II SA/Gl 1532/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi F. sp. z o. o. w S. na zarządzenie pokontrolne Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 23 września 2024 r. nr 91/2024/EZ/AG w przedmiocie gospodarki odpadami oddala skargę. UZASADNINIE F. z o.o. w S. (dalej: "skarżąca", "Spółka") pismem z dnia 22 października 2024 r. wniosła skargę na punkty 3, 4, 6 i 7 zarządzenia pokontrolnego Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach (dalej "ŚWIOŚ") z dnia 23 września 2024 r., nr 91/2024/EZ/AG. Zaskarżonym zarządzaniem pokontrolnym, skierowanym do Prezesa Zarządu Spółki zarządzono wobec Spółki: 1. Prowadzić jakościową i ilościową ewidencję odpadów zgodnie ze stanem rzeczywistym, w zakresie wypełniania karty ewidencji odpadu o masy oraz rodzaj produktów i materiałów powstających w wyniku prowadzonego procesu odzysku. Termin realizacji: przez cały okres prowadzenia działalności. 2. Zaprzestać wprowadzania do ziemi ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. Termin realizacji: niezwłocznie. 3. Dotrzymywać warunków określonych w posiadanej decyzji udzielającej pozwolenia na wytwarzanie odpadów z uwzględnieniem zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów, w zakresie miejsc magazynowania odpadów wytwarzanych w procesie przetwarzania, tj.: wyłącznie na działkach wskazanych w decyzji Prezydenta Miasta S. znak [...] z dnia 7 stycznia 2015 r. ze zm. Termin realizacji: przez cały okres prowadzenia działalności 4. Magazynować odpady zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia oraz zagrożenia, które mogą powodować te odpady. Termin realizacji: przez cały okres prowadzenia działalności 5. Magazynować środek poprawiający właściwości gleby zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu oraz posiadaną w tym zakresie Decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] r. Termin realizacji: przez cały okres prowadzenia działalności 6. Postępować z komunalnymi osadami ściekowymi zgodnie z przepisami ustawy o odpadach oraz warunkami określonymi w posiadanej decyzji Prezydenta Miasta S. znak [...] z dnia 7 stycznia 2015 r. ze zm. 7. Prowadzić gospodarkę odpadami w sposób niepowodujący powstawanie uciążliwości odorowych, poza terenem zakładu F. Sp. z o.o. w S. , ul. [...]. Termin realizacji: przez cały okres prowadzenia działalności Jednocześnie ŚWIOŚ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu pokontrolnym naruszeń na dzień 29 listopada 2024 r. W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia wskazano, że w wyniku przeprowadzonej w zakładzie Spółki kontroli stwierdzono między innymi, że: 1) Spółka nie prowadzi jakościowej i ilościowej ewidencję odpadów zgodnie ze stanem rzeczywistym, poprzez niezaznaczenie na kartach ewidencji odpadów ilości powstającego produktu (środka poprawiającego właściwości gleby); 2) Spółka gromadzi na pryzmach odpady o kodzie 19 05 03 (kompost nieodpowiadający wymaganiom) a odcieki z tych pryzm wykazują zawartość substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska takich jak węglowodory ropopochodne, kadm, rtęć, fosfor, cynk, chrom, miedź, nikiel, ołów, wanad. Podczas gdy wody odciekowe pochodzące m.in. z miejsc magazynowania, prowadzenia odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, są kwalifikowane jako szczególny rodzaj ścieków przemysłowych. 3) Spółka wytworzone odpady w procesie przetwarzania magazynuje na działkach o nr ewidencyjnych: [...], [...] oraz [...], które nie zostały uwzględnione jako miejsce prowadzenia działalności w decyzji Prezydenta Miasta S. znak [...] z dnia 7.01.2015 r. ze zm. 4) środek poprawiający właściwości gleby, dla którego Spółka posiada decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] r., pozwalającą na wprowadzenie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. " – [...]" produkowanego przez F. (aktualnie F. Sp. z o.o.), jest przechowywany na nieutwardzonym i nieuszczelnionym podłożu oraz bez przykrycia. 