II SA/Gl 1517/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów wykonania zastępczego obowiązku usunięcia odpadów oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku H. S. Prezydent Miasta B. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił umorzenia kosztów wykonania zastępczego w kwocie 15999 zł oraz grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1000 zł w związku z niewykonaniem obowiązku usunięcia odpadów składowanych w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Zdaniem organu w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała żadna z okoliczności uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Ważny interes publiczny powinien być oceniany z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, a nie przez pryzmat subiektywnych przekonań wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów. Natomiast dokonując jego oceny należy uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej pomocy. Zdaniem organu, mimo trudnej sytuacji zobowiązanego, nie można pominąć faktu, że dysponuje on majątkiem, z którego może być egzekwowana dochodzona należność. Organ podkreślił, że zaległości są zabezpieczone hipoteką przymusową na tej nieruchomości. W ocenie organu w interesie publicznym nie leży umorzenie kosztów egzekucyjnych, które powstały nie na skutek nadzwyczajnej sytuacji, ale na skutek uchylania się przez zobowiązanego do zapłaty należności poniesionych przez organ. Odstąpienie w takiej sytuacji od dochodzenia tych należności naruszałoby zasadę równego traktowania zachowań obywateli kosztem całego społeczeństwa. Zdaniem organu nie zaistniała żadna z przesłanek zawarta w przepisie art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym od wystąpienia którejkolwiek z nich uzależniona jest możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zobowiązany też nie wykazał takich okoliczności, które pozwalałyby na zastosowanie wobec niego ulgi na podstawie art. 64 e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wskazał, że strona jest osobą bezdomną oraz bez środków do życia. Obecnie posiada dochód netto w kwocie 811,60 zł (emerytura w kwocie 589,59 zł oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 222,01 zł). Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. przy ul. [...] poinformował, że od [...] marca 2019 r. przebywa w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej. Pełny koszt pobytu wynosi 3738,00 zł miesięcznie. W miesiącu marcu poniósł opłatę za pobyt w wysokości 350,29 zł natomiast od kwietnia 2019 r. opłata wynosiła 3239,78 zł, którą regulował jedynie częściowo wpłacając kwotę 402,71 zł. Adresat postanowienia został częściowo zwolniony z ponoszenia opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej od 1 kwietnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. Miesięczna opłata wynosiła 3239,78 zł (tj. 70% dochodu). Ustalono opłatę za pobyt w wysokości 10% dochodu, czyli 462,82 zł miesięcznie. Pozostająca do dyspozycji strony kwota 348,78 zł wystarcza na zakup leków, których obecnie miesięczny koszt wynosi 112,08 zł, a także na osobiste wydatki. Strona jest także właścicielem nieruchomości w B. przy ul. [...] (działka nr 1 obręb [...]) o wartości około 45 000 zł (wyliczenia dokonano na podstawie informacji Wydziału Mienia Gminnego i Rolnictwa Urzędu Miejskiego w B., gdzie wskazano ceny podobnych nieruchomości w latach 2017 i 2018, w tym obrębie miasta) oraz współwłaścicielem dwóch nieruchomości w miejscowości C. w województwie [...]: 1/4 udziału w nieruchomości o wielkości 2,76 ha (dz. nr 2, 3, 4, 5) - szacowana wartość około 120 000 zł oraz 1/96 udziału w nieruchomości o wielkości 0,44 ha (dz. nr 6, 7) - szacowana wartość około 20 000 zł (wyliczeń dokonano na podstawie orientacyjnych cen podobnych nieruchomości sprzedawanych w województwie [...], główne źródło to strony internetowe: biura nieruchomości gratka oraz nieruchomości-oniine.pl). Daje to stronie udział w nieruchomości na kwotę około 30 000 zł. Nieruchomość przy ul. [...] obciążona jest hipoteką na kwotę 4 846,65 zł oraz 27 288,30 zł na rzecz gminy. Prezydent Miasta B. złożył wniosek o wszczęcie egzekucji z tej nieruchomości. Według oświadczenia strony posiada on należności wobec wierzycieli w kwocie 12 000 zł. Nie ustalono natomiast innych należności. Jak skonkludował organ, wartość posiadanych przez wnioskodawcę nieruchomości wynosi łącznie około 75 000 zł, zatem egzekucja z nieruchomości pokryje koszty dochodzonych należności oraz nie wpłynie negatywnie na sytuację zobowiązanego. Po zapłacie zaległości stronie nadal pozostanie majątek, który pozwoli np. na zaspokojenie należności o wyższej wartości w Domu Pomocy Społecznej. Zażalenie na to postanowienie złożył jego adresat reprezentowany przez nieprofesjonalnego