II SA/Gl 155/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2006 r. sprawy ze skargi K. Holdingu Węglowego S.A. KWK [...] w K. na postanowienie Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego o rozbiórkę kabla energetycznego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej PINB) upomnieniem z dnia [...] wezwał Kopalnię Węgla Kamiennego [...] do wykonania w terminie do [...] nałożonego na nią obowiązku rozbiórki kabla energetycznego średniego napięcia położonego wzdłuż ul. S. w K., pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wspomniany obowiązek został nałożony na KWK [...] decyzją PINB z dnia [...] nr [...]. W związku z doręczonym upomnieniem "A" S.A. KWK [...] reprezentowany przez Naczelnego Inżyniera Kopalni kilkakrotnie wnosił o przedłużenie terminu wykonania nałożonego obowiązku, wskazując że rozbiórka kabla musi zostać poprzedzona uruchomieniem nowej linii kablowej. Mimo trzykrotnie przedłużanego terminu (po raz ostatni do [...]) KWK [...] nie wykonała jednak rozbiórki przedmiotowego kabla. W tej sytuacji PINB w dniu [...] sporządził tytuł wykonawczy nr [...] i opatrzył go klauzulą o skierowaniu do egzekucji. Tytuł ten, w którym jako zobowiązany został wskazany "A" S.A. KWK [...] , doręczono w dniu [...] W tym samym dniu organ egzekucyjny doręczył także zobowiązanemu postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. W dniu [...] "A" S.A. KWK [...] wniósł w oparciu o art. 33 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 – dalej u.p.e.a.) zarzut do wspomnianego tytułu wykonawczego domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zarzutu wskazano, że zgodnie z § 30 pkt 4.10 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169) przedmiotowy kabel energetyczny stanowiący główne zasilanie kopalni w energię elektryczną należy zaliczyć do obiektów budowlanych zakładu górniczego. W myśl zaś przepisów art. 57 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.) zadania z zakresu administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego w stosunku do obiektów budowlanych zakładu górniczego wykonują właściwe organy nadzoru górniczego. Tym samym zdaniem wnoszącego zarzut PINB nie jest organem właściwym do prowadzenia przedmiotowej egzekucji administracyjnej i winien umorzyć postępowanie egzekucyjne, a sprawę przekazać według właściwości do Urzędu Górniczego do Badań Kontrolnych Urządzeń Energomechanicznych w K. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] PINB uznał zarzut o prowadzeniu egzekucji przez niewłaściwy organ za nieuzasadniony. Wskazał, że obowiązek rozbiórki kabla energetycznego został nałożony jego decyzją, a zatem zgodnie z art. 20 § 1 u.p.e.a. jest organem właściwym do jego wyegzekwowania. W zażaleniu na to postanowienie "A" S.A. Kopalnia Węgla Kamiennego [...] podtrzymała w pełni stanowisko zajęte we wniesionym zarzucie. Poinformowała także, że odrębnym pismem wystąpi do Urzędu Górniczego do Badań Kontrolnych Urządzeń Energomechanicznych w K. o zajęcie stanowiska. Zaskarżonym postanowieniem [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej ŚWINB) utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu podniósł, że decyzja PINB nakładająca egzekwowany obowiązek została utrzymana w mocy decyzją [...] z dnia [...] nr [...]. Wskazał także, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 3678/01 została również oddalona skarga na tę decyzję wniesiona przez "A" S.A. Kopalnię Węgla Kamiennego [...]. W tych okolicznościach podważanie właściwości organów nadzoru budowlanego jest bezzasadne i sprzeczne z wyrokiem sądowym. W skardze na to rozstrzygnięcie "A" S.A. Kopalnia Węgla Kamiennego [...] wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzuciła wydanie tego postanowienia z naruszeniem art. 27 ust. 1 pkt 2 u.p.e.a. "przez nałożenie grzywny w celu przymuszenia na "A" S.A. mimo, że obowiązek wykonania decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego dotyczy KWK [...]" oraz jego wydanie z naruszeniem art. 33 pkt 3 i 4 tej ustawy przez wskazanie w tytule wykonawczym "A" S.A. "jako osoby zobowiązanej sprzecznie z treścią decyzji stanowiącej podstawę egzekucji". W uzasadnieniu skargi pełnomocnicy "A" S.A., a to Dyrektor Naczelny KWK [...] oraz Naczelny Inżynier KWK [...] podnieśli, że bezspornym w sprawie jest, że egzekwowany obowiązek został nałożony na KWK [...], która nie posiada zdolności prawnej i nie mogła być podmiotem praw i obowiązków. W celu wykonania nakazu rozbiórki kabla energetycznego wynikającego z decyzji skierowanej błędnie do KWK [...], organ egzekucyjny sporządził zatem tytuł wykonawczy wskazując w nim jako osobę zobowiązaną "A" S.A., co jest niedopuszczalne. Wszczęcie egzekucji przeciwko [...] wymagało – zdaniem skarżącej – wznowienia postępowania wezwania do udziału "A" S.A. i wydania prawidłowej decyzji umożliwiającej egzekucję zgodnie z ustawą. Jednocześnie skarżąca Spółka przyznała, że nie kwestionuje wykonania obowiązku wynikającego z błędnej decyzji, jednak likwidacja kabla jest zależna od realizacji odrębnej inwestycji, bez której kopalnia nie może funkcjonować. Wobec pominięcia "A" S.A. w prowadzonym postępowaniu nie miała ona też możliwości przedstawienia argumentów uzasadniających odroczenie egzekucji i ustalenie realnego terminu wykonania rozbiórki kabla. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zawartych w niej zarzutów wskazał, że skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na jego ostateczną decyzję utrzymującą w mocy decyzję PINB nakładającą egzekwowany obowiązek, wniósł "A" S.A. KWK [...]. Skarga ta została oddalona, a zatem zasada powagi rzeczy osądzonej nie pozwala na podważanie prawidłowości tej decyzji. W tytule wykonawczym jak i w postanowieniu nakładającym grzywnę w celu przymuszenia jako podmiot zobowiązany został wskazany nie "A" S.A., jak twierdzi skarżąca lecz "A" S.A. Kopalnia Węgla Kamiennego [...]. Co do argumentacji związanej z odroczeniem egzekucji i ustaleniem realnego terminu rozbiórki kabla organ II instancji zauważył, że od doręczenia zobowiązanemu ostatecznej decyzji upłynęły już cztery lata, w czasie których nie podjął on żadnych czynności zmierzających do wykonania nałożonego obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokonujący kontroli zaskarżonego postanowienia uznał bowiem, że nie narusza ono przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przystępując do merytorycznej kontroli zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że ramy prawne postępowania egzekucyjnego wyznaczone są ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji (co miało miejsce w kontrolowanej sprawie) lub postanowień właściwych organów, albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej opisanych wyżej obowiązków (wierzycielem) jest stosownie do przepisu art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. właściwy do orzekania organ I instancji z wyjątkiem przypadków wymienionych w pkt 4, który nie miał zastosowania w sprawie. Wymieniony organ w postępowaniu dotyczącym egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym może wystąpić także w roli organu egzekucyjnego, co na mocy art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a miało miejsce w kontrolowanym postępowaniu. Zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej w analizowanych przypadkach następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, zaś z art. 26 § 4 u.p.e.a. wynika, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. W omawianej fazie wstępnej postępowania egzekucyjnego związanej z wystawieniem i doręczeniem tytułu wykonawczego zobowiązanym przysługuje środek prawny określony przez ustawodawcę mianem zarzutów. Wniesione zarzuty oprócz wymagania formalnego, co do terminu ich złożenia (art. 32 w zw. z art. 27 pkt 9 u.p.e.a.) powinny także być oparte na przesłankach określonych w art. 33 u.p.e.a. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 września 1995 r., sygn. akt SA/Lu 2104/94 (w: LEX nr 26956) wskazując, iż: "podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a.". Wspomniany art. 33 u.p.e.a. zawiera taksatywne wyliczenie przesłanek na jakich może być oparty zarzut, co oznacza, że można je wnieść tylko z wymienionych w tym przepisie przyczyn. W kontrolowanej sprawie "A" S.A. KWK [...] wniesiony zarzut oparła na przepisie art. 33 pkt 9 u.p.e.a. podnosząc prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ. Zarzut ten nie był trafny, albowiem stosownie do przywołanego już wyżej art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organem właściwym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest w przypadku obowiązków wynikających z wydawanych w zakresie swojej właściwości decyzji i postanowień jest kierownik powiatowej służby, inspekcji lub straży. Prawidłowo zatem PINB w K. uznał się za właściwego w sprawie prowadzonej egzekucji, skoro egzekucja ta dotyczyła obowiązków nałożonych jego decyzją oraz zasadnie też ŚWINB utrzymał w mocy to postanowienie. Na marginesie należy wskazać, że przywołany w uzasadnieniu zarzutu § 30 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych wszedł w życie w dniu [...] i tym samym nie mógł znaleźć zastosowania w postępowaniu toczącym się w [...]. Konstrukcja przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie pozostawia jednak przede wszystkim wątpliwości, że w postępowaniu tym organ nie może badać – czego domagał się skarżący "A" – wadliwości decyzji nakładającej obowiązki objęte tytułem wykonawczym. Ewentualne wady tej decyzji winny bowiem być podnoszone przez zobowiązanego w postępowaniu uregulowanym przepisami k.p.a. (toczącym się w trybie zwykłym bądź nadzwyczajnym), nie zaś w sprawie, której przedmiotem może być tylko ocena dopuszczalności egzekucji. Stanowisko to znajduje rozwinięcie w przepisie art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W skardze "A" S.A. nie podtrzymał zarzutu podniesionego w postępowaniu egzekucyjnym zarzucił natomiast, że doręczony mu tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 2. Nieprawidłowo określono w nim bowiem osobę zobowiązaną wskazując, że jest nim "A", gdy tymczasem decyzja PINB nakazująca rozbiórkę kabla energetycznego została skierowana do KWK [...]. Tym samym zdaniem skarżącego doręczony "A" tytuł egzekucyjny dotknięty został wadami określonymi w art. 33 pkt 3 i 4 u.p.e.a. Odnosząc się do tego zarzutu zauważyć należy, że wymieniona w decyzji PINB z [...] kopalnia jest jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej wchodzącą w skład "A" S.A. Nie ulega jednak wątpliwości, że wspomniana KWK [...] jest zakładem górniczym, którym jak wynikało z treści art. 6 pkt 7 ustawy prawo geologiczne i górnicze (w brzmieniu pierwotnym tego przepisu – Dz. U. Nr 27, poz. 96) był "wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących przedsiębiorcy do bezpośredniego wydobywania kopaliny ze złoża, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane oraz technologicznie związane z nimi obiekty i urządzenia przeróbcze", zaś zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu "zakładem górniczym jest wyodrębniony techniczne i organizacyjnie zespół środków służących bezpośrednio do wydobywania kopaliny ze złoża, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane oraz technologicznie związane z nimi obiekty i urządzenia przeróbcze". Jak się zdaje pierwsza ze wskazanych definicji korespondowała z ówczesnym brzmieniem art. 551 kc zawierającym definicję przedsiębiorstwa w ujęciu przedmiotowym. W świetle pkt 5 tego artykułu w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) i obowiązującym do 25 września 2003 r. w skład tak rozumianego przedsiębiorstwa wchodziły także zobowiązania i obciążenia związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. W świetle przytoczonych przepisów brak jest zatem – zdaniem Sądu – podstaw do uznania, że nakaz skierowany do zakładu górniczego przez organ nadzoru budowlanego zmierzający do usunięcia skutków samowoli budowlanej popełnionej w związku z ruchem zakładu górniczego nie nakłada żadnych obciążeń na Spółkę w skład której wchodzi ten zakład. Tym samym nie jest trafny zarzut, że w prowadzonym postępowaniu egzekwowany obowiązek określono niezgodnie z jego treścią wynikającą z orzeczenia oraz popełniono błąd, co do osoby zobowiązanego. Zauważyć też należy, że "A" S. A. nie skorzystał w toku postępowania administracyjnego, ani też postępowania egzekucyjnego z możliwości przewidzianej w art. 113 § 2 k.p.a. i nie wystąpił do PINB o wyjaśnienie w drodze postanowienia wątpliwości co do treści wydanej decyzji. W świetle postanowień statutu "A" S.A. niezrozumiały jest także zarzut "o pominięciu w prowadzonym postępowaniu" tego "A" przez co nie miał on możliwości przedstawienia argumentów uzasadniających odroczenie egzekucji i ustalenie realnego terminu rozbiórki kabla. Do reprezentowania "A" S.A. w zakresie dotyczącym zakładu lub oddziału zostali upoważnieni bowiem zgodnie z tym statutem działający równocześnie dwaj pełnomocnicy ustanowieni przez Zarząd. Pełnomocnikami tymi w przypadku KWK [...] byli zaś każdorazowy Dyrektor Kopalni oraz Naczelny Inżynier pełniący odpowiednio funkcje Kierownika i I Z-cy Kierownika Ruchu Zakładu. Zasadnie też ŚWINB zwrócił uwagę, że skarga do sądu administracyjnego na jego decyzję z dnia [...] została wniesiona właśnie przez "A" S.A. Kopalnię Węgla Kamiennego [...], a zatem mimo nieprecyzyjnego oznaczenia strony do której została skierowana ta decyzja, nie może ulegać wątpliwości, iż miał on pełną świadomość, że jest jej faktycznym adresatem. Skoro zaś skarga ta została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach, to nie od rzeczy też będzie zwrócić tutaj uwagę na przepis art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.), zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Z tych wszystkich przyczyn nie można przyjąć, aby zaskarżone postanowienie naruszało przepisy prawa i dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. SW