ochrony środowiska), bądź też nie zastosował odpowiednich rozwiązań technologicznych wynikających z ustaw lub decyzji ( art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy). W kontrolowanych decyzjach wskazano, że wprowadzane do ziemi ścieki przekraczają dopuszczalne wartości wskaźnika BZT5 (pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu) oraz przekraczają wartości wskaźnika zawiesiny ogólnej należy w związku z tym przyjąć, iż w ocenie orzekających w sprawie organów ścieki odprowadzane do ziemi przez skarżącego w granicach gruntu stanowiącego jego własność nie spełniały standardów emisyjnych. W szczególności organy te przyjęły, że wartość wskaźnika BZT5 w przypadku tego rodzaju ścieków winna nie przekraczać wartości 40 mg 02/l, a stężenie zawiesiny ogólnej nie powinno przekraczać wartości 50 mg/l. Dodać trzeba, że Prezydent Miasta B. określając te wymogi powołał się na wartości dopuszczalne tych wskaźników wynikające z w tabeli zamieszczonej w załączniku nr 1 do rozporządzenia MŚ w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. SKO w B. ograniczyło się natomiast do wskazania wartości omawianych wskaźników określonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym skarżącemu decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., nr [...]. Stwierdzić należy, że w omawianej kwestii błędny był zarówno pogląd Kolegium, jak i pogląd Prezydenta Miasta B. Kolegium wskazując na wartość wskaźnika BZT5 oraz wartość wskaźnika określającego zawartość zawiesin ogólnych w odprowadzanych ściekach, które wynikały z decyzji z [...] r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie i eksploatację przydomowej oczyszczalni ścieków nie dostrzegło, że decyzja ta już nie obowiązywała. Orzeczenie to zostało bowiem wydane w oparciu o przepisy nieobowiązującej już ustawy z 24 października 1974r. – Prawo wodne ( Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), a przepisy aktualnie obowiązującej ustawy zaliczają odprowadzanie oczyszczonych ścieków bytowych do ziemi do zwykłego korzystania z wody, jeżeli służy to zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego i łączna ilość tych ścieków nie przekracza 5 m³/dobę ( art. 36 ust. 2 w zw. z ust. 3 pkt 4 Prawa wodnego). Organ odwoławczy nie dostrzegł także, że wskazane w decyzji z 2001 r. wartości wskaźnika BZT5 oraz zawiesiny ogólnej ustalone zostały w oparciu o nieobowiązujące już rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 5 listopada 1991 r. w sprawie klasyfikacji wód oraz warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi ( Dz. U. Nr 116, poz. 503 ze zm.). Na marginesie zauważyć przyjdzie, że z samej treści decyzji z 2001 r. wynikało, iż ważność jej upłynęła w dniu 31 grudnia 2011 r. Błędne było także stanowisko organu I instancji, które odwoływało się do dopuszczalnych wartości wskaźnika BZT5 oraz wskaźnika zawiesin ogólnych dotyczących oczyszczonych ścieków bytowych i komunalnych zamieszczonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia MŚ. Wartość tych wskaźników nie ma bowiem zastosowania do przydomowych oczyszczalni ścieków lecz do dużych oczyszczalni klasyfikowanych w oparciu równoważną liczbę mieszkańców (RLM). Dodać należy, że tabela zamieszczona w załączniku Nr 1 do rozporządzenia MŚ posługuje się dwoma sposobami określania wskaźnika BZT5 i wskaźnika zawiesiny ogólnej, a to poprzez wskazanie ich maksymalnej wartości liczbowej bądź przez określenie minimalnego procentu redukcji zanieczyszczeń. To ostatnie nie dotyczy tylko oczyszczalni o RLM niższej od 2000. Podzielić jednocześnie należy stanowisko skarżącego, że warunki, jakie muszą spełniać wprowadzane do ziemi ścieki pochodzące z własnego gospodarstwa domowego określone zostały w § 11 ust. 5 tego rozporządzenia, a zawarte w tym przepisie regulacje nie zawierają odesłania do załącznika nr 1. Zgodnie z tym przepisem ścieki takie w ilości nie przekraczającej 5,0 m³ na dobę mogą być wprowadzane do ziemi w granicach gruntu stanowiącego własność wprowadzającego, jeżeli wartość BZT5 zostanie zredukowana co najmniej o 20%, a zawartość zawiesin ogólnych co najmniej o 50 %. Dodać należy, że przepis ten określa także jeszcze jedną przesłankę, która musi zostać spełniona aby móc wprowadzać tak oczyszczone ścieki do ziemi, której organy nie ustaliły. Miejsce wprowadzania tych ścieków musi być bowiem oddzielone warstwą gruntu o miąższości co najmniej 1,5 m od najwyższego użytkowego poziomu wodonośnego wód podziemnych. ( § 11 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia MŚ). Mając na uwadze przeprowadzone rozważania wskazać należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogły się ostać, gdyż wydano je z istotnym naruszeniem prawa materialnego. Decyzje te zostały wydane ponadto z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie poczyniły bowiem dostatecznych ustaleń faktycznych umożliwiających im rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w zgodzie z przepisami prawa materialnego. Ponownie rozpatrując zgłoszenie przez skarżącego do eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków organ I instancji zastosuje się do dokonanej przez Sąd wykładni przepisów rozporządzenia MŚ. Organ ten w oparciu o dane przekazane przez inwestora ustali w szczególności czy odprowadzane przez skarżącego ścieki pochodzące z przydomowej oczyszczalni oraz sposób ich wprowadzania do ziemi spełnia wszystkie warunki określone w § 11 ust. 5 rozporządzenia MŚ. W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. Sąd nie zamieścił w wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania z uwagi na brak stosownego wniosku skarżącego, o jakim mowa w art. 209 p.p.s.a.