5) w zachodniej części terenu opisanego jako "naturalna kompostownia pryzmowa" oraz "miejsce magazynowania produktu", na części działki o nr [...], w pryzmach, zdeponowane zostały odpady o kodzie 19 05 03 - kompost nieodpowiadający wymaganiom oraz odpady o kodzie 19 08 05 - ustabilizowane komunalne osady ściekowe. Intensywność zapachu na tym terenie świadczyła o tym, że zdeponowane osady ściekowe nie zostały poddane żadnemu z procesów przetworzenia, w tym kompostowania. 6) Spółka powoduje poza terenem prowadzonej działalności uciążliwości odorowe. Spółka we wniesionej do Sądu na zarządzenie pokontrolne skardze, zarzuciła organowi naruszenie: a) przepisów prawa procesowego: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz.572) – dalej "k.p.a.", poprzez wydanie zarządzeń pokontrolnych w oparciu o wybiórczą i dowolną (w miejsce swobodnej) ocenę dowodów zebranych w sprawie oraz wydanie decyzji w oparciu o niekompletny i nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy, co doprowadziło do błędnych ustaleń: a) iż na terenie zakładu skarżącej występują uciążliwości odorowe, pomimo tego, iż przedstawiciele ŚWIOŚ byli obecni na terenie zakładu jednokrotnie, w toku całej kontroli i nie podejmowali kolejnych kontroli w tym zakresie, co nie pozwala na ustalenie, że na terenie zakładu Skarżącego występują uciążliwości odorowe, których występowanie z zasady powinno mieć charakter ciągły, a jedynie na stwierdzenie, że podczas pracy zakładu, jednego dnia tj. 25 kwietnia 2024 r. odczuwalny był zapach charakterystyczny dla podmiotów, poddających odpady procesowi kompostowania; b), iż na terenie działki [...] dochodzi do magazynowania odpadów, co SWIOŚ ustalił na podstawie wyników badań przeprowadzonych przez O. z siedzibą G. z dnia 10 maja 2024 r. (Sprawozdanie z badań nr – [...]), które były podstawą do przeklasyfikowania materiału zgromadzonego na wskazanej działce z produktu pn. [...], na odpad o kodzie 19 05 03 tj. kompost nieodpowiadający wymaganiom, pomimo tego, iż wskazane wyniki badań, nie były badaniami akredytowanymi, a odchylenia otrzymanych wyników badań, w stosunku do wartości określonych w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r., znak [...], mają charakter nieznaczny, mieszczący się w ramach błędy badawczego; c) iż na części działki [...] dochodzi do magazynowania odpadów o kodzie 19 08 05 tj. ustabilizowany osad ściekowy, co ŚWIOŚ ustalił na podstawie wykonanej dokumentacji fotograficznej oraz ocenie inspektorów tego organu, przy czym ŚWIOŚ zarówno w treści protokołu z dnia 28 czerwca 2024 r., jak również w treści Zarządzenia nie wskazał, na podstawie jakich konkretnie zdjęć doszło do takiego ustalenia, pomimo tego, że dokumentacja fotograficzna zawiera 63 strony i w ocenie skarżącej nie zawiera zdjęć ustabilizowanego osadu ściekowego, czego dowodzą przedłożone do stanowiska Skarżącej z dnia 5 lipca 2024 r. przykładowe zdjęcia ustabilizowanego osadu ściekowego, które pokazują diametralną różnicę między zdjęciami wykonanymi przez ŚWIOŚ, a wyglądem ustabilizowanych osadów ściekowych; d) iż skarżąca stosuje ustabilizowane osady ściekowe, jak ustalił ŚWIOŚ na działce [...] w jeden ze sposobów, jaki przewiduje art. 96 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U z 2023 r. poz. 1587 ze zm.) – dalej "u.o.o.", pomimo tego, że przeprowadzone postępowanie kontrolne nie dało podstaw do takiego stwierdzenia, a w aktach postępowania nie ma dowodów, które potwierdzałyby ten fakt, wręcz przeciwnie, w szczególności z dokumentacji fotograficznej, jaka została wykonana przez inspektorów organu wynika, że materiał zgromadzony na wskazanej działce został poddany procesowi przetwarzania (na różnym etapie jego zaawansowania) i wbrew twierdzeniom ŚWIOŚ, nie znajduje się tam czysty ustabilizowany osad ściekowy; b) przepisów prawa materialnego - art. 12 ust. 1 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 425) – dalej "u.i.o.