II SA/Gl 1582/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie, Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 21 października 2025 r., nr SKO.IV/424/479/2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 15 lipca 2025 r. Burmistrz P. odmówił skarżącej M.I. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem – K. I.. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki określone w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powołany tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Podniósł, że osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. przyznanym na okres do 31 maja 2028 r. (orzeczenie ostateczne z dniem 3 czerwca 2025 r.) i jest to kolejne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – poprzednie obowiązywało w okresie do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do dnia 30 września 2025 r. Organ przytoczył art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), według którego, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo to powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Następnie organ wskazał, że mąż skarżącej nie wymaga stałej, ciągłej i długotrwałej opieki stanowiącej przeszkodę w podjęciu przez nią zatrudnienia. Podniósł, że ustalił to na podstawie złożonego wniosku, złożonych oświadczeń oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Dodał, że z oświadczenia skarżącej wynika, iż opieka sprawowana nad jej mężem polega na zmianie opatrunku dwa razy dziennie (rano i wieczorem, co trwa od 25 do 40 minut) oraz oklepywaniu jego pleców 5 razy dziennie i przygotowaniu posiłków. Wskazał, że podczas wywiadu środowiskowego ustalono, iż K. I. jest w dużej mierze samodzielny, wszystkie czynności sanitarno – higieniczne wykonuje sam. Z obserwacji pracownika socjalnego w środowisku wynika, że porusza się samodzielnie, wspomagając się laską. W związku z tym organ stwierdził, że czynności związane z zaopatrzeniem rany i oklepywaniem pleców nie są czynnościami, które uniemożliwiają podjęcie zatrudnienia przez skarżącą, a przygotowywanie wspólnych posiłków nie zalicza się do czynności opiekuńczych. Podkreślił, że podstawowym warunkiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą – reprezentowaną przez pełnomocnika - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia 21 października 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę materialną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2023 r. Podniósł, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 3 czerwca 2025 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem, który orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 maja 2028 r. Z wywiadu środowiskowego natomiast wynika, że pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności w dużej mierze czynności dnia codziennego wyżej wymieniony jest w stanie wykonać wokół siebie samodzielnie; wspomaga się laską; samodzielnie wykonuje czynności higieniczne. Opieka sprawowana przez skarżącą polega na zmianie opatrunku 2 razy dziennie jak i na oklepywaniu pleców. Organ podkreślił, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 7 grudnia 2023 r. (sygn. akt I OSK 2035/22) – "opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego, jest takim rodzajem opieki, którego skutkiem jest brak możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. Innymi słowy, to konieczność sprawowania określonej formy opieki stanowi przyczynę rezygnacji z zatrudnienia. Do cech takiej opieki należy zaliczyć długoterminowość jej sprawowania lub trwały charakter. Opieka ta nie może zatem być świadczona niecodziennie, a jeżeli nawet codziennie, to wyłącznie przez część doby. Dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie wymiaru opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna, w celu zaspokojenia jej potrzeb, w aspekcie braku możliwości podjęcia aktywności zawodowej przez jej opiekuna, wynikającej z konieczności sprawowania tej opieki." Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zakres sprawowania opieki jest niewystarczający do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podniósł, że osoba niepełnosprawna, czynności dnia codziennego jest w stanie wykonać wokół siebie samodzielnie, zatem opieka nie jest sprawowana długotrwale przez osobę wnioskującą. Podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W przedmiotowej sprawie z akt wynika, iż zakres opieki nie wyklucza możliwości podjęcia pracy przez opiekuna. Udzielane przez skarżącą wsparcie i pomoc mężowi, nie stanowi przeszkody w podjęciu zatrudnienia ( wywiad środowiskowy z dnia 17.06.2025 r.). W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem – podniosła zarzut naruszenia przy jej wydaniu, prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej z dnia 21 października 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza P. z dnia 15 lipca 2025 r. i o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sprawa – na wniosek skarżącej - została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z uwagi na zawarty w skardze wniosek pełnomocnika strony, będącego adwokatem o "orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego" – podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto według art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części; - stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Nawet więc w razie uwzględnienia skargi na decyzję, nie ma podstaw do wydania przez sąd "orzeczenia co do istoty sprawy" – jak wnosił pełnomocnik skarżącej. Natomiast w niniejszej sprawie - na wstępie stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 15 lipca 2025 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem, niepełnosprawnym w stopniu znacznym. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wniosku skarżącej, organy wskazały art. 17 ust. 1 ustawy z dnia z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 323), stosując w tym zakresie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz.1429) według którego, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Organy ustaliły bowiem, że skarżąca była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Wobec tego podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według stanu obowiązującego do 31 grudnia 2023 r. - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom wymienionym w pkt 1 – 4 tego przepisu - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organy obydwu instancji stwierdziły, że nie został spełniony wyżej wymieniony warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustalony w sprawie zakres opieki nie wyklucza podjęcia pracy przez skarżącą, a udzielane przez nią wsparcie i pomoc mężowi, nie stanowią przeszkody w podjęciu zatrudnienia i na tej podstawie odmówiły przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia. W powyższym zakresie podkreślenia wymagało, że ustalenia organów co do wskazanej okoliczności, znajdują pełne potwierdzenie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym. Przede wszystkim, w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 17 czerwca 2025 r., skarżąca precyzyjnie określiła zakres czynności opiekuńczych wykonywanych wobec jej męża. Wskazała wówczas, że opieka sprawowana przez nią polega na zmianie opatrunku 2 razy dziennie (co zajmuje od 25 do 40 minut jednorazowo) i na kilkakrotnym oklepywaniu pleców wyżej wymienionego. W oświadczeniu pisemnym z tej samej daty, złożonym po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, skarżąca w ten sam sposób opisała zakres czynności opiekuńczych wobec męża. Przytoczone wypowiedzi skarżącej potwierdzają, że prawidłowo organy obydwu instancji stwierdziły, iż nie został spełniony wyżej wymieniony warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z wywiadu środowiskowego wynika, że pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności, mąż skarżącej jest w dużej mierze samodzielny, wszystkie czynności sanitarno – higieniczne wykonuje sam. Z obserwacji pracownika socjalnego w środowisku wynika, że porusza się samodzielnie, wspomagając się laską. W związku z tym, zasadnie organy stwierdziły, że opisane wyżej czynności związane z zaopatrzeniem rany i oklepywaniem pleców nie są czynnościami, które uniemożliwiają podjęcie zatrudnienia przez skarżącą, a przygotowywanie wspólnych posiłków nie zalicza się do czynności opiekuńczych. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, w szczególności spełniającego warunki określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W tych okolicznościach brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji, wydanych na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu, jak tego wymaga art. 107 § 3 K.p.a. W związku z powyższym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.