II SA/Gl 1546/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 września 2024 r. nr SKO.PS/41.5/816/2024/15182 w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 26 lipca 2024 r. nr [...]. Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 26 lipca 2024 r. nr [...] orzekł: 1) ustalić Pani B.P. opłatę za pobyt dziecka: Z.P. ur. [...] r. w rodzinnej pieczy zastępczej w wysokości: -1 131,00 zł miesięcznie za okres od 01.04.2022 r. do 31.05.2022 r. - 1 189,00 zł miesięcznie za okres od 01.06.2022 r. do 31.05.2023 r. - 1 361,00 zł miesięcznie za okres od 01.06.2023 r. do 31.12.2023 r. - 219,52 zł za okres od 01.01.2024 r. do 05.01.2024 r. 2) zobowiązać adresatkę decyzji do ponoszenia opłaty, o której mowa w decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją nr [...] r. z dnia 28 lutego 2024 r. odmówiono stronie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie odstąpienia od ustalenia wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia należnej opłaty. W oparciu o oświadczenie strony ustalono, jej dochody i wyliczono należną opłatę. Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka. Podniosła, że jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności z powodu zaburzeń psychicznych i wymaga stałej opieki innej osoby. Podała, że mieszka wraz z ojcem, który sprawuje nad nią pieczę. Nie jest w stanie racjonalnie gospodarować swoimi pieniędzmi. Podała, że jej ojciec wystąpił do sądu z wnioskiem o jej ubezwłasnowolnienie. Strona wskazała, że spełnia przesłanki do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy w pełni akceptując jego ustalenia oraz wywiedzione z nich skutki prawne. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka. Domagając się 1) uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji; lub 2) zmianę decyzji poprzez stwierdzenie, że nie ma podstaw do zobowiązania skarżącej do ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, 3) wstrzymanie wykonalności decyzji w zakresie żądania zapłaty do czasu zakończenia postępowania gdyż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 par. 3 p.p.s.a.) poprzez wydanie stosownego postanowienia. Wniesiono o przeprowadzenie dowodu z: - akt sprawy WSA w Gliwicach o sygn. II SA/GI 794/24 na okoliczność złożenia przez odwołującą się skargi na decyzję o numerze [...] w zakresie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej; - przeprowadzenie dowodu z akt SO w G. sygn. [...] na okoliczność postępowania o ubezwłasnowolnienie skarżącej. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Tutejszy Sąd zawiesił postępowanie sądowe w sprawie do rozstrzygnięcia wniosku o ubezwłasnowolnienie skarżącej. Postępowanie zostało podjęte dnia 8 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: - "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025, poz. 49) za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Zgodnie zaś z art. 194 ust. 3 ustawy starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest decyzją związaną. Wysokość opłaty jest bowiem zależna od formy pieczy zastępczej oraz wysokości wydatków ponoszonych przez organy samorządu terytorialnego z tego tytułu. W tym zakresie organ wydający decyzję podejmuje stosowne rozstrzygnięcie w warunkach związania treścią normy prawnej i nie dysponuje możliwością miarkowania wysokości tej opłaty. Organ ustala jedynie, od kiedy dziecko jest w pieczy zastępczej i ile wynoszą przyznane świadczenia oraz dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 ustawy z 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, bądź ile wynoszą średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce lub ośrodku. Należy jednak tu podkreślić, że wspomniana wcześniej instytucja odstąpienia od ustalenia opłaty stanowi ulgę, którą organ powinien rozważać na wstępie, tj. przed wydaniem decyzji o ustaleniu opłaty (aktu związanego). Wynik postępowania w przedmiocie zastosowania ww. ulgi stanowi bowiem zagadnienie wstępne wobec przesłanek ustalenia opłaty z art. 193 ust. 1 w zw. z art. 194 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Z kolei dopiero ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może stanowić podstawę dla pozostałych rozstrzygnięć, o których mowa w art. 194 ust. 3 ustawy, tj. umorzenia opłaty w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu jej płatności lub rozłożenia na raty. W rozpatrywanej sprawie faktycznie została wydana decyzja o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Była to decyzja z dnia 28 lutego 2024 r. nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna na skutek utrzymania jej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jednakże tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 20 listopada 2024 r. sygn. II SA/Gl 794/24 uchylił zarówno decyzję SKO, jak i decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 28 lutego 2024 r. W konsekwencji w rozstrzyganej sprawie funkcjonowała decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Usunięta zaś została z obrotu prawnego decyzja rozstrzygająca o odstąpieniu od ustalenia opłaty. To zaś stoi w sprzeczności z przedstawionym wyżej schematem postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji rozstrzygnie w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka skarżącej w pieczy zastępczej, uwzględniając nowe okoliczności sprawy. Dopiero, gdy rozstrzygnięcie w tym zakresie stanie się ostateczne, podejmie ewentualnie postępowanie w sprawie ustalenia wyżej wskazanej opłaty.