ś", poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego bez udokumentowanych podstaw faktycznych, ewentualnie braku wskazania przez ŚWIOŚ konkretnych dowodów, które dały podstawę do wydania zarządzeń pokontrolnych, bowiem ze zgromadzonych przez ŚWIOŚ dowodów nie wynikają podstawy do wystosowania zarządzenia pokontrolnego, na co skarżąca zwróciła uwagę powyżej; - art. 16 ust. 2 u.o.o. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i uznanie, że przepis ten przewiduje normy, które pozwalają na kontrolę generowanych przez podmiot prowadzący gospodarkę odpadami zapachów, pomimo tego, że przepis ten zawiera normę ogólną, która nie zawiera żadnego wzorca kontroli i stanowi on ogólną zasadę prawa odpadowego, której naruszenie powinno być rozważane łącznie z innym przepisem, który precyzuje obowiązki podmiotu prowadzącego gospodarkę odpadami, czego jednak ŚWIOŚ nie uczynił; - art. 96 ust. 4 u.o.o. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy ustalona podstawa faktyczna nie pozwala na uznanie, iż skarżąca stosowała ustabilizowane osady ściekowe, w żaden ze sposobów przewidzianych w art. 96 ust. 1 u.o.o., bowiem jedyną metodą przetwarzania ustabilizowanych osadów ściekowych, jaką stosuje skarżąca jest metoda R3; d) art. 25 ust .1 w zw. z art. 16 pkt. 1 u.o.o. poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy na terenie działki [...] nie mieści się magazyn odpadów, a jedynie magazyn produktu [...], a z przeprowadzonych w toku postępowania kontrolnego dowodów nie wynika, aby zasadnym była inna kwalifikacja zgromadzonego na wskazanej działce materiału. Z uwagi na podniesione zarzuty skarżąca wniosła o: 1. uchylenie Zarządzenia w zaskarżonej części tj. co do zarządzeń nr 3,4, 6 i 7; 2. zasądzenie od ŚWIOŚ, na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty uzasadniające jej zdaniem podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę ŚWIOŚ wniósł o jej oddalenie wskazując, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych do zarządzeń pokontrolnych, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. nie stosuje się przepisów k.p.a. Ponadto wyjaśnił, że potwierdzone uciążliwości odorowe poza zakładem, były tożsame z zapachem zastanym na terenie F. Sp. z o.o., w bezpośrednim sąsiedztwie instalacji do przetwarzania odpadów i zostały potwierdzone poza terenem zakładu aż przez 4 inspektorów. Organ wskazał także, że badania odcieków wbrew twierdzeniom skarżącej zostały przeprowadzone przez akredytowane laboratorium [...] Oddział w K. - akredytacja [...]. Wyjaśnił ponadto, dlaczego uważa, że skarżąca nie prowadzi w sposób prawidłowy przetwarzania komunalnych osadów ściekowych, jak również magazynuje je na nieutwardzonym i przepuszczalnym gruncie, co stwarza zagrożenie dla środowiska, życia i zdrowia ludzi. SWIOŚ nie zgodził się także z zarzutem naruszenia art. 12 ust.1 pkt 1 i ust. 2 u.i.o.ś." odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych i poglądów doktryny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Podstawę materialną do wydania zaskarżonego zarządzenia stanowił art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska. Zgodnie z tym przepisem, na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 2 u.i.o.ś. kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Stosownie do art. 31a ust. 1 pkt 1 i 2 u.i.o.