II SA/Gl 154/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji dotyczącej wykonania określonych robót budowlanych na skutek wniesienia przez skarżącą sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2009 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą J. S. z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w całości, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W związku z wniesioną przez J. S. skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, za pośrednictwem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., na decyzję tegoż organu z dnia [...] r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r. nr [...] , stwierdzającą wygaśnięcie decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] r. nr [...] r. w sprawie wykonania określonych robót budowlanych, Przewodniczący Wydziału II zarządzeniem z dnia 24 lutego 2009 r. zobowiązał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł – w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia. Wpis ustalono stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, w terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu sądowego, skarżąca wystąpiła na urzędowym formularzu druku PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, iż znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej, gdyż na jej utrzymaniu pozostaje bezrobotny i nie posiadający prawa do zasiłku syn. Skarżąca zamieszkuje wraz z synem w domu o pow. [...] m², w skład jej majątku wchodzi również nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Jako jedyne źródło dochodu wskazała swoją miesięczną emeryturę w wysokości [...] zł. Skarżąca oświadczyła, że leczy się w poradni [...] przeznaczając miesięcznie na leki kwotę ponad 100 zł. Stałe miesięczne koszty utrzymania takie jak energia, gaz, prąd oraz utrzymanie stanu technicznego domu wynoszą około 300 zł. W załączeniu J. S. przesłała potwierdzenie przelewu emerytury, dowód uiszczenia należności za energię elektryczną, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w C. wskazujące, że syn wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz rachunki za lekarstwa. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy oddalił wniosek J. S. o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca w ustawowym terminie wniosła od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciw, podnosząc, iż jej zdaniem Sąd nie odniósł się do wysokości ponoszonych wydatków na leki i utrzymanie domu, które wynoszą ok. 400 zł miesięcznie. Skarżąca wskazała, że nie jest w stanie zapłacić 200 zł wpisu, ponieważ już obecnie, jej przychód i ponoszone wydatki nie pozwalają jej normalnie żyć, a uiszczenie takiej kwoty znacząco skomplikuje jej sytuację. Powyższe sprawia, że jest całkowicie pozbawiona możliwości obrony swoich racji przed Sądem, gdyż nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Występując o zwolnienie od kosztów sądowych, skarżąca zwróciła się o częściowe przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie osobie fizycznej następuje, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wyjaśnienie wszelkich okoliczności dotyczących sytuacji materialnej osoby występującej z takim wnioskiem. Ocena, czy wnioskodawca kwalifikuje się do udzielenia mu wsparcia ze środków publicznych następuje po wszechstronnym zbadaniu jego sytuacji materialnej. Ocena stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawczyni, jak również jej możliwości finansowych, dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzi do wniosku, iż skarżąca nie wykazała dostatecznie, iż spełnia przesłanki do całkowitego uwzględnienia jej żądania. Przeciętne, miesięczne wydatki skarżącej kształtują się na poziomie około 400 zł, przy dochodach w kwocie [...] zł netto, zatem do jej dyspozycji pozostaje kwota [...] zł, co pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Przy dokonywaniu tego obliczenia nie wzięto pod uwagę kosztów utrzymania T. S. Nie kwestionując konieczności udzielania wsparcia synowi, wypada jednakże zwrócić uwagę, że T. S. jako osoba dorosła sam odpowiada za swoje utrzymanie i powinien podjąć, w miarę możliwości, niezbędne kroki do poprawy swojej sytuacji życiowej. Nic bowiem nie usprawiedliwia stagnacji i braku działania w dążeniu do polepszenia swojego bytu egzystencjalnego poprzez pozyskanie dodatkowego źródła dochodu oprócz dochodu matki. Wsparcie dla pełnoletniej, prawie [...] letniej osoby, co do której nie wykazano obiektywnych okoliczności uniemożliwiających jej podjęcie zatrudnienia nie powinno mieć pierwszeństwa przed daniną o charakterze publicznoprawnym jaką są koszty sądowe. Uzyskiwany przez skarżącą dochód pozwala na poniesienie opłat z tytułu utrzymania domu oraz leczenia w wysokości 400 zł, zatem pozostałe środki pieniężne pozostające do jej dyspozycji mogłyby stanowić oszczędności na poczet kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że nawet gdyby okazało się, że wpływy z otrzymywanych świadczeń wystarczają tylko na pokrycie bieżących potrzeb, to powinno się podjąć, w miarę możliwości, niezbędne kroki do poprawy swojej sytuacji życiowej. W kontekście okoliczności wskazanych przez skarżącą stwierdzić trzeba, że co prawda uzyskiwany przez nią dochód pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i poczynienia niewielkich oszczędności, jednakże w ocenie Sądu jej obecna sytuacja finansowa nie pozwala na wygospodarowanie sumy pieniężnej na pokrycie należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Jednakże zważyć przyjdzie, że choć obecnie sytuacja materialna skarżącej przedstawia się jako trudna, to jednak nie oznacza, iż nie może ona ulec zmianie na późniejszym etapie postępowania sądowego. Nadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. To na niej bowiem ciąży obowiązek należytego udowodnienia, że przewidziana w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy została spełniona. Konsekwencją braku dostatecznych dowodów potwierdzających prawdziwość przedstawionych w rozpoznawanej sprawie twierdzeń jest częściowe uwzględnienie rozpoznawanego wniosku. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając w trybie art. 260 p.p.s.a. na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.