pełnomocnika. Wskazał na trudną sytuację strony ([...], [...], [...]). Podkreślił, że zbieranie odpadów wynikło z choroby ([...], [...]). Obecnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej, otrzymuje emeryturę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 811 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej zaskarżonym postanowieniem utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 64e § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 roku ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), zgodnie z którym organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Stosownie do art. 64e § 2 koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. W sprawie z wniosku o umorzenie organ ustala przede wszystkim, czy wystąpiła którakolwiek z przesłanek zawartych w w/w przepisie, przy czym stwierdzenie zaistnienia przynajmniej jednej przesłanki nie nakłada na organ automatycznego obowiązku orzeczenia zgodnie z wnioskiem. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany. W ocenie organu odwoławczego pierwsza ze wskazanych przesłanek (art. 64e § 2 pkt 1) ustawy egzekucyjnej daje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych w przypadku, gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Każde uszczuplenie majątkowe powoduje pewien uszczerbek w finansach zobowiązanego. Nie mniej jednak w omawianym przepisie określono, że uszczerbek dla sytuacji finansowej wnioskującego musi być "znaczny", tzn. musi powodować ponadprzeciętną istotną dolegliwość czyli chodzi o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym. SKO przyznało, że strona jest osobą bezdomną, bez środków do życia. Do wniosku dołączyła liczne dokumenty m.in. wypisy ze szpitala, kserokopie tytułów wykonawczych, wniosek o wpis na hipotekę zaległości. W dodatkowym piśmie przedłożyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Jednakże fakt, że zobowiązany jest właścicielem nieruchomości, z której istnieje możliwość dochodzenia należności przesądza, o braku możliwości uznania, że zachodzi znaczny uszczerbek dla sytuacji finansowej wynikający z art. 64e § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. Okoliczności te przesądzają również o braku możliwości uznania, by umorzenie spornych kosztów było uzasadnione ważnym interesem publicznym (art. 64e § 2 pkt 2 w/w ustawy). Nie leży w interesie publicznym umorzenie kosztów egzekucyjnych, które powstały na skutek uchylania się zobowiązanego od zapłaty należności poniesionych przez organ. Skargę na to postanowienie do tutejszego Sądu złożył adresat postanowienia Nie zawarł w skardze żadnej argumentacji prawnej. Przedstawił jedynie okoliczności faktyczne związane ze zbieraniem odpadów na swojej działce (wynika to z dolegliwości określanej [...]). W ocenie skarżącego wydane rozstrzygnięcia naruszają jego prawa, jako obywatela. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Przedmiotem postępowania jest sprawa umorzenia, na wniosek skarżącego, kosztów wykonania zastępczego w kwocie 15999 zł oraz grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1000 zł w związku z niewykonaniem obowiązku usunięcia odpadów składowanych w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. Sąd nie będzie tu odnosił się do zasadności wykonania zastępczego ani wysokości jego kosztów. Przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych określa art. 64e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem "koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne". Ocena rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie może nastąpić jedynie przy uwzględnieniu wyżej wymienionych okoliczności. W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo uznały, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia, czy to kosztów wykonania zastępczego, czy też grzywny w celu przymuszenia. Przede wszystkim skarżący nie wykazał skutecznie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Posiada majątek (w postaci nieruchomości), który nie tylko pozwoli zaspokoić koszty egzekucyjne, ale również pozwoli, przez pewien czas, ponosić koszty pobytu w Domu Pomocy Społecznej. Nie można w sprawie również uznać, że ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. W ocenie Sądu brak również ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów wykonania zastępczego oraz grzywny. Za taką okoliczność na pewno nie można uznać stanu zdrowia skarżącego. Skład orzekający podziela stanowisko organów administracji, że właśnie w interesie społecznym leży wyegzekwowanie należności od skarżącego. Wierzycielem jest tu bowiem Prezydent Miasta B.. A to właśnie ta jednostka samorządu terytorialnego ponosi faktyczne koszty związane z zamieszkiwaniem strony w Domu Pomocy Społecznej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.