ś. niepoinformowanie w wyznaczonym terminie organu Inspekcji Ochrony Środowiska o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych lub poinformowanie niezgodnie z prawdą organu Inspekcji Ochrony Środowiska o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych, stanowi wykroczenie zagrożone karą aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny. Zarządzenie pokontrolne jest władczym aktem administracyjnym adresowanym do kontrolowanej osoby fizycznej lub kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej, niestanowiącym jednak decyzji administracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej. Zarządzenie pokontrolne wydawane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś może być zaskarżone do sądu administracyjnego zatem jako inny akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Powyższe stanowisko jest ugruntowane zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1009/08, wyrok NSA z 23 września 2022 r., sygn. akt III OSK 1239/21, wyrok NSA z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1156/15; por. także: K. Gruszecki, Zarządzenie pokontrolne jako akt administracji publicznej. Glosa do wyroku WSA z dnia 20 maja 2009 r., II SA/Sz 303/08, GSP-Prz.Orz. 2012/4/71-78). Zaskarżone zarządzenie zostało prawidłowo skierowane do Prezesa Zarządu Spółki. Z powołanego art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. wynika jednoznacznie, że w przypadku, gdy kontrolę przeprowadzono w jednostce organizacyjnej, zarządzenie pokontrolne adresuje się do kierownika tej jednostki. W orzecznictwie - na tle wydawania zarządzeń pokontrolnych na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. wobec spółek kapitałowych - przyjmuje się, że wspomniane zarządzenia powinny być kierowane do członków zarządu uprawnionych do prowadzenia spraw spółki na dzień wydawania tego aktu (por. przykładowo wyrok NSA z 19 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4077/21, wyrok WSA w Opolu z 23 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Op 359/21, wyrok WSA w Warszawie z 21 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1379/20). W niniejszej sprawie taka właśnie sytuacja zaistniała - zaskarżone zarządzenie skierowane zostało do Prezesa Zarządu Zakładu zgodnie ze wskazanym wyżej art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. Zarządzenie pokontrolne, w przeciwieństwie do decyzji wymierzającej karę za naruszenie wymagań ochrony środowiska, ma formę sygnalizacyjną i adresat takiego zarządzenia w zakreślonym terminie jest zobowiązany do wyjaśnienia jakie działania w związku z tym zarządzaniem podjął. Z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów k.p.a., strona może więc skorzystać, jeśli na skutek niewykonania zarządzenia pokontrolnego zostanie wszczęte postępowanie administracyjne przewidziane przepisami stosownej ustawy z zakresu materialnego prawa ochrony środowiska (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2479/17). Charakter prawny zarządzania pokontrolnego powoduje, że Sąd rozpoznając skargę na takie zarządzenie dokonuje badania w zakresie sprawdzenie czy: kontrola została przeprowadzona przez właściwy, powołany do tego organ, czy treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli oraz czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. W realiach rozpoznawanej sprawy kontrola została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony, co nie jest przedmiotem sporu. Również w ocenie Sądu treść zarządzenie koresponduje z ustaleniami protokołu kontroli. Oceniając zasadność zarzutów dotyczących pkt 3 i 4 zarządzenia pokontrolnego Sąd zauważa, że z protokołu kontroli wynika jednoznacznie, iż odpady o kodzie 19 05 03 magazynowane są na działce o nr [...], która nie jest ujęta w ww. decyzji Prezydenta Miasta S. , znak [...] z dnia 7 stycznia 2015 r. ŚWIOŚ stwierdził także, że zgodnie z pkt VI tej decyzji, odpady o kodzie 19 05 03 winny być magazynowane na terenie wyznaczonym do prowadzenia odzysku metodą R3 w specjalnie do tego celu wyznaczonej części terenu utwardzonego, szczelnego (uniemożliwiającego przedostanie się jakichkolwiek zanieczyszczeń oraz odcieków do gruntu). Kontrola wykazała, że odpady magazynowane są