II SA/Gl 1507/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stanu technicznego urządzenia na nieczystości ciekłe oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie stanu technicznego urządzenia służącego do czasowego gromadzenia nieczystości ciekłych, zlokalizowanego na nieruchomości o numerze ewidencyjnym 1, położonej w miejscowości P. przy ul. [...], stanowiącej własność R. i P.D. oraz "A" sp. z o.o. w P. Odwołanie od tej decyzji złożył właściciel sąsiedniej nieruchomości P.M. nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem. Zaskarżoną obecnie decyzją Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach umorzył postępowanie odwoławcze. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznał bowiem, że składający odwołanie nie posiada przymiotu strony postępowania. Wskazał, iż przedmiotowe postępowanie było prowadzone w sprawie stanu technicznego urządzenia służącego do gromadzenia nieczystości ciekłych, a więc jest oparte o art. 66 ustawy Prawo budowlane. Z akt postępowania wynika, iż odwołujący się jest właścicielem działki o numerze ewidencyjnym 2 oraz współwłaścicielem działki o numerze ewidencyjnym 1. Przedmiotowe postępowanie toczyło się z urzędu. Zostało zainicjowane pismem Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 4 kwietnia 2019 r., który poinformował o telefonicznej interwencji P.M. Przedmiotowy zbiornik został wzniesiony w ramach samowoli budowlanej. Jednakże decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...]r. nr [...] zostało wydane pozwolenie na użytkowanie omawianego zbiornika. Jak wskazał organ odwoławczy zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem "w art. 66 w związku z art 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane określony został krąg podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego. Są nimi właściciel oraz zarządca nieruchomości. Nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym obiektu budowlanego powinien zawsze brać udział właściciel nieruchomości legitymujący się interesem prawnym w rozumieniu art 28 k.p.a. Podmiotem legitymowanym w tym zakresie może być również zarządca obiektu budowlanego jedynie wówczas, gdy chodzi o czynności zmierzające do utrzymania obiektu budowlanego w stanie niepogorszonym, o ile szerszy zakres obowiązków nie wynika z umowy o zarządzanie nieruchomością. Tak więc stroną postępowania w trybie art. 66 ustawy - Prawo budowlane jest wyłącznie właściciel nieruchomości i jej zarządca". Tu organ przywołał między innymi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2010 r., II SA/Kr 541/2009). Natomiast w sytuacji, gdy osoba trzecia składa zawiadomienie informujące o złym stanie technicznym budynku, organ ma obowiązek wszcząć postępowanie administracyjne z urzędu, bowiem postępowanie takie wszczyna się z urzędu, jednak w takiej sytuacji stronami postępowania będą jedynie właściciel i zarządca nieruchomości. Tym samym należy podzielić pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2007 r. II OSK 999/2006, że w obecnym stanie prawnym właściciele nieruchomości sąsiednich nie mają uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, a dotyczącego usunięcia nieprawidłowości w użytkowaniu lub utrzymaniu obiektu budowlanego. Jeśli, natomiast, dany obiekt jest użytkowany nielegalnie, to osoba trzecia składająca wniosek o wydanie nakazanie usunięcia nieprawidłowości musi uzasadnić swój status strony w oparciu o treść art. 28 k.p.a. W konsekwencji ŚWINB w Katowicach uznał, że odwołującemu się nie przysługuje w sprawie przymiot strony i umorzył postępowanie odwoławcze. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył P.M. Wyraził niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia i omówił szczegółowo okoliczności związane z budową i eksploatacją zbiornika na nieczystości. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Pismem z dnia 28 maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł dodatkowo o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie: - art. 28 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo wodne - poprzez stwierdzenie przez organ odwoławczy, że skarżący nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu wobec braku interesu prawnego, podczas gdy interes ten wynika wprost ze wskazanego wyżej przepisu ustawy Prawo wodne; a w konsekwencji - art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. - poprzez umorzenie postępowania odwoławczego mimo braku podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia; które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pełnomocnik skarżącego podniósł ponadto, że organ I instancji nieprawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 105 § 1 k.p.a. błędnie przyjmując, iż przedmiotem postępowania jest formalna kontrola legalności użytkowania zbiornika na nieczystości (tj. spełnianie przez zbiornik właściwych norm, jego lokalizacja i kwestie legalizacyjne), podczas gdy z korespondencji ze skarżącym wynika, iż złożył on