II SA/Gl 1508/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 czerwca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1702/2023/13024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie uchylenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1702/2023/13024, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Katowicach (SKO) stwierdziło uchybienie przez A.K. (strona skarżąca) terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy B. (organ I instancji) z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia stronie skarżącej od dnia 1 marca 2023 r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego w związku z koniecznością sprawowania opieką nad niepełnosprawnym synem J.S. Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją Wójta Gminy B. z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr [...] uchylono stronie skarżącej od dnia 1 marca 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. W dniu 22 maja 2023 r. strona skarżąca - reprezentowana przez D.P. nadała w placówce pocztowej pismo, w którym wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2023 r. SKO stwierdziło uchybienie przez stronę skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu przywołało treść art. 129 § 2 K.p.a. wskazując, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. SKO wskazało, że decyzja organu I instancji, została doręczona stronie skarżącej w dniu 28 kwietnia 2023 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru, a zatem termin na wniesienie odwołania upływał w dniu 12 maja 2023 r. W stanie faktycznym sprawy odwołanie z dnia 22 maja 2023 r. wpłynęło do organu I instancji w dniu 24 maja 2023 r. SKO stwierdziło wobec powyższego, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem zaskarżyła postanowienie SKO w całości zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych prowadzący do bezzasadnego przyjęcia, że termin na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 24 kwietnia 2023 r. należy liczyć od daty odbioru ww. decyzji przez stronę skarżącą tj. od dnia 28 kwietnia 2023 r., a nie, prawidłowo, od daty odbioru decyzji organu I instancji przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika skarżącej w osobie D.P. tj. dnia 8 maja 2023 r. Wniosła o uchylenie w całości postanowienia SKO z dnia 30 czerwca 2023 r., zobowiązanie SKO do rozpoznania złożonego w dniu 22 maja 2023 r. odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 24 kwietnia 2023 r. oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych. W uzasadnieniu nie zgodziła się z zaskarżonym postanowieniem. Stwierdziła, że SKO w postanowieniu uwzględniło fakt ustanowienia przez stronę skarżącą pełnomocnika podając, że ten złożył w imieniu swojej mocodawczyni odwołanie od decyzji organu I instancji, jednakże nie uwzględniło okoliczności w jakiej dacie pełnomocnik ten otrzymał zaskarżoną decyzję Zgodnie z informacjami znajdującymi się w aktach sprawy, pismo zawierające decyzję organu I instancji z dnia 24 kwietnia 2023 r. zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 8 maja 2023 r., a zatem termin na wniesienie odwołania, zgodnie z dyspozycją art. 129 § 2 K.p.a. w zw. z art. 40 § 2 K.p.a., upłynął dopiero w dniu 22 maja 2023 r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej "p.p.s.a.") aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (SKO), którą stwierdzono uchybienie przez stronę skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Podstawę materialną wydanego postanowienia stanowią przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. -dalej "K.p.a."). Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że skarga jest zasadna, gdyż zakwestionowane przez stronę skarżącą postanowienie wydane zostało z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa procesowego, które ma istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy zauważyć, że odwołanie stanowi jeden ze środków prawnych, który umożliwia weryfikację rozstrzygnięć pierwszoinstancyjnych, dlatego też przepis art. 134 K.p.a. jest przepisem szczególnym, z daleko posuniętymi konsekwencjami - zamyka bowiem możliwość ponownego merytorycznego rozpatrzenia danej sprawy. Z brzmienia tego przepisu wynika, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Prawidłowe doręczenie decyzji ma istotne znaczenie dla określenia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z kolei ze zdania pierwszego art. 40 § 2 K.p.a. wynika, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym. Organ administracji, który pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów. Wobec tego wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi a nie stronie. Przepis art. 40 § 2 K.p.a. nie dopuszcza w tym zakresie żadnych wyjątków. W związku z tym, zgodnie z przyjętą w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności, organy prowadzące postępowanie bezwzględnie zobowiązane są do doręczania wszystkich pism procesowych, w tym rozstrzygnięć (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Ponadto zgodnie z orzecznictwem oraz ugruntowanym poglądem doktryny termin do wniesienia odwołania przez stronę, za którą działa pełnomocnik, rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi, choćby wcześniej decyzja została doręczona stronie. Inne stanowisko w tym zakresie dowodzi błędnej interpretacji powołanego przepisu art. 40 § 2 zdanie pierwsze K.p.a. W niniejszej sprawie organ I instancji wysłał decyzję do strony skarżącej na jej adres domowy. Decyzja organu I instancji z dnia 24 kwietnia 2023 r. została doręczona stronie skarżącej w dniu 28 kwietnia 2023 r. (karta 9 akt adm.). Organ I instancji przesłał również przy piśmie z dnia 27 kwietnia 2024 r. decyzję z dnia 24 kwietnia 2023 r. pełnomocnikowi strony skarżącej na adres wskazany w piśmie z dnia 20 kwietnia 2023 . oraz w pełnomocnictwie z tej samej daty (karta 8 akt adm.). Pismo z dnia 27 kwietnia 2023 r., jak wynika z jego rozdzielnika, zostało również przesłane stronie skarżącej do wiadomości. Pełnomocnik strony skarżącej odebrał pismo z dnia 27 kwietnia 2023 r. wraz ze wskazaną decyzją organu I instancji w dniu 8 maja 2023 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (karta 10 akt. adm.). SKO przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia odnotowało fakt, że strona skarżąca miała ustanowionego pełnomocnika w sprawie, ale nie odniosło się do tej okoliczności. Zauważyć należy, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez stronę skarżącą, jak również wskazany jest adres pełnomocnika. W takiej sytuacji doręczenie decyzji stronie skarżącej jest bezskuteczne w świetle art. 40 § 2 zdanie pierwsze K.p.a. Decydujący wpływ na tok postępowania organów administracji publicznej ma data doręczenia decyzji organu I instancji pełnomocnikowi strony skarżącej i data złożenia odwołania od wskazanej decyzji przez pełnomocnika. Tym samym skład orzekający w tej sprawie stwierdza, że doręczenie decyzji stronie skarżącej ma wymiar wyłącznie informacyjny. Czynność ta wywołuje jedynie ten skutek, że strona zostaje poinformowana o treści pisma (orzeczenia). Natomiast skutki prawne związane z doręczeniem rozpoczynają się dopiero z datą skutecznego doręczenia pisma (orzeczenia) ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi. O skutkach procesowych związanych z doręczeniem decyzji można mówić tylko w przypadku doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony. Skoro decyzja organu I instancji z dnia 24 kwietnia 2023 r. została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 8 maja 2023 r. na wskazany przez niego adres to od tej daty należy liczyć termin do wniesienia odwołania. Uznając, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika strony skarżącej będącego adwokatem ustalono na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964) - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. i § 15 ust. 1.