II SA/Gl 1575/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi T. M. (M.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 października 2024 r. nr SKO.PS/41.5/812/2024/15120 w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 7 października 2024 r., nr SKO.PS/41.5/812/2024/15120 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta G. (dalej "Prezydent" lub "Organ I instancji") z 15 lipca 2024 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego. Powyższa decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie sprawy. Organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku T. M. (dalej "Skarżący") z 14 czerwca 2024 r., przyznał zasiłek stały od 1 czerwca 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r. w kwocie 1000 zł miesięcznie. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 3, art. 9 ust. 8, art. 17 ust. 1 pkt 19 i 20, art. 37, art. 106 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.; dalej "u.p.s.") oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a."). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dochód Skarżącego wynosi 0,00 zł przy kryterium dochodowym w wysokości 776,00 zł. W związku z faktem, że Skarżący wniosek o zasiłek stały złożył 14 czerwca 2024 r. i nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 106 ust. 7 u.p.s. to prawo do zasiłku stałego przysługuje od 1 czerwca 2024 r. Rygor natychmiastowej wykonalności nadano ze względu na ważny interes strony. W odwołaniu od decyzji Skarżący wniósł o zmianę decyzji Organu I poprzez przyznanie mu zasiłku stałego z wyrównaniem, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w G. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...]r., [...]. Z wyroku tego wynika, że na skutek odwołania Skarżącego od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w K. (dalej "WZON") z [...] r., nr [...] doszło do zmiany ww. orzeczenia w ten sposób, że zaliczono Skarżącego do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do 30 kwietnia 2025 r. Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium utrzymało rozstrzygnięcie Organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy wskazał, że poza sporem jest kwestia przysługującego Skarżącemu świadczenia oraz jego wysokości. Spór dotyczy daty, od której winno być przyznane świadczenie. Organ I instancji uznał, że datą tą jest 1 czerwca 2024 r., gdyż wniosek został złożony 14 czerwca 2024 r. Skarżący zaś wnosi o przyznanie świadczenia od [...]r., tj. daty wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G.. W świetle art. 106 ust. 3 u.p.s. zasiłek stały przysługuje od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie świadczenia. Wyjątek od tej zasady określony został w art. 106 ust. 7 u.p.s. W rozpoznawanej sprawie przesłanki do zastosowania tej regulacji szczególnej nie zostały spełnione – Skarżący nie wykazał, aby wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożył w innym, wcześniejszym okresie niż wskazał to Organ I instancji. W skardze Skarżący zakwestionował prawidłowość decyzji Kolegium. Wniósł o jej uchylenie w całości, a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji. Wniósł także o wypłacenie mu zaległego zasiłku stałego od [...]r. wraz z odsetkami. Skarżący wyjaśnił, że zasiłek stały utracił nie ze swej winy. Ponadto został wprowadzony w błąd przez pracownika OPS. Wszystkie niezbędne dokumenty dostarczył do organu. W jego teczce osobowej i w dokumentacji OPS G. powinien znajdować się wniosek o przyznanie zasiłku stałego w 2022 r. i później. Jeżeli go nie ma to jest to zaniedbanie ze strony pracowników OPS G.. Do skargi Skarżący załączył kserokopie: orzeczeń o stopniu niepełnosprawności z [...] r., [...] r. i [...] r.; wyroku Sądu Rejonowego w G. z [...]r., [...]; decyzji Kolegium z 7 października 2024 r.; pism OPS z 2 lipca 2024 r., z 30 lipca 2024 r.; z 21 sierpnia 2024 r.; wniosku z 17 lipca 2024 r.; odwołania z 14 sierpnia 2024 r.; opinii sądowo-psychiatrycznej z 16.02-03.03.2024 r.; historię zdrowia i choroby z 28 sierpnia 2024 r.; zaświadczenia lekarskiego z 10 kwietnia 2024 r.; pisma WZON z 23 lutego 2023 r.; pisma M. M. z 21 lipca 2023 r.; skierowania z 8 października 2024 r.; potwierdzenia udzielenia porady lekarskiej w dniu 26 marca 2024 r. i 8 października 2024 r.; zaświadczenia lekarskiego z 10 sierpnia 1994 r.; karty informacyjnej leczenia szpitalnego z 23 października 1998 r. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego od jakiej daty powinien być przyznany Skarżącemu zasiłek stały. Organy administracji stoją na stanowisku, że zasiłek ten powinien być przyznany od 1 czerwca 2024 r. – to jest od miesiąca, w którym Skarżący złożył stosowny wniosek w Organie I instancji. Skarżący natomiast stoi na stanowisku, że zasiłek stały powinien zostać mu przyznany od dnia [...] r., tj. daty wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G.. Wskazać zatem należy, że w myśl art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. Wyjątek od zasady wyrażonej w art. 106 ust. 3 u.p.s. dotyczącej daty początkowej przyznania zasiłku stałego, został określony w przepisach art. 106 ust. 7 - 11 u.p.s. Celem tej regulacji jest uznanie uprawnień osoby wnioskującej o zasiłek stały od dnia złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego, niemniej wnioskodawca musi spełnić określone warunki. Mianowicie osoba, która nie posiada jeszcze orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, uprawniona jest do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego. Do wniosku zobowiązana jest załączyć wymaganą dokumentację oraz potwierdzenie złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W takiej sytuacji wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego: 1) w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia; 2) w przypadku niespełnienia któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 lub 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - odmawia się przyznania zasiłku stałego. Na okres zawieszenia postępowania przyznaje się z urzędu zasiłek okresowy w wysokości i na zasadach określonych w art. 38 u.p.s. Dostarczenie orzeczenia powoduje podjęcie zawieszonego postępowania. Data złożenia orzeczenia ma wpływ na datę ustalenia uprawnień do zasiłku stałego. Jeżeli wnioskodawca dostarczy orzeczenie w okresie 60 dni od jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jeżeli wnioskodawca dostarczy orzeczenie po upływie 60 dni od jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się począwszy od miesiąca, w którym dostarczono ostateczne lub prawomocne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, organy obu instancji dokonały prawidłowego ustalenia i oceny okoliczności istotnych dla określenia daty początkowej przyznania zasiłku stałego. Z akt sprawy wynika, że Skarżący wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożył 14 czerwca 2024 r., przedkładając nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w G. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...]r., [...] (por. protokół przyjęcia wniosku wniesionego ustnie oraz ustalenia wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 19 czerwca 2024 r.). Prawidłowo zatem przyznano Skarżącemu zasiłek stały od 1 czerwca 2024 r., tj. zgodnie z regułą wynikającą z art. 106 ust. 3 u.p.s., że świadczenie przyznaje się począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro Skarżący wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożył dopiero 14 czerwca 2024 r., to brak było podstaw do przyznania mu zasiłku stałego za okres sprzed miesiąca złożenia wniosku o przyznanie tegoż zasiłku, tj. za okres od [...]r. Samo legitymowanie się orzeczeniem WZON o stopniu niepełnosprawności, zmienionym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z [...] r., sygn. akt [...], w ten sposób, że zaliczono Skarżącego do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, nie było wystarczające do przyznania Skarżącemu zasiłku stałego z datą wsteczną, konieczne było bowiem jeszcze złożenie stosownego wniosku w określonym terminie. Skarżący nie wykazał ani nawet nie uprawdopodobnił stosowną argumentacją, że złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego w maju 2022 r. Przy czym koniecznym warunkiem zastosowania odstępstwa od zasady wyrażonej w art. 106 ust. 3 u.p.s. jest nie tylko złożenie kolejnego wniosku o zasiłek stały, ale też złożenie potwierdzenia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy nie wynika zatem, aby spełnione zostały przesłanki z art. 106 ust. 7 – ust. 11 u.p.s. pozwalające na przyznanie zasiłku stałego w innej dacie niż uczyniły to organy. Jak podkreśla się w orzecznictwie przyznanie zasiłku stałego w żadnej sytuacji nie może objąć okresu przed złożeniem wniosku o przyznanie zasiłku stałego, niezależnie zarówno od tego kiedy złożony został wniosek inicjujący postępowanie w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności, jak i tego jaka data powstania określonego stopnia niepełnosprawności wskazana została w orzeczeniu o ustaleniu tegoż stopnia. Artykuł 106 ust. 7 u.p.s. jako wyjątek od zasady generalnej przyznawania i wypłaty świadczeń z pomocy społecznej interpretować należy ściśle i niedopuszczalnym jest dokonywanie rozszerzającej jego wykładni. Powyższe przesądza o tym, że nie jest możliwe przyznanie zasiłku stałego za okres przed złożeniem wniosku o przyznanie tegoż zasiłku, co do osób, które przed sądem powszechnym domagały się rozstrzygnięcia w przedmiocie stopnia niepełnosprawności i odpowiedni wniosek do organu pomocy społecznej złożyły dopiero po zakończeniu sprawy sądowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 22 lutego 2023 r., II SA/Po 926/22; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2024 r., I OSK 1264/23, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.