zawiadomienie o użytkowaniu urządzenia w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska, skutkującego m.in. zanieczyszczaniem sąsiedniej działki - co nie było przedmiotem postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Postępowanie prowadzone w trybie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) służy usunięciu nieprawidłowości (np. stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu lub nieodpowiedniego stanu technicznego) powstałych w trakcie użytkowania obiektu, które są z reguły wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego lub zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w przypadku, gdy obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest użytkowany w taki sposób, bądź znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, ratio legis analizowanej regulacji przemawia za jak najszybszym usunięciem takiego stanu. Analiza treści art. 66 w związku z art. 61 ustawy pozwala ustalić krąg podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego. Są nimi właściciel oraz zarządca nieruchomości. Nie budzi wątpliwości, iż w postępowaniu administracyjnym dotyczącym obiektu budowlanego powinien zawsze brać udział właściciel nieruchomości legitymujący się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Podmiotem legitymowanym w tym zakresie może być również zarządca obiektu budowlanego jedynie wówczas, gdy chodzi o czynności zmierzające do utrzymania obiektu budowlanego w stanie niepogorszonym, o ile szerszy zakres obowiązków nie wynika z umowy o zarządzanie nieruchomością. Rozważając treść art. 66 ustawy należy również stwierdzić, iż w sytuacji, gdy osoba trzecia składa zawiadomienie informujące o złym stanie technicznym budynku, organ ma obowiązek wszcząć postępowanie administracyjne z urzędu, a nie na wniosek składającego zawiadomienie.. Przy uwzględnieniu powyższych rozważań, przyjąć należy, iż stroną postępowania w trybie art. 66 ustawy - Prawo budowlane jest wyłącznie właściciel nieruchomości i jej zarządca. Inne podmioty, co do zasady, posiadają w takiej sprawie interes co najwyżej faktyczny, który nie uzasadnia przyznania im przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Za taką argumentacją przemawia dodatkowo fakt, że po wejściu w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) i zmianie brzmienia art. 5 i 61 ustawy - Prawo budowlane w postępowaniu w przedmiocie utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego odpadła przesłanka nakazująca uwzględnianie uzasadnionych interesów osób trzecich (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2007 r. sygn. II OSK 999/06 – za CBOSA). Konstatacja powyższa nie oznacza, że również inne podmioty nie będą mogły mieć interesu prawnego w takim postępowaniu. Interes prawny tych podmiotów należy oceniać na podstawie art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Aby zatem mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym, w tym także w postępowaniu dotyczącym prawidłowości utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego (rozdział 6 ustawy), należy wskazać konkretny przepis prawa materialnego, powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać zaniechania bądź ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (art. 28 k.p.a.). Interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej wynikająca z przepisów prawa materialnego. Powinien on aktualnie istnieć w sprawie, w której organ administracji jest władny wydać decyzję. Powinien być rozumiany jako więź prawna między sytuacją danego podmiotu i określoną normą prawną, nadto powiązanie to musi być realne, konkretne i indywidualne. W rozstrzyganej sprawie skarżący nie wykazał w sposób skuteczny, iż taki interes posiada. Jako, że okazało się to w trakcie trwania postępowania odwoławczego, zasadne było jego umorzenie. Odnosząc się do zarzutów skargi należy uznać, że są one nieuzasadnione. Pełnomocnik skarżącego wywodzi jego interes prawny w sprawie z treści art. 234 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624). Zgodnie z tym przepisem "właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: [...] odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie". Przepis powyższy statuuje interes prawny właściciela sąsiedniej nieruchomości, ale w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 234 ust. 3 i 4 Prawa wodnego. Należy tu wyraźnie podkreślić, że oceniane obecnie postępowanie toczyło się z urzędu. Jego przedmiot został dokładnie określony w momencie wszczęcia. Dotyczyło ono stanu technicznego urządzenia służącego do czasowego gromadzenia nieczystości ciekłych. Stąd za nieuzasadniony należy uznać również zarzut naruszenia art. 105 k.p.a. co miało polegać na ograniczeniu się do "formalnej" kontroli zbiornika. Kwestie użytkowania, w ocenie skarżącego, zbiornika w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska, mogą być rozpatrywane w innych postępowaniach, niekoniecznie prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.