II SA/Gl 152/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W wyniku przeprowadzonej przez straż miejską kontroli nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] stwierdzono, iż istniejący tam budynek nie został podpięty do istniejącej kanalizacji sanitarnej. W związku z tym Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] nakazał właścicielowi nieruchomości J.B. podłączenie się do istniejącej kanalizacji sanitarnej. Podstawą tego rozstrzygnięcia był art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Od decyzji tej odwołał się J.B.. Przedstawił w nim całą historię budynku, począwszy od [...] r. Odnosząc się do meritum sprawy podniósł, iż przedstawiciele podmiotu zarządzającego kanalizacją sanitarną poinformowali go, iż podłączenie do istniejącej kanalizacji sanitarnej nie jest obowiązkowe. Nie posiada w chwili obecnej wolnych środków finansowych aby dokonać podłączenia. Wskazał wreszcie, że poniósł z winy Gminy szereg wydatków, a jego wnioski o uwzględnienie zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie zostały uwzględnione (dotyczy to innych nieruchomości). Zaproponował wreszcie Skarbowi Państwa odkupienie jego nieruchomości położonej przy [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...]utrzymało skarżoną decyzję w mocy. Stwierdziło, iż organ I instancji prawidłowo ustalił, iż w sprawie istnieje obowiązek przyłączenia do istniejącej kanalizacji sanitarnej. Istnieje możliwość podpięcia budynku z przedmiotowej nieruchomości oraz grawitacyjnego spływu ścieków. Nieruchomość nie jest również wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył J.B.. Nie sformułował w niej konkretnego żądania. Wskazał również, że w sprawie został ukarany mandatem karnym. Wspomniał, iż B. zyskała środki na budowę kanalizacji sanitarnej z Unii Europejskiej. Ale nie dostrzega zależności pomiędzy budową nowej kanalizacji a zmuszaniem go do przyłączenia się do kanalizacji istniejącej od [...]lat. Oświadczył, że pracownicy firmy [...] poinformowali go, iż nie musi przyłączać się do kanalizacji. Uważa, iż sugeruje mu się budowę przydomowej oczyszczalni ścieków oraz wzięcie dotacji na podłączenie – ale na to się nie zgadza. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r. poz. 250) "właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez [...] przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych". Brak realizacji tego obowiązku skutkuje wydaniem przez organ wykonawczy gminy decyzji nakładającej taki obowiązek (art. 5 ust. 7 ustawy). Wykonanie tej ostatniej podlega zaś egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych sposób sformułowania przepisu art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach prowadzi do wniosku, że decyzja, o jakiej mowa w tym przepisie nie ma charakteru uznaniowego. Innymi słowy, konieczność jej wydania nie została pozostawiona ocenie organu i nie zależy od takich okoliczności, jak sytuacja życiowa czy majątkowa osoby zobowiązanej. Obowiązek wynikający z tego przepisu ma charakter powszechny, a więc odnosi się do wszystkich nieruchomości leżących w zasięgu sieci kanalizacyjnej. Przesłankami, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, są: istnienie takiej sieci, możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 marca 2013 r. sygn. IV SA/Po 4/13 – za www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie bezsporne jest, że w razie istnienia kanalizacji sanitarnej i możliwości przyłączenia nieruchomości, właściciel nieruchomości jest zobowiązany zrealizować obowiązek, o którym mowa w art. art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Jednakże w rozpatrywanej sprawie organ nie ustalił, czy istnieją techniczne możliwości wykonania przez J.B. wspomnianego obowiązku. W szczególności z akt administracyjnych nie wynika jaka jest odległość przebiegającej kanalizacji sanitarnej od nieruchomości skarżącego. Nie można zatem ustalić, czy J.B. jest w stanie wykonać przyłącze kanalizacyjne w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2017 r. poz. 328). Powyższe okoliczności powodują, iż należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...], przy czym przyczyną orzeczenia kasatoryjnego były art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu dotyczące konieczności pogłębienia postępowania dowodowego i wykazania, że skarżący ma możliwość wykonania przyłącza wodociągowego. Zapewni również J.B. czynny udział w postępowaniu, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.