II SA/Gl 1589/21
WyrokWSA w Gliwicach2022-04-21
Skład orzekający: Rafał Wolnik, Grzegorz Dobrowolski, Wojciech Gapiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, wszczętym przed dniem wejścia w życie nowelizacji art. 156 § 2 k.p.a. (16 września 2021 r.), ale niezakończonym przed tym dniem, należy zastosować nowe brzmienie tego przepisu, wprowadzające 10-letni termin do stwierdzenia nieważności decyzji, nawet jeśli pierwotnie decyzja była dotknięta wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażące naruszenie prawa), która nie podlegała ograniczeniu czasowemu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skoro postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie nowelizacji art. 156 § 2 k.p.a. (16 września 2021 r.), organ odwoławczy był zobligowany do zastosowania przepisu w jego aktualnym brzmieniu. Nowelizacja wprowadziła 10-letni termin do stwierdzenia nieważności decyzji, niezależnie od rodzaju wady, co oznacza, że w przypadku upływu tego terminu od doręczenia decyzji, nie można już stwierdzić jej nieważności. W związku z tym, mimo iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] r. była dotknięta rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), upływ 10 lat od jej doręczenia uniemożliwił stwierdzenie nieważności, a jedynie stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. zatwierdzającej przebieg granic nieruchomości, zarzucając m.in., że była ona wydana wobec osoby zmarłej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) pierwotnie stwierdziło nieważność tej decyzji, wskazując na rażące naruszenie prawa (skierowanie decyzji do osoby zmarłej) oraz inne wady. Następnie, po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i uwzględnieniu nowelizacji art. 156 § 2 k.p.a. z dnia 16 września 2021 r., SKO uchyliło własną decyzję i stwierdziło jedynie wydanie decyzji Prezydenta Miasta z naruszeniem prawa, powołując się na upływ 10 lat od jej doręczenia. Skarżący zaskarżyli tę decyzję SKO, kwestionując zastosowanie nowej wersji art. 156 § 2 k.p.a. i zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych oraz Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi S. D., D. D., J. D. i W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3, art. 157 § 1 i art. 158 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej k.p.a.) w związku z art. 28 i art. 107 § 1 k.p.a. (w brzmieniu t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 29 ust. 1, art. 33 ust. 2 pkt 1 i art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm. – dalej u.p.g.k.), po rozpoznaniu wniosku W. M. i A. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchyliło własną decyzję z dnia [...] r. nr [...] i stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta J. (dalej – Prezydent Miasta) z dnia [...] r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta zatwierdził przebieg granic pomiędzy nieruchomością będącą własnością A. i W. M., stanowiącą działkę nr [...], mapa 1, obręb [...], a następującymi nieruchomościami:
- działką nr [...] – własność P. i S. D.,
- działką nr [...] – własność J.G.,
- działką nr [...]– własność Gmina J.,
- działką nr [...] – własność M. i L.Ł..
Wnioskiem z dnia 31 maja 2021 r. D. D. , W. D. i J. D. – wskazując na art. 156 § 1 pkt 2, 4 i 5 k.p.a. – wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. W jego uzasadnieniu podnieśli, że P. D. (uznany za stronę w powyższej sprawie) nie żył już w chwili wszczęcia postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Tym samym postępowanie to toczyło się z naruszeniem prawa, gdyż jako uczestnika wykazywano osobę nieżyjącą. Powołując się na wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2008 r. sygn. akt II OSK 952/07, Wnioskodawcy przyjęli, że decyzja wydana w stosunku do osoby zmarłej obarczona jest wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2, 4 i 5 k.p.a.), gdyż była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność miała charakter trwały. W konsekwencji akt taki wydany jest z rażącym naruszeniem prawa i nie wywołuję skutków prawnych.
Po wszczęciu i rozpoznaniu powyższego wniosku, Kolegium decyzją z dnia [...]r. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r.
W jego uzasadnieniu przyznano rację Wnioskodawcom, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej jest błędem kardynalnym, kwalifikowanym jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślono, że z dokumentów znajdujących się w aktach wynika, że P.D. zmarł w dniu 25 listopada 1996 r. Zatem decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] r., która skierowana była do nieżyjącej osoby rażąco narusza prawo i należy stwierdzić jej nieważność w zakresie, w którym zatwierdza podział nieruchomości pomiędzy działkami nr [...] (własność A. i W. M. ) i nr [...] (własność D. D. , W. D. , J. D. i S. D. ).
