II SA/Gl 1523/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M. i U. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy; W treści skargi z dnia 24 października 2014 r. U. i R. (małżeństwo) M. wnieśli o "zwolnienie z opłaty sądowej". Następnie, to jest w dniu 19 grudnia 2014 r. skarżący złożyli urzędowe formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy, w których sprecyzowali, iż zakres ich żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W treści tych formularzy oświadczyli, że prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe i posiadają dom o powierzchni 219,54 m2 i mieszkanie o powierzchni 136,30 m2. Nie posiadają natomiast żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych i jedynym źródłem utrzymania jest dla nich emerytura R.M. , w kwocie 2.500 zł W dniu 25 stycznia 2015 r., odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 9 stycznia 2015 r.), skarżący nadesłali między innymi wyciąg bankowy potwierdzający wysokość emerytury R. M. oraz zaświadczenie potwierdzające, że U. M. nie jest uprawniona do świadczeń emerytalno-rentowych. Przedłożyli nadto dokumenty obrazujące wysokość ponoszonych kosztów utrzymania, a także zestawienie osób zameldowanych w zamieszkiwanej przez nich nieruchomości położonej w R. przy ul. [...]. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżących należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku stron, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należą. Jakkolwiek miesięczny dochód ich dwuosobowego gospodarstwa domowego nie jest wysoki, gdyż wynosi 2.210 zł, (patrz: nadesłany wyciąg bankowy), to jednak na podstawie złożonych dokumentów źródłowych ustalono, iż suma obciążających ich koniecznych kosztów utrzymania to 394,93 zł, na co składa się koszt opału (1.407,60 zł - wydatek na zakup 6,12 tony węgla na rok, co daje średnio miesięcznie 117,30 zł - patrz: nadesłana faktura), opłata za energię elektryczną (303,80 zł - opłata za dwa miesiące, co daje miesięcznie 151,90 zł), opłata za wodę (38,73 zł), opłata za wywóz odpadów (120 zł za kwartał, co daje miesięcznie 40 zł) oraz podatek od nieruchomości (141 zł za kwartał, co daje miesięcznie 47 zł). Jak zatem wynika z powyższego, po uiszczeniu wymienionych kosztów, do dyspozycji wnioskujących pozostaje miesięcznie ponad 1.800 zł. Nawet zatem przyjąwszy, iż kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o wydatki jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości dla dwuosobowej rodziny stwierdzić przyjdzie, że wnioskodawcy są w stanie wygenerować oszczędności wystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu od skargi, w kwocie 200 zł, bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - orzeczenie dostępne w CBOSA). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem skarżących i rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie ich gospodarstwa domowego - która to relacja umożliwia dokonanie stosownych oszczędności - nie sposób uznać, aby mogli oni ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku poniesienia wspomnianej opłaty sądowej. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.