II SA/Gl 153/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Referent stażysta Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. D. i L. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Goleszów z dnia 19 marca 2008 r. ROŚ 7326/27/2007, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy G. ustalił wobec J. i L. D. jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wysokości [...]zł w związku z uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego wsi G. i zbyciem nieruchomości. W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wójt Gminy G. ponownie ustalił wysokość naleznej opłaty w tej samej kwocie. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że parcela [...] położona w G. została sprzedana po wejściu w życie z dniem [...]r. Uchwały Rady Gminy w G. Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Poprzednio obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego utracił ważność z mocy prawa z dniem [...]r. Tak więc ustalenia obecnie obowiązującego planu weszły w życie w oderwaniu czasowym od poprzednio obowiązującego planu. W takim przypadku - braku ciągłości w obowiązywaniu planów zagospodarowania, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) określa jednoznacznie wzrost wartości nieruchomości jako różnicę między wartością określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu planu a jej wartością określoną przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem. W notatce służbowej spisanej w dniu [...]r. (w tym dniu przeprowadzono wizję) ustalono, że parcela będąca przedmiotem wyceny jest parcelą ogrodzoną, porośniętą trawą, zagospodarowaną zielenią ogrodową -drzewa liściaste, iglaste, krzewy. Na działce znajduje się stary domek rekreacyjny. Powyższe stwierdzenie nie budziło żadnych wątpliwości, a tak spisana notatka została przez byłych właścicieli podpisana. Przeznaczenie parceli w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, zagrodowej spowodowała wzrost jej wartości o kwotę [...]zł. Kwota ta została ustalona na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i stanowi różnicę pomiędzy wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego [...] zł a jej wartością określoną przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem - [...] zł. W konsekwencji zbycia działki przed upływem 5 lat od daty, w której miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się obowiązujący, należało zatem ustalić jednorazową opłatę. Od decyzji organu I instancji J. i L. D. wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podnieśli m.in., iż Wójt Gminy potwierdził, że w poprzednim planie parcela znajdowała się w terenie nierolniczym i była działką budowlaną, ale wedle Wójta ten fakt i tak nie ma znaczenia ponieważ w okresie braku planu nie odwołujący nie wystąpili o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Odwołujący pytają zatem, skąd mieli wiedzieć, że o taką decyzję winni występować, skoro działka była budowlaną, a w okresie braku planu nie planowali budowy z braku pieniędzy. Nawet nie wiedzieli, że w Gminie nie ma planu przestrzennego. Ponadto pytają jaką uprawę rolną można było prowadzić na takiej 8-arowej działce wciśniętej pomiędzy zabudowane parcele. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ drugoinstancyjny przytoczył okoliczności faktyczne sprawy stwierdzając, że przy braku ciągłości obowiązywania planu miejscowego oraz decyzji o warunkach zabudowy jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie - do ustalenia wartości nieruchomości przed uchwaleniem planu przyjmuje się faktyczny sposób jej wykorzystywania zgodnie z art. 37 ust. ustawy i § 50 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.). Organ I instancji wydając decyzję uznał, że nieruchomość była faktycznie wykorzystywana jako rekreacyjna łąka zadrzewiona. Takie uznanie przyjął na podstawie opisu nieruchomości przez rzeczoznawcę w operacie szacunkowym. Z tak określonym sposobem wykorzystywania nieruchomości Kolegium nie może się zgodzić, ponieważ zawiera ono w sobie trzy różne możliwe sposoby wykorzystywania nieruchomości. Tymczasem z dokumentów, na które powołuje się organ jednoznacznie wynika, że działka w okresie przed uchwaleniem planu była faktycznie wykorzystywana jako działka rekreacyjna. Działka jest ogrodzona, zagospodarowana zielenią ogrodową i znajduje się na niej stary domek rekreacyjny o konstrukcji drewnianej, pokryty papą Taki stan potwierdzają także strony w kolejnych odwołaniach i taki sposób wykorzystywania nieruchomości przyjął w rzeczywistości rzeczoznawca majątkowy, bowiem przyjął do ustalenia jej wartości w okresie przed uchwaleniem planu ceny nieruchomości o przeznaczeniu na cele sportu, rekreacji i wypoczynku. Zdaniem Kolegium organ I instancji nie dokonał zatem należytej oceny materiału dowodowego i błędnie określił sposób wykorzystywania nieruchomości. Jednakowoż rzeczoznawca majątkowy poprawnie ustalił wartość nieruchomość w okresie przed uchwaleniem planu jako wykorzystywanej rekreacyjnie, poprawnie wyliczył też wzrost wartości gruntu jako kwotę [...]zł. Zgodnie z § 35 Uchwały Rady Gminy o uchwaleniu planu jednorazowa opłata od wzrostu wartości nieruchomości objętych zmianą planu wynosi 20% wzrostu wartości nieruchomości. Ustalona w zaskarżonej decyzji jednorazowa opłata w kwocie [...]zł jest zgodna z uchwałą Rady i nie przekracza ustawowych 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Pismem z dnia [...]r. J. i L. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu ponownie wskazali, że pod rządem poprzedniego planu parcela znajdowała się w jednostce strukturalnej [...] - tereny budownictwa zagrodowego z dopuszczeniem zabudowy jednorodzinnej. [...]r. sprzedali parcelę za kwotę [...] tyś zł i wtedy Wójt nałożył opłatę w wysokości [...]zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w skutek braku, a następnie uchwalenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi G. W nowym planie przestrzennym parcela została zakwalifikowana ponownie jako budowlana lecz zmienił się symbol [...] - mieszkalnictwo w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej. W czasie braku planu nie występowali do Wójta Gminy G. o wydanie decyzji dotyczącej zabudowy ponieważ nie planowali w danym momencie budowy, a ponadto nie wiedzieli, że w Gminie G. nie ma planu przestrzennego i że parcela została "zdegradowana" do rekreacyjnej. Jeżeli jednak przed brakiem planów parcela była budowlana i po uchwaleniu nowego planu także jest budowlaną, to zdaniem skarżących nie nastąpił żaden wzrost wartości nieruchomości. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Wskazać bowiem w tym miejscu należy, że z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P/58/08, przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.), stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomo zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Nr 24, poz. 124 z 2010 r. i wszedł w życie z dniem 15 lutego 2010 r. Wyrok ten z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji, ma walor powszechnie obowiązujący. Oznacza to związanie nim składu orzekającego i nie ma znaczenia fakt, że utrata mocy przepisu nastąpiła w wyniku orzeczenia, wydanego już po wniesieniu skargi. Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu, na podstawie którego wydana została decyzja, stanowi zaś przesłankę wznowieniową z art. 145 a § 1 k.p.a. W sytuacji jednak, gdy na decyzję ostateczną wniesiono skargę do sądu administracyjnego, a tak stało się w niniejszej sprawie, strona nie może uruchomić trybu nadzwyczajnego w terminie, określonym w § 2 tego przepisu. Stąd też do stwierdzenia przesłanki wznowieniowej zobligowany jest sąd administracyjny, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. czyni poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji. W niniejszej sprawie skarżący kwestionując wzrost wartości zbytej nieruchomości w wyniku wejścia w życie planu miejscowego, podnieśli, że w planie obowiązującym do końca [...] r. nieruchomość znajdowała się, podobnie jak obecnie, w strefie budownictwa zagrodowego z dopuszczeniem zabudowy jednorodzinnej. Na dowód dołączyli stosowne zaświadczenia potwierdzające przeznaczenie terenu w planie z [...] r. oraz w planie obowiązującym obecnie. Fakt ten orzekające w sprawie organy potwierdziły w uzasadnieniach podjętych rozstrzygnięć uznając jednak, że pozbawiony on jest znaczenia albowiem stosownie do art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym gdy nieruchomość położona jest w obszarze, dla którego brak ciągłości obowiązywania planu to w celu ustalenia wartości nieruchomości przed jego uchwaleniem przyjmuje się faktyczny sposób wykorzystania terenu. W myśl jednak wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego tożsamość przeznaczenia terenu w planie obecnie obowiązującym i tym którego moc wygasła wyklucza możliwość ustalenia opłaty planistycznej, nawet w sytuacji przerwy pomiędzy uchwaleniem planu obecnego a utratą mocy planu poprzedniego. W konsekwencji pozostałe zarzuty skarżących nie miały już znaczenia dla wyniku sprawy albowiem oparte na zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny przepisie decyzje organów obydwu instancji nie mogły się ostać w obrocie prawnym i musiały podlegać uchyleniu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy niezbędne będzie, poprzez szczegółową analizę ustaleń planu z [...] r., jednoznaczne ustalenie ówczesnego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości i porównanie ustaleń tych z planem obowiązującym. O ile przeznaczenie to istotnie nie uległo zmianie w związku z uchwaleniem nowego planu, to brak tym samym podstaw do ustalenia opłaty planistycznej na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy z 2003 r. w związku ze zbyciem działki przez skarżących, co winno skutkować umorzeniem postępowania w tym przedmiocie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na brak stosownego wniosku.