na nieutwardzonym i przepuszczalnym podłożu. Treść zarządzenia koresponduje więc w sposób oczywisty z dokonanymi podczas kontroli ustaleniami i znajduje oparcie w art. 25 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 u.o.o. Podobnie rzecz się ma treścią zarządzenia w pkt 6 a dokonanymi przez organ kontrolujący ustaleniami w trakcie kontroli zakładu skarżącej. Jak wynika z protokołu kontroli w zachodniej części terenu Spółki opisanego jako "naturalna kompostownia pryzmowa" oraz "miejsce magazynowania produktu" w pryzmach 1 i 2 zdeponowane zostały odpady o kodzie 19 05 03 - kompost niepodpowiadający wymaganiom oraz odpady o kodzie 19 08 05 - ustabilizowane osady ściekowe. W ocenie ŚWIOŚ przyjęte przez skarżącą ustabilizowane osady ściekowe winny być poddane procesowi odzysku w instalacji przez nią zarządzanej. Sposób postępowania z ustabilizowanymi osadami ściekowymi przez skarżącą, polegający na rozprowadzeniu ich na powierzchni ziemi i wprowadzeniu ich do gleby w miejscach do tego przeznaczonych narusza art. 96 ust. 4 u.o.o., zgodnie z którym stosowanie komunalnych osadów ściekowych jest możliwe, jeżeli są one ustabilizowane oraz przygotowane odpowiednio do celu i sposobu ich stosowania, w szczególności przez poddanie ich obróbce biologicznej, chemicznej, termicznej lub innemu procesowi, który obniża podatność komunalnych osadów ściekowych na zagniwanie i eliminuje zagrożenie dla środowiska lub życia i zdrowia ludzi. ponieważ w pełni nie realizuje tego obowiązku. Zarzut dotyczący pkt 6 zarządzenia jest więc niezasadny. Oceniając zarzut skargi dotyczący pkt 7 zaskarżonego zarządzenia, wskazać należy, że zgodnie z art. 16 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.), gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może powodować uciążliwości przez hałas lub zapach. W przedmiotowym postępowaniu, z protokołu przeprowadzonej kontroli wynika, że działalność skarżącej powoduje uciążliwości zapachowe co zostało potwierdzone przez kontrolujących – 2 inspektorów SWIOŚ i oraz dwóch Przedstawicieli Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Zarządzenie w tym zakresie uznać należy za prawidłowe. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, że zasada wyrażona w art. 16 pkt 2 ustawy o odpadach jest uszczegółowieniem w gospodarce odpadami zasad: prewencji (art. 6 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska) oraz przezorności (art. 6 ust. 2 ustawy). Skoro w art. 16 pkt 2 ustawy o odpadach ustawodawca wyraźnie wskazał, że w szczególności gospodarka odpadami nie może powodować uciążliwości przez hałas lub zapach, to zgodnie z zasadami prewencji i przezorności nawet potencjalne zagrożenie wystąpienia takich uciążliwości pozwala organowi Inspekcji Ochrony Środowiska zarządzić w zarządzeniu pokontrolnym prowadzenie gospodarki odpadami w sposób określony w art. 16 pkt 2 ustawy (por. wyrok NSA z 7 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 6714/21). Ponieważ podczas kontroli stwierdzono występowanie uciążliwości zapachowych poza terenem Zakładu, należy uznać, że działalność ta narusza obowiązki wynikające z wskazanego z art. 16 pkt 2 u.o.o. Stąd też wydanie zaskarżonego zarządzenia w ustalonym stanie faktycznym sprawy było uzasadnione. Jednocześnie zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że brak uregulowania w przepisach krajowych wartości odniesienia substancji zapachowych w powietrzu, a także metod oceny zapachowej jakości powietrza nie zwalnia organu z obowiązku analizy występowania ewentualnych uciążliwości w tym zakresie. Ponadto zarządzenie pokontrolne nie nakłada na skarżącą nowego obowiązku, a jedynie nakazuje prowadzić działalność w sposób zgodny z nakazem ustawowym określonym w art. 16 pkt 2 u.o.o. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. Powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.