Niezależnie od tego Kolegium dostrzegło także inne wady, które wskazują na wadliwość kwalifikowaną kontrolowanej decyzji. W tej kwestii w pierwszej kolejności wskazano, że wbrew wymaganiom wynikającym z art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 u.p.g.k. w osnowie decyzji Prezydent Miasta nie zawarł opisu przebiegu granic, których ustalenie było przedmiotem postępowania. Taki opis, jak zauważyło SKO, znalazł się dopiero w uzasadnieniu decyzji. Jednak został on określony w sposób nieprawidłowy. M. - uwzględniając zakres postępowania wyznaczony postanowieniem z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania w sprawie - winien on obejmować punkty [...]. Tymczasem w motywach rozstrzygnięcia przebieg granicy określono wskazując punkty [...]. Jedynym odcinkiem, w którym pokrywa się decyzja z dnia [...] r. z postanowieniem z dnia [...] r. jest odcinek wyznaczony punktami [...]. Wobec tego, zdaniem Kolegium, organ w przeważającej części "zatwierdził" w decyzji inny przebieg granic, aniżeli granic będących w istocie przedmiotem wniosku i postanowienia o wszczęciu postępowania.
Ponadto Kolegium zauważyło, że organ nie mógł zatwierdzić przebiegu granic pomiędzy punktami granicznymi [...] w decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Jak bowiem wynika z protokołu granicznego z dnia 5 maja 2011 r. przebieg granicy na tym odcinku ustalono na podstawie wznowionych znaków granicznych. Zdaniem Kolegium, instytucja wznowienia znaków granicznych (art. 39 ust. 1 u.p.g.k.) jest postępowaniem odrębnym względem postępowania w ramach którego następuje rozgraniczenie nieruchomości. Dlatego też, w opinii SKO, w tej części Prezydent Miasta wydał decyzje bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdyż przepisy u.p.g.k. pozwalają na wydanie decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron, a nie wznowionych znaków granicznych.
Dostrzeżono również, że uprawniony geodeta sporządzając protokół graniczny wykroczył poza zakres swojego umocowania, a także poza zakres prowadzonego postępowania. Otóż przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego było ustalenie przebiegu granic północno-zachodnich działki nr [...], będącej własnością A. i W. M. . Tymczasem uprawniony geodeta dokonał wyznaczenia przebiegu wszystkich granic. Zdaniem Kolegium, było to jedną z przyczyn błędnego oznaczenia przebiegu granic w decyzji z dnia [...] r.
Konkludując uznano, że analiza treści decyzji z dnia [...] r. prowadzi do wniosku, że organ nigdy nie rozstrzygnął w istocie o rozgraniczeniu pomiędzy działkami o nr: [...], [...], [...], [...] i [...], oprócz odcinka [...]. W rozstrzygnięciu decyzji nie wskazano bowiem konkretnych punktów granicznych przebiegu ustalanej granicy (zatwierdzanego jej przebiegu). Natomiast wskazanie jej przebiegu w uzasadnieniu decyzji jest błędne, gdyż nie koreluje z zakresem przedmiotowym postępowania rozgraniczeniowego wyznaczonego postanowieniem z dnia [...] r. Ponadto, jak wskazano wyżej, organ dokonał nieprawidłowego zatwierdzenia granicy na odcinku wyznaczonym punktami [...] - ustalenie tej granicy nastąpiło bowiem na podstawie wznowienia znaków granicznych, a nie rozgraniczenia.
W końcowej części decyzji podniesiono, że do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma zastosowania przesłanka negatywna w postaci upływu dziesięcioletniego terminu przedawnienia (w art. 156 § 2 ab initio k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania niniejszej decyzji). Dodano także, że nie stwierdzono wystąpienia nieodwracalnych skutków decyzji z dnia [...] r.
W jednobrzmiących wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...]r. złożonych przez A. M. i W. M. zawarto żądanie zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym od 16 września 2021 r. Ponadto zasygnalizowano, że pomimo stwierdzonych uchybień, ustalony przebieg granicy nie wydaje się kontrowersyjny.
Kolegium decyzją z dnia [...] r. uchyliło własną decyzję z dnia [...] r. i stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem prawa.
W jej motywach podzielono stanowisko, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] r. dotknięta jest wadą kwalifikowaną określną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Następnie podniesiono, że z dniem 16 września 2021 r. na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491 – dalej ustawa zmieniająca) nadano nowe brzmienie art. 156 § 2 k.p.a. Zaznaczono, że jego treść uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji w każdy przypadku, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat. Tym samym podkreślono, że w wyniku tej nowelizacji zniesiono dualizm przewidujący, że w odniesieniu do art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a. stwierdzenie nieważności decyzji było możliwe, gdy od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia nie upłynęło 10 lat, a w odniesieniu do pkt 2, 5 i 6 stwierdzenie nieważności możliwe było w każdym czasie.
Kolegium powołując się na przepis intertemporalny - art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, stwierdziło, że ponownie rozpoznając sprawę zobligowane było do zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. w aktualnej wersji. Dlatego też uwzględniając fakt, że ostatni z adresatów odebrał kontrolowaną decyzję w dniu [...] r. uznało, iż zachodzi negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji (od jej doręczenia upłynęło 10 lat). Z tego też względu SKO uchyliło własną decyzję z dnia [...] r. i stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem prawa.
W skardze z dnia [...] r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez S. D., D. D. , W. D. i J. D. zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz na jego dowolnej, a nie swobodnej ocenie;
2) oparcie zaskarżonej decyzji na nieprawidłowych ustaleniach faktycznych, jak i prawnych;
3) pozbawienie Stron prawa do aktywnego udziału w postępowaniu odwoławczym poprzez uniemożliwienie im przedstawienia argumentacji przemawiającej za bezzasadnością odwołania od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.;
4) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 156 i art. 158 k.p.a.;
5) niezgodność art. 2 ustawy zmieniającej m.in. z art. 2 i art. 64 ust. 1 Konstytucji RP.
Wobec tych zarzutów Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. Ponadto w skardze zawarto żądania zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W motywach skargi uznano, że wskutek niewyjaśnienia stanu faktycznego doszło do "krzywdzącej interpretacji" przepisów i uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. W opinii Skarżących, dopuszczenie przez art. 2 ustawy zmieniającej możliwości stosowania art. 156 § 2 k.p.a. w nowym brzmieniu do postępowań odwoławczych jest krzywdzące oraz niezgodne z art. 2 i art. 64 ust. 1 Konstytucji RP.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Kolegium z dnia [...] r., którą organ uchylił własną decyzję z dnia [...] r. i stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...]r. została wydana z naruszeniem prawa. W skarżonym rozstrzygnięciu podzielono stanowisko, co do tego, że zaistniała przesłanka nieważnościowa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dostrzeżono natomiast potrzebę zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. W związku z czym przyjęto, że zaistniała przeszkoda dla stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. ze względu na upływ 10 lat liczonych od daty doręczenia kontrolowanej decyzji.
Spór nie dotyka samych okoliczności mających stanowić o wystąpieniu w decyzji rozgraniczeniowej wad kwalifikowanych, które określone zostały w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Koncentruje się natomiast wokół tego, jaka treść art. 156 § 2 k.p.a. znajduje zastosowanie w sprawie, tj. sprzed nowelizacji, czy też w brzmieniu aktualnym. Rozstrzygnięcie tej kwestii warunkuje o możliwości stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. Mianowicie wspomniany przepis przed jego zmianą nie wprowadzał ograniczenia czasowego dla stwierdzenia nieważności decyzji, która dotknięta była wadą z art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 6 k.p.a. Inaczej rzecz się przedstawiała w odniesieniu do pozostałych okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Stan prawny uległ zmianie od dnia 16 września 2021 r., kiedy to ustawodawca zniósł opisany dualizm. Oznacza to, że obecnie stwierdzenie nieważności decyzji bez względu na wadę, której wystąpienie stwierdzono, może być orzeczona tylko w okresie do 10 lat liczonych od dnia jej ogłoszenia lub doręczenia. Bez zmian pozostaje natomiast przeszkoda dla stwierdzenia nieważność decyzji, jeżeli wywołuje ona nieodwracalne skutki prawne.
W takim stanie rzeczy Kolegium stoi stanowisku, że ponownie rozpoznając sprawę zobligowane było do uwzględnienia nowelizacji art. 156 § 2 k.p.a., z uwagi na przepisy przejściowe ustawy zmieniającej. Odmiennego zdania są Skarżący stwierdzając, że taka sytuacja jest dla nich krzywdzącą i pozostaje w sprzeczności z art. 2 i art. 64 ust. 1 Konstytucji RP.
Przystępując do rozważań wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Pojęcie rażącego naruszenia prawa nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, a jego wykładnię pozostawiono orzecznictwu sądowemu, jak również doktrynie. Przyjmuje się, że cechą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z określoną normą prawną przez proste ich zestawienie ze sobą w ten sposób, iż powstają skutki niemożliwe do zaaprobowania w praworządnym państwie. Rażące naruszenie to takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (zob. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 513/21, Lex nr 3313017). "Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji. Naruszenia prawa mają charakter rażący w sytuacji, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Można powiedzieć, że czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie następuje w odniesieniu nie do stanu prawnego sprawy i jego elementów, lecz jak gdyby do ich kontratypów, do zanegowania w całości lub w części treści przepisów regulujących stan prawny sprawy" (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 730).
Żadna ze stron nie negowała zasadności stanowiska Kolegium co do tego, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...]r. obarczona jest wadą kwalifikowaną opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Niemniej jednak należy wskazać, że prawidłowo uznano, że skoro P. D. zmarł w 1996 r. to nie mógł być uczestnikiem postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, a także nie mogła być do niego skierowana decyzja z dnia [...]r. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kwalifikowanie skierowania decyzji w stosunku do osoby zmarłej jako rażące naruszenie prawa uzasadnione jest ustaniem zdolności prawnej osoby fizycznej z chwilą śmierci, co w konsekwencji powoduje, że nie jest możliwe określanie praw i obowiązków takiej osoby, a tym samym w stosunku do takiej osoby nie można skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego, a następnie wydać decyzji. Nie budzi wątpliwości teza, zgodnie z którą konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji. Prowadzenie postępowania w stosunku do osoby zmarłej i wydanie wobec takiej osoby decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednak w sytuacji, gdy analiza treści decyzji wykazuje, że decyzja ta określa jednocześnie jako jej adresata spadkobierców zmarłej osoby, nie można uznać, iż doszło do rażącego naruszenia prawa (zob. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 158/19, Lex nr 3121809).
Niezależnie od tego wskazać należy na pozostałe wady decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. W pierwszej kolejności podnieść przyjdzie, że w osnowie tego aktu brak jest rozstrzygnięcia co do przebiegu granicy, której ustalenie było przedmiotem postępowania. W tym zakresie organ odwołał się do szkicu granicznego z dnia 5 maja 2021 r., co jest niedopuszczalne (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 277/19, Lex nr 2725518, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 1516/13, Lex nr 1522506).
W dalszej kolejności wskazać należy, że przebieg ustalanych granic określony został w uzasadnieniu decyzji, jednak uczyniono to w sposób błędny. Wynika to z faktu, że w decyzji wskazano przebieg granicy według punków [...] Tymczasem uwzględniając treść wniosku A. i W. M. przedmiotem było przeprowadzenie rozgraniczenie działki nr [...] (stanowiącej własność wnioskodawców) z działkami nr: [...], [...], [...] i [...]. Zakres tego postępowania został następnie określony w postanowieniu z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Oznacza to, że ustalony przebieg granicy winien odnosić się do punków [...]. Prowadzi to do wniosku, że zakres rozstrzygnięcia decyzji Prezydenta Miasta nie koreluje z zakresem postępowania, a co więcej w ogóle nie odnosi się do tego zakresu (odwołuje się do przebiegu granic południowo-wschodnich, w sytuacji gdy przedmiotem rozgraniczenia były granice północno-zachodnie działki nr [...]).
Przechodząc do zasadniczego części dywagacji związanych ze sporem zaistniałym na gruncie badanej sprawy wyjaśnić należy, że do czasu nowelizacji art. 156 § 2 k.p.a. (tj. 16 września 2021 r.) stanowił on, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Wynika z niego, że z racji na to, że nie wymieniono w nim pkt 2, stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) nie było ograniczone żadnym terminem, mogło zatem nastąpić w każdym czasie (zob. wyrok NSA z dnia 7 października 2020 r. sygn. akt II OSK 2082/18, Lex nr 3096541). Stan prawny uległ zmianie z dniem 16 września 2021 r., gdy weszła w życie nowelizacja art. 156 § 2 k.p.a., której dokonano na podstawie art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej. Nadano temu przepisowi następujące brzmienie: nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Tym samym wskutek wspomnianej nowelizacji w każdym przypadku, a więc również odnośnie rażącego naruszenia prawa, organ winien zbadać, czy nie zachodzi przeszkoda do stwierdzenia nieważności w postaci upływu 10 lat od daty ogłoszenia lub doręczenia decyzji objętej kontrolą w trybie nadzwyczajnym.
W myśl art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy k.p.a., w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy stwierdzić należy, że w dniu wejścia w życie nowelizacji art. 152 § 2 k.p.a., tj. 16 września 2021 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej nie zostało zakończone w sposób ostateczny. Dlatego też Kolegium procedując w sprawie po tej dacie zobligowane było do zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. w aktualnym brzmieniu.
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że ostatni z adresatów decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. odebrał ją w dniu 21 czerwca 2011 r. Zatem oczywistym jest, że od tamtej daty, do czasu wydania decyzji przez Kolegium już w pierwszej instancji upłynęło 10 lat. W takiej sytuacji SKO - stosownie do art. 158 § 2 k.p.a. - pomimo wystąpienia przesłanki nieważnościowej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ograniczyło się do stwierdzenia wydania decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. z naruszeniem prawa.
Zauważyć należy, że Kolegium w sentencji takiej decyzji winno również wskazać okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Takie wskazanie nie zostało ujęte w sentencji zaskarżonej decyzji. Mimo to nie jest to uchybienie, które dawałoby podstawę do wyeliminowania badaną decyzję z obrotu prawnego, w sytuacji gdy przyczyna zