II SA/Gl 1550/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 19 lipca 2023 r. nr SKO.IV/424/2138/2023 w przedmiocie usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 7 czerwca 2023 r. nr [...]. . UZASADNIENIE Wójt Gminy Z. decyzją z 7 czerwca 2023 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 50 ust. 2, art. 101 ust. 5 i art. 106 ust.1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił E. W. (dalej jako strona lub skarżąca) przyznania usług opiekuńczych w miejscu dotychczasowego zamieszkania. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji przedstawił przebieg prowadzonego postępowania, w tym podejmowane rozstrzygnięcia. Następnie przybliżono stan prawny obowiązujący w tym zakresie oraz przedstawiono sytuację faktyczną występującej w sprawie. Podkreślono, że strona jest osobą niepełnosprawną i wymagającą całodobowego wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Według zaświadczenia lekarskiego obecny stan zdrowia uzasadnia całodobowa fachową pomoc specjalistyczną. Według personelu zatrudnionego w domu pomocy społecznej, w którym strona przebywa, usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania nie będą wystarczające. W końcowej części uzasadnienia organ ten odwołując się do zaświadczeń wystawionych przez lekarzy uznał, że brak jest możliwości powrotu strony do środowiska, a tym samym przyznanie usług opiekuńczych nie jest celowe. Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej. W odwołaniu tym wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji i domagała się przyznania wnioskowanej formy pomocy. W odwołaniu tym podkreśliła, że powrót do domu jest dla niej priorytetem i oczekuje na pozytywne rozwiązanie sprawy. Podkreśliła, że mąż wyremontował mieszkanie i obecnie jest w stanie w nim funkcjonować. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z 19 lipca 2023 r. nr SKO.IV/424/2138/2023 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołano przepisy prawa, które mają zastosowanie w tej sprawie. W uzasadnieniu tym organ przedstawił sytuację faktyczną strony i stan zdrowia, jak również podkreślił, że przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych ma charakter uznaniowy i nie oznacza obowiązku ich przyznania. W końcowej części uzasadnienia organ ten wskazał, że strona przebywa w domu pomocy społecznej, w którym ma zapewnioną opiekę na odpowiednim poziomie. Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wystąpiono o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika. W motywach skargi podniesiono zarzut naruszenia postanowień art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie podjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie. W motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiająca za jej uwzględnieniem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; . Skarga zasługuje na uwzględnienie. . Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. Nr 1634 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie jest przedwczesne, a tym samym wymyka się merytorycznej ocenie. Powyższe stwierdzenie wynika z tego, że skarżąca obecnie przebywa w domu pomocy społecznej, a zatem ma zapewnioną całodobową opiekę. Z przedstawionych przez organy administracji publicznej akt administracyjnych wynika, że skarżąca jako swój priorytet uznaje powrót do własnego mieszkania. Deklaracja taka składana jest zarówno w odwołaniu jak również jest zamieszczona w skardze do tutejszego sądu. W tej sytuacji w pierwszej kolejności rozstrzygnięcia wymaga sprawa dalszego pobytu skarżącej w domu pomocy społecznej. W tym miejscu przyjdzie dostrzec, że zgodnie z art. 54 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej, centrum usług społecznych lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora. Przepis ten normuje sytuację, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie wyraża dalszej zgody na przebywanie w nim. W rozpoznawanej sprawie występuje tego typu sytuacja, albowiem z pism skarżącej w sposób jednoznaczny wynika, że nie chce ona przebywać w powyższej placówce pomocy społecznej, lecz chce powrócić do dotychczasowego miejsca zamieszkania. Podkreślić trzeba bowiem, że pobyt w domu pomocy społecznej co do zasady jest dobrowolny, a w sytuacji gdy zachodzą przesłanki umieszczenia osoby w tego typu placówce bez zgody danej osoby, to w tym zakresie niezbędna jest wypowiedź ze strony sądu powszechnego. Rozstrzygnięcie to będzie zastępowało zgodę strony i wówczas pobyt w omawianej placówce przybiera postać pobytu przymusowego. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia pozwoli dopiero na merytoryczne rozpoznanie żądania skarżącej o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych. Podkreślić należy, że do momentu przebywania skarżącej w domu pomocy społecznej przyznanie jej sygnalizowanych usług jest bezprzedmiotowe, ponieważ we wskazanej placówce ma zapewniona całodobową opiekę. Byt prawny tego postępowania będzie zasadny dopiero w momencie opuszczenia przez skarżącą domu pomocy społecznej. W konsekwencji w pierwszej kolejności musi zakończyć się postępowanie dotyczące dalszego pobytu skarżącej w domu pomocy społecznej, a dopiero w drugiej kolejności można prowadzić postępowanie związane z ewentualnym przyznaniem specjalistycznych usług opiekuńczych i ustalenie wysokości odpłatności za przyznane usługi. Przedstawiony powyżej stan prawny i faktyczny pozwala stwierdzić, że rozpoznawanej sprawie wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, a zatem naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 54 ust. 4 w związku z art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej), oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie nie rozpoznanie sprawy dotyczącej dalszego pobytu skarżącej w domu pomocy społecznej. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji, kierując się wskazaniami zamieszczonymi w uzasadnieniu niniejszego rozstrzygnięcia podejmie działania związane z dalszym pobytem skarżącej w domu pomocy społecznej i po wyjaśnieniu tej kwestii rozstrzygnie co do ewentualnego przyznania skarżącej specjalistycznych usług opiekuńczych. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 powyższej ustawy wystąpiły przesłanki uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzję oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.