II SA/Gl 1574/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy, w wyniku wznowienia postępowania, wydania prawa jazdy w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. T. S. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 maja 2014 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku z 9 czerwca 2014 r. wskazał, że w związku z zapadłym wyrokiem grozi mu utrata pracy a więc i źródła utrzymania. Podniósł też że jego żona jest w ósmym miesiącu ciąży więc znacznie zwiększą się jego wydatki na rodzinę. Zgodnie z oświadczeniem dochody rodziny skarżącego składają się na jego wynagrodzenie w wysokości 1680 zł brutto oraz jego żony – 3500 zł brutto. Zaznaczył jednak że żona jest zatrudniona na czas określony do dnia 15 lipca 2014 r. Skarżący oświadczył, że w skład jego majątku nie wchodzi żadna nieruchomość ani, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. W związku z niezałączeniem do wniosku żadnych dokumentów potwierdzających jego sytuacje majątkowej zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2014 r. skarżący został wezwany, na podstawie art. 255 p.p.s.a. do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o prawo pomocy – w terminie 7 dni licząc od daty doręczenia niniejszego wezwania poprzez: - nadesłanie dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody przez niego oraz żonę dochodów. (np. zaświadczenie o dochodach z miejsca pracy, PIT za rok 2013) -nadesłanie wyciągów bankowych z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych - w związku ze wskazaniem w formularzu PPF, że skarżący nie posiada żadnej nieruchomości, wyjaśnienie do kogo należy nieruchomość którą zamieszkuje wraz z żoną oraz na jakiej podstawie prawnej ją zamieszkują - nadesłanie dokumentów obrazujących wysokość przeciętnych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się (np. rachunki za następujące po sobie okresy rozliczeniowe za wodę, energię elektryczną itp.). Skarżący został pouczony, że niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę istnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, określonej w art. 246 p.p.s.a. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu 3 lipca 2014 r. i do dnia dzisiejszego nie nadesłał na nie żadnej odpowiedzi ani dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 245 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przedmiotowej sprawie skarżąca wnosiła tylko o zwolnienie z kosztów sądowych, czyli o prawo pomocy w zakresie częściowym. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodnił w żaden sposób, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Strona skarżąca w ogóle nie wykazała jaki jest jej aktualny, obecny stan majątkowy. Przesyłka zawierająca wezwanie z dnia 16 czerwca 2014 została doręczona w sposób prawidłowy i skuteczny w dniu 1 lipca 2014 r. Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń. Tymczasem do tej pory nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.