II SA/Gl 1526/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. T.(T.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 31 lipca 2023 r. nr SKO.PS/41.5/842/2023/15877 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Kierownik Dzielnicowego Punktu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. decyzją z dnia 22 czerwca 2023 r. nr [...], odmówił przyznania J. T. (dalej zwanemu skarżącym) świadczenia w formie zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego na zakup: kamizelki anty 5G, czapki ekranizującej pole elektromagnetyczne i wody plazmowej Nantes z podwyższoną zawartością tlenu singletowego 5 litrów. W podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 8, art. 39, art. 106 ust. 1 oraz art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie: t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej w skrócie u.p.s.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał ustalenia poczynione w trakcie wywiadu środowiskowego, zgodnie którymi skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego dochód wynosi 785,17 zł (504,06 zł – zasiłek stały, 281,11 zł – dotacja mieszkaniowa). Ustalony w ten sposób dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące dla gospodarstwa jednoosobowego 776 zł. Na tej podstawie organ przyjął, że skarżący nie spełnia kryteriów do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Jednocześnie organ rozważył możliwość przyznania stronie zasiłku celowego specjalnego, akcentując cel pomocy społecznej sprowadzający się do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a za takie nie można uznać tych, o które zawnioskował skarżący. Organ wskazał przy tym na ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje gmina na realizację zadań własnych z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków celowych w 2023 r. oraz liczbę osób korzystających z tej formy wsparcia. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyraził niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia, wnosząc o przyznanie wnioskowanego zasiłku. Jego zdaniem brak dysponowania wskazanymi na wstępie przedmiotami spowoduje utratę jego życia lub zdrowia, gdyż w odległości 150 m od jego miejsca zamieszkania znajduje się maszt emitujący szkodliwe fale. Odwołanie to nie odniosło jednak zamierzonego skutku, albowiem zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, wskazując na regulację ustawy o pomocy społecznej, zwrócił uwagę, że pomoc ta nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o nią osób, a także organ nie może udzielać jej w oczekiwanej przez wnioskodawców wysokości. Zaakcentowano subsydiarny charakter omawianej pomocy oraz wynikający z art. 39 ust. 1 u.p.s. tzw. "luz decyzyjny". Następnie organ II instancji podzielił stanowisko, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego niezbędnego do przyznania wnioskowanej pomocy oraz zgodził się, iż wskazane przez skarżącego potrzeby nie są niezbędne życiowo. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia. W ramach argumentacji przedstawił tożsame stanowisko co zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w wydanej w sprawie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Według zasady ogólnych, wyrażonych w art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s., świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Katalog świadczeń z pomocy społecznej został określony w art. 36 u.p.s. Art. 39 ust. 1 u.p.s. (w brzmieniu odpowiednim do czasu prowadzenia postępowania administracyjnego) stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ust. 2 tego przepisu wskazuje, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W realiach rozpoznawanej sprawy przyznaniu zasiłku celowego sprzeciwia się przekroczenie przez skarżącego kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.), na co słusznie organy zwróciły uwagę. Organy rozważyły również możliwość przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego (art. 41 pkt 1 u.p.s.). Chociaż decyzja o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą sądu administracyjnego, to jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem sąd nie bada celowości jej podjęcia. Kontrola tego rodzaju decyzji przez sąd polega na ustaleniu, czy wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa było dopuszczalne, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 października 2019 roku, sygn. II SA/Gl 829/19). Niewątpliwie wnioskowana przez skarżącego pomoc nie dotyczy potrzeby niezbędnej życiowo. Subiektywne przekonane skarżącego, że brak wskazanych w jego wniosku przedmiotów spowoduje utratę jego życia lub zdrowia, gdyż w odległości 150 m od jego miejsca zamieszkania znajduje się maszt emitujący szkodliwe fale, nie zwalnia organu z konieczności oceny, czy faktycznie przedmioty te są skarżącemu niezbędne do życia. Dokonana przez organy w tym zakresie ocena nie budzi zastrzeżeń Sądu. Ponadto zgłaszane przez skarżącego potrzeby organy powinny skonfrontować z potrzebami innych osób ubiegających się o zasiłek celowy czy specjalny zasiłek celowy. W tym kontekście należy zauważyć, że jak wynika z utrzymanej przez Kolegium decyzji organu I instancji, wobec ograniczonych środków, jakimi dysponuje ten organ jest w pełni zrozumiałym, że nie znaleziono podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego również z tego powodu, że wiązałoby się to z uszczupleniem możliwości choćby częściowego zaspokojenia innych, wskazanych w decyzji organu I instancji, bardziej uzasadnionych potrzeb osób, ubiegających się o przyznanie zasiłku celowego, czy specjalnego zasiłku celowego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie dopatrzył się, aby zaskarżone rozstrzygnięcia zostały wydane w sposób dowolny i by granice uznania administracyjnego zostały przekroczone. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organy uwzględniły niezbędną, dostępną dokumentację. Oparły się na zgromadzonych dowodach i oceniły je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie i merytorycznie uzasadnionej (art. 107 §3 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 39 ust. 1, 41 pkt 1 u.p.s., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.