II SA/Gl 1565/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2014 r. sprawy ze skargi R. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o uchylenie decyzji w sprawie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] r. wydane przez Prezydenta Miasta B., 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę Pismem z dnia 14 kwietnia 2010 roku (k. 12 akt I instancji) R. H. zwrócił się, na podstawie art. 155 Kpa, o uchylenie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z dnia [...] roku, a także dokumentu nadania z dnia [...] roku oraz wykonalnej decyzji Starostwa Powiatowego [...] z dnia [...] roku, "na mocy którego pozbawiono prawa własności rodzinę H. jako realizacji słusznego interesu strony". Równocześnie podał, że w przypadku braku przesłanek do uchylenia w/w decyzji wnosi o stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa. Wyjaśnił także, że uzasadnienie jego wniosku zawarte jest w pismach jego pełnomocnika z dnia 21 maja 2009 roku i 26 lutego 2010 roku oraz jego piśmie z dnia 16 marca 2010 roku, złożonym wraz z odpisem zupełnym z księgi wieczystej z dnia 17 lutego 2010 roku. Z powołanych pism wynika (z tym, że w aktach I instancji znajdują się pisma pełnomocnika R. H. z dnia 22 maja 2009 roku, a nie jak podano we wniosku z 14 kwietnia 2010 roku - z dnia 21 maja 2009 roku), że R. H. domagał się odszkodowania za przejętą przez Gminę B. działkę nr 1, zarejestrowaną w Wydziale Geodezji Urzędu Miejskiego w B., posiadającej księgę wieczystą w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. nr [...]. Działka ta należała przed II wojną światowa do jego ojca J. H., a w 1945 roku jego matka wraz z trójką dzieci została wyrzucona z niej (z budynku). Aktualnym właścicielem działki jest Gmina B., a użytkownikiem Skarb Państwa. Twierdził (pismo aktualnego skarżącego z 16 marca 2010 roku), że domaga się uchylenia decyzji Starosty Powiatowego [...] z dnia [...] roku oraz zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K., na mocy których pozbawiono rodzinę H. prawa własności. Podał, że jego żądanie dotyczy działki nr 1, dla której księga wieczysta została złożona dopiero w roku 1976 na podstawie odpisu zupełnego nr [...] z dnia [...] roku. Wyjaśnił także, że jego wniosek nie dotyczy ustalenia "czy Skarb Państwa został prawidłowo wpisany jako właściciel nieruchomości, ale stanowi wniosek o uchylenie decyzji administracyjnej" (pismo z dnia 11 stycznia 2012 roku). Postanowieniem z dnia [...] roku Prezydent B. na podstawie art. 61a § 1 Kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku R. H."o uruchomieniu procedury administracyjnej o uchyleniu w trybie art. 155 Kpa dokumentacji nadania ziemi nr 6 z dnia [...] roku oraz decyzji Starostwa Powiatowego [...] z dnia [...] roku." Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] roku uchyliło opisane wyżej postanowienie organu I instancji i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że R. H. domagał się uchylenia na podstawie art. 155 Kpa decyzji Starostwa Powiatu [...] z [...] roku i aktu nadania ziemi z [...] roku, a zmiana lub uchyleniu w tym trybie decyzji należy do trybu administracyjnego. Podkreśliło także, że gdyby faktycznie sprawa należała do drogi sądowej (przed sądem powszechnym) to organ winien działać zgodnie z art. 66 § 3, a nie na podstawie art. 61a § 1 Kpa. Następnie Prezydent B. postanowieniem z dnia [...] roku orzekł o zwrocie wniosku R. H. wraz z załącznikami – o uruchomienie procedury administracyjnej w trybie art. 155 Kpa dokumentu nadania ziemi nr 6 z dnia [...] roku oraz decyzji Starostwa Powiatu [...] z dnia [...] roku. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 66 § 3 Kpa. W zażaleniu J. H. dał wyraz swemu niezadowoleniu z rozstrzygnięcia. Podniósł, że doszło do "zawłaszczenia mienia moich rodziców przez Skarb Państwa" oraz stwierdził, że w takich sprawach dopuszczalna jest droga administracyjna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 66 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że niniejsza sprawa dotyczy prawa własności a do jej rozpatrzenia właściwy jest sąd powszechny, brak jest bowiem przepisu szczególnego upoważniającego organ administracji publicznej do załatwienia spraw tego rodzaju. Dalej wywiedziono, że zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 1 zdanie ostatnie dekretu o reformie rolnej nieruchomości przechodziły na rzecz Skarbu Państwa niezwłocznie i bez żadnego wynagrodzenia, prawo własności z kolei podlegało ujawnieniu w księdze wieczystej na podstawie stosownego zaświadczenia Urzędu Ziemskiego. Zdaniem Kolegium dokumenty, o których mowa nie są decyzjami administracyjnymi w znaczeniu obecnie obowiązującego prawa, a zatem nie mają do nich zastosowania regulacje z art. 155 Kpa lub art. 156 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gliwicach skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia twierdząc, że zostało ono wydane niezgodnie z jego wnioskiem, narusza art. 66 § 3 Kpa, uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2007 roku sygn. akt I OSK 643/06 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z 2011 roku sygn. akt III Czp 21/11. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane co najmniej przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy do końcowego rozstrzygnięcia, a więc z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej. Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia był art. 66 § 3 Kpa, który stanowi, że "gdy... z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu". Nie może budzić wątpliwości, że zwrot podania (wniosku) musi być poprzedzony ustaleniem czego to podanie dotyczy. Skarżący we wniosku z dnia 14 kwietnia 2010 roku domagał się uchylenia w trybie art. 155 Kpa lub stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z dnia [...] roku, dokumentu nadania z [...] roku oraz "wykonalnej" decyzji Starostwa Powiatowego [...] z dnia [...] roku. Równocześnie jako uzasadnienie tego wniosku wskazał przywołane w tym wniosku swoje wcześniejsze pisma. Z kolei z tych pism wynika, że domaga się odszkodowania za działkę nr 1, która w przeszłości była własnością jego rodziców. W związku z tym, zdaniem składu orzekającego organ winien wyjaśnić wątpliwości co do żądania skarżącego, tym bardziej że w piśmie z dnia 11 stycznia 2012 roku wyraźnie stwierdził, że wniosek nie dotyczy ustalenia czy Skarb Państwa został prawidłowo wpisany jako właściciel ale jest "wnioskiem o uchylenie decyzji administracyjnej". Trzeba też podkreślić, że zaskarżonym postanowieniem zwrócono skarżącemu wniosek dotyczący uchylenia w trybie art. 155 Kpa dokumentu nadania ziemi nr 6 z dnia [...] roku oraz decyzji Starostwa Powiatowego z dnia [...] roku. Po pierwsze należy stwierdzić, że w aktach sprawy brak jest decyzji Starostwa Powiatowego [...] z dnia [...] roku. Ten brak uniemożliwia Sądowi ocenę czy do tej decyzji istotnie nie miał zastosowania art. 155 Kpa lub art. 156 § 1 pkt. 2. Nadto należy podkreślić, że sama sentencja rozstrzygnięcia nie obejmuje wszystkich żądań z wniosku z dnia 14 kwietnia 2011 roku. W tym wniosku skarżący wnosił bowiem także o zastosowaniu art. 155 Kpa lub 156 § 1 pkt 2 Kpa w stosunku do zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z dnia [...] roku. Jeżeli istotnie żądania skarżącego dotyczą działki nr 1 to numer ten nie wynika z zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z dnia [...] roku. Z odpisu zupełnego z księgi wieczystej [...](z dnia 17 lutego 2010 roku) nie wynika numer 2, a tylko numer 2’. Podobnie w dokumencie nadania ziemi z dnia [...] roku figuruje m.in. działka nr 2’. Oznacza to, że o ile żądania skarżącego dotyczą działki nr 1 to należy uzupełnić materiał sprawy dowodami (dokumentami) wykazującymi kiedy ta działka powstała i z jakich działek, a także załączyć dowody na okoliczność kto jest jej aktualnym właścicielem (odpis księgi wieczystej). Z zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z dnia [...] roku wynika, że realność objęta Lwh [...] księgi gruntowej gm. kat. L. została przejęta na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o reformie rolnej z 6 września 1944 roku. Dlatego też skarżący nie ma racji odwołując się do uchwały NSA z 15 lutego 2007 roku - I OSK 643/06 i sadu Najwyższego z dnia 18 maja 2011 roku – III Czp 21/11, obie te uchwały istotnie dopuszczają drogę administracyjną na podstawie paragrafu 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. R.P. Nr 10, poz. 51 ze zm.) ale jedynie w stosunku do nieruchomości, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Brak jest natomiast podstaw do rozstrzygnięcia sporów dotyczących gruntów przejętych na postawie pozostałych przepisów dekretu (w niniejszej sprawie przejęcie na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu). Wskazania co do dalszego postępowania wypływają wprost z niniejszego uzasadnienia. Uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego nie oznacza, że Sąd neguje co do zasady wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 66 § 3 Kpa. Wymaga to jednak jak wskazano wyżej ustalenia treści wniosku objęcia rozstrzygnięciem całości tego wniosku. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 oraz art. 152 i 200 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. bu