II SA/Gl 154/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. i A. F. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę o d d a l a s k a r g ę Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. w oparciu o art. 66 § 3 k.p.a. zwrócił "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. podanie z dnia [...] 2004 r., w którym wniosła ona o odmowę zatwierdzenia projektu i wydania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr A k.m. [...] obręb [...] w K.. W zwróconym piśmie podniesiono, że przedłożony do zatwierdzenia przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" projekt budowlany narusza osobiste i majątkowe prawa autorskie autorów Osiedla [...] w K. oraz przepisy ustawy z dnia 4 lipca 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych /Dz.U. z 2000 r. nr 80, poz. 904 ze zm. – dalej ustawa o prawie autorskim/. W uzasadnieniu postanowienia Prezydent Miasta stwierdził, że ochrona praw autorskich nie leży w kompetencjach organu administracji architektoniczno-budowlanej, lecz sądu powszechnego. Zdaniem organu autorzy wniosku nie udokumentowali także faktu podjęcia stosownych czynności procesowych w postępowaniu sądowym, zatem brak jest podstaw do uwzględnienia podniesionej okoliczności w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Od postanowienia tego zażalenie do Wojewody [...] wniosła "A" Sp. z o.o. oraz [...]. A. F. /współautor koncepcji architektoniczno-budowlanej Osiedla/. W uzasadnieniu zażalenia podnieśli, że zwrócili się do Urzędu Miasta chcąc zakończyć próbę rugowania ich z kontynuacji blisko [...] letniej pracy nad Osiedlem [...] w K. i w celu uchronienia władz miasta od podjęcia prawnie ułomnych decyzji. Przykładem takich praktyk jest ogłoszony konkurs na budynek przewidziany do realizacji w ramach utworu architektoniczno-urbanistycznego jakim jest Osiedle [...], którym wobec braku zgody autorskiej twórców koncepcji osiedla naruszono przepis art. 2 ust. 2 ustawy o prawie autorskim. Wskazali, że ustawa o prawie autorskim jest aktem prawnym obowiązującym wszystkie podmioty, a zatem powinna być także respektowana przez władze miasta. Wnoszący zażalenie podali też inne przykłady ich praw autorskich i zaapelowali o odmowę zatwierdzenia zgłoszonego projektu i udzielenia SM "[...]" pozwolenia na budowę budynku na Osiedlu [...]. Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazał on art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm./. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji, że do orzekania w sprawach dotyczących praw autorskich właściwy jest sąd powszechny. W Prawie budowlanym stanowiącym podstawę działania organów administracji architektoniczno-budowlanej, zdaniem Wojewody, brak jest odniesień i regulacji dotyczących praw autorskich, dlatego też rozpatrzenie przez Prezydenta K. podania z dnia [...] 2004 r. naruszyłoby przepisy o właściwości. W skardze do sądu administracyjnego A. F. i "A" Sp. z o.o. wnieśli o uchylenie postanowienia Wojewody [...], a także uchylenie pozwolenia na budowę i odmowę zatwierdzenia projektu obiektu budowlanego przewidzianego do realizacji na Osiedlu [...] w K. na działce A. Uzasadniając swoje żądania skarżący wskazali, że zatwierdzony projekt narusza autorskie prawa osobiste i autorskie prawa majątkowe. Osiedle to jest utworem architektoniczno-urbanistycznym w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Utwór ten od 1958 r. jest projektowany przez zespół autorski i "A" Sp. z o.o. Jest on kompleksem zrealizowanym /90 – 95 %/ niedokończonym, a zatem jest utworem spełniającym wszystkie warunki ochrony prawnej. Wobec powyższego, zdaniem skarżących, postanowienie Wojewody [...] narusza przepisy art. 2 ust. 2, art. 1 ust. 2 pkt 6 oraz art. 2 ust. 5 ustawy o prawie autorskim, a także art. 5 ust. 1 i 35 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Naruszenie wskazanych przepisów niesie za sobą bardzo poważne skutki prawne, grożąc zniekształceniem utworu architektoniczno-urbanistycznego. Urząd Miasta K. zatwierdzając przedłożony przez inwestora projekt budowlany nie dopełnił bowiem obowiązku sprawdzenia czy projekt ten został uzgodniony z twórcami utworu architektoniczno-urbanistycznego jakim jest Osiedle [...], co wynika z art. 2 ust. 2 i 2 ust. 5 ustawy o prawie autorskim. Czynność ta wbrew stanowisku organów nie narusza kompetencji sądów powszechnych, a ochrona przysługuje twórcy niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności /art. 1 ust. 4 przywołanej ustawy/. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał treść zaskarżonego postanowienia. O oddalenie skargi wniosła także pismem z dnia [...] 2005 r. uczestniczka postępowania Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]". Wskazała, że przedłożony przez nią do zatwierdzenia projekt budowlany nie mógł być traktowany jako dzieło zależne w rozumieniu art. 2 ustawy o prawie autorskim w stosunku do projektu architektoniczno-urbanistycznego Osiedla [...]. Dodatkowo S.M. podniosła, że prawo autorskie do koncepcji urbanistycznej tego osiedla przysługiwało zgodnie z art. 12 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim /Dz.U. nr 34, poz. 232 ze zm./ jednostce gospodarki uspołecznionej, której pracownik wykonał utwór. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonujący, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153, poz. 1269/ kontroli zaskarżonego postanowienia w aspekcie jego zgodności z prawem uznał, że nie narusza ono przepisów prawa materialnego, a także nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przystępując do merytorycznej kontroli zaskarżonego postanowienia po pierwsze należy wskazać, że nie uchybia ono przepisom prawa materialnego. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Wojewody [...] oraz Prezydenta Miasta K., że ramy prawne postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę wyznaczone zostały przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm./. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy jej przepisy nie naruszają przepisów odrębnych, a w szczególności 1/ prawa geologicznego i górniczego – w odniesieniu do obiektów budowlanych zakładów górniczych; 2/ prawa wodnego – w odniesieniu do urządzeń wodnych; 3/ o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w odniesieniu do obiektów i obszarów wpisanych do rejestru zabytków oraz obiektów i obszarów wpisanych do rejestru zabytków oraz obiektów i obszarów objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie ulega wątpliwości, że wyliczenie przepisów zawarte w tym artykule ma charakter jedynie przykładowy, co wynika z zamieszczonego w niej zwrotu "w szczególności". Przywołana wyżej reguła generalna o nie naruszaniu ustawą Prawo budowlane przepisów odrębnych może budzić jednak wątpliwości, co do rozumienia zawartego w niej określenia "nie narusza". W opinii Sądu określenie to należy rozumieć w ten sposób, że przepisy odrębne zarówno przykładowo wymienione w tym artykule jak i przepisy innych powszechnie obowiązujących aktów prawnych, w których odrębnie uregulowano sprawy objęte zakresem przedmiotowym ustawy Prawo budowlane mają pierwszeństwo w stosowaniu przed tą ustawą. Tym samym skoro przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych /Dz.U. z 2000 r. nr 80, poz. 904 ze zm./ nie normują w sposób odmienny działalności obejmującej sprawy projektowania, budowy, utrzymywania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz zasad działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach /art. 1 Prawa budowlanego/ to brak jest podstaw do domagania się od organów administracji architektoniczno-budowlanej bezpośredniego stosowania przepisów tej ustawy w toku postępowania mającego na celu zatwierdzenie projektu budowlanego. W szczególności zaś brak jest podstaw do nałożenia na te organy w oparciu o art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego obowiązku badania kompletności projektu budowlanego pod kątem uzgodnienia, czy zaopiniowania go przez autorów utworu architektoniczno-urbanistycznego bądź ich następców prawnych. Należy tez zgodzić się ze stanowiskiem organów obu instancji, że sprawy dotyczące ochrony praw autorskich mają charakter cywilnoprawny, a właściwym do rozstrzygania wynikających z nich roszczeń jest sąd powszechny. W szczególności w drodze powództwa o ochronę praw autorskich mogą być podnoszone żądania przewidziane w art. 78 i art. 79 ustawy o prawach autorskich. Twórca może też na podstawie art. 189 k.p.c., w przypadku istnienia interesu prawnego, domagać się ustalenia istnienia lub nieistnienia określonego stosunku prawnego lub prawa. Na przykład chodzić tu może o sądowe ustalenie, że powodowi przysługuje autorskie prawo osobiste o określonej treści, które zostało bezprawnie naruszone. Może także w przypadku zagrożenia autorskich praw majątkowych i osobistych wystąpić w oparciu o art. 439 k.c. z powództwem o przedsięwzięcie środków niezbędnych do odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa, a także o odpowiednie zabezpieczenie. Zaskarżone postanowienie nie narusza także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy obu instancji prawidłowo bowiem uznały, że skoro z treści podania wynikała właściwość w sprawie sądu powszechnego to zobowiązane były do wydania w oparciu o art. 66 § 3 k.p.a. postanowienia o jego zwrocie. Z powyższych względów Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.