II SA/Gl 1554/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2023 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr SKO.PS/41.5/735/2022/11093 w przedmiocie odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia 10 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta K. ustalił skarżącej H.K. miesięczną opłatę za pobyt jej matki J.T. w Domu pomocy Społecznej w K., w następujący sposób: - w okresie od 2 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. w wysokości 800,49 zł., - od 1 lutego 2022 r. do 31 marca 2021 r. w wysokości 827,18 zł. miesięcznie, co łącznie stanowi kwotę 1654,36 zł., - od 1 kwietnia 2021r. do 31 sierpnia 2021r. po 925,54 zł. miesięcznie, co łącznie stanowi kwotę 4.627,20 zł., - od 1 września 2021r. do 3 września 2021 r. w wysokości 92,55 zł. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, decyzją z dnia 11 sierpnia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył art. 61 ustawy o pomocy społecznej i wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w 2012 r. J.T. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w K. na pobyt stały. Ponosiła odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 70% swoich dochodów. Na podstawie umowy z dnia [...] r. oraz zawartego aneksu z dnia [...] r. ustalono skarżącej odpłatność za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Następnie ze względu na zmianę obowiązujących przepisów w zakresie ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej osób zobowiązanych został ze stroną przeprowadzony wywiad środowiskowy. Ustalono, że skarżąca prowadzi razem z mężem wspólne gospodarstwo domowe. Dochód rodziny wynosi 9311,69 zł. Dochód na osobę w rodzinie wynosi 4655,84 zł. i przekracza 300% kwoty kryterium dochodowego. Organ pierwszej instancji zaproponował stronie zawarcie umowy w przedmiocie odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Umowa została doręczona w dniu 6 maja 2022 r., jednak strona nie wyraziła zgody na zawarcie umowy - w wyznaczonym terminie nie odesłała podpisanej umowy. W sprawie zostało ustalone, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej w K. od stycznia 2021 r. do marca 2021 r. wyniósł 4.664,22 zł. a od kwietnia 2021 r. 5.114,55 zł. J.T. miała ustaloną odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 70% dochodu (do marca 2021 r. - 1.355,52 zł., od kwietnia 2021 r. - 1.412,4 zł.). Wobec tego różnica między odpłatnością osoby przebywającej w domu pomocy społecznej, a średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca do 31 marca 2021 r. wynosiła 3.308,70 zł. a od 1 kwietna 2021 r. - 3.702,15 zł. Organ ustalił krąg osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności, spokrewnionych w tym samym stopniu z osobą umieszczoną w DPS i wysokość opłaty została ustalona proporcjonalnie do liczby osób zobowiązanych - wyniosła 827,18 zł. do marca 2021 r. a od kwietnia 2021 r. - 925,54 zł. W konsekwencji tego, decyzją z dnia 10 czerwca 2022 r. organ pierwszej instancji ustalił stronie odpłatność za pobyt matki w domu pomocy społecznej w wysokości różnicy pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej a odpłatnością ponoszoną przez matkę skarżącej, dzieląc następnie kwotę różnicy na czworo dzieci. Organ odwoławczy stwierdził, że opłata skarżącej za pobyt matki w domu pomocy społecznej została ustalona z zachowaniem zasady proporcjonalności w prawidłowej wysokości. Dodał, że opłata za pobyt matki w domu pomocy społecznej została ustalona od 2 stycznia 2021 r., gdyż zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1690 ze zm.) decyzje lub umowy ustalające opłatę osób, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 1, za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wydane lub zawarte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowują moc do dnia w nich określonego, jednak nie dłużej niż do dnia 1 stycznia 2021 r. W skardze wniesionej od powyższej decyzji, skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem - podniosła zarzut naruszenia przy wydaniu decyzji, art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez brak rzeczywistego uzasadnienia treści wydanej decyzji zarówno w odniesieniu do podstawy prawnej, jak i podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia pełną i merytoryczną weryfikację zaskarżonej decyzji. Ponadto zarzuciła naruszenie przez organ art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wydanej decyzji ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia oraz zaniechanie wyjaśnienia przepisów prawa, na podstawie których decyzja została wydana. W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie postępowania na zasadzie art. 145 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ administracji nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego pozwalającego ustalić rzeczywisty stan faktyczny sprawy. Podniosła, że organ wydając zaskarżoną decyzję w ramach postępowania dowodowego ograniczył się wyłącznie do uzyskania i przedstawienia informacji co do wysokości osiąganych dochodów przez skarżącą i jej męża. Natomiast wydanie decyzji powinno być poprzedzone ustaleniem wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem i kosztów, jakie skarżąca oraz jej mąż ponoszą. Ustalenia te następnie powinny być wskazane w uzasadnieniu wydanej decyzji. Podkreśliła, że niepełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji potwierdza wadliwość przeprowadzonego postępowania dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.) - na wniosek organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli wydanej w sprawie decyzji w powyższym zakresie, stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania ani też prawa materialnego. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji ustalającą skarżącej miesięczną opłatę za pobyt jej matki w domu pomocy społecznej w okresie od 2 stycznia 2021 r. do 3 września 2021 r. w określonych w decyzji kwotach. W związku z tym wskazać należało, że zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2021 r. poz. 2268), obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Według zaś art. 61 ust. 2 tej ustawy, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Na podstawie art. 61 ust. 2d. cytowanej ustawy, w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Natomiast zgodnie z art. 61 ust. 2e. ustawy o pomocy społecznej, w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Przepis art. 61 ust. 2f. wymienionej ustawy określa, że wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia. Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że organ administracji prawidłowo ustalił wysokość dochodu w gospodarstwie domowym skarżącej oraz ponoszone przez jej matkę kwoty odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wynoszące 70% jej dochodu. Ponadto uwzględnił średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej w K. w okresie w którym przebywała w nim matka strony. Zgodnie z wynikiem przeprowadzonych w sprawie czynności dowodowych organ ustalił również krąg osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności, spokrewnionych w tym samym stopniu z osobą umieszczoną w DPS i w konsekwencji tego, wysokość opłaty została ustalona proporcjonalnie do liczby osób zobowiązanych, przy uwzględnieniu różnicy między odpłatnością osoby przebywającej w domu pomocy społecznej, a średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca DPS. W konsekwencji kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić zatem należało, że organ prawidłowo określił wysokość opłaty skarżącej za pobyt jej matki w domu pomocy społecznej w okresie wskazanym w decyzji. W ramach ustosunkowania się do twierdzeń zawartych w skardze dodać należało, że – jak podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, cytując wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2020 r. – obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania krewnego skierowanego do domu pomocy społecznej, przez osoby wymienione w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, jest zależny wyłącznie od ich sytuacji dochodowej. [...] Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, czy majątkowej, w tym obciążeń związanych z codziennym funkcjonowaniem, nie mają znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez obowiązanego i jej wysokości ( por. wyrok NSA w Warszawie z 18.12.2020 r., sygn. akt I OSK 1653/20). Przytoczony pogląd, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podzielił, podkreślając, że okoliczności wyżej wymienione, mogą być podnoszone we wniosku złożonym na podstawie art. 64 ustawy o pomocy społecznej, według którego - osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Okoliczności, których wystąpienie może uzasadniać częściowe lub całkowite zwolnienie z przedmiotowej opłaty, zostały przykładowo wymienione w treści cytowanego przepisu. Podkreślenia jednakże wymaga, że postępowanie w przedmiocie takiego wniosku może mieć miejsce dopiero wówczas, gdy ustalony jest obowiązek ponoszenia opłaty i jej wysokość, co wynika wprost z treści art. 64 ustawy o pomocy społecznej, w którym jest mowa o "osobach wnoszących opłatę lub obowiązanych do jej wnoszenia". Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W powyższych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem decyzji określającej wysokość opłaty skarżącej za pobyt jej matki w domu pomocy społecznej - została ona bowiem wydana na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w jej uzasadnieniu, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a. W związku z tym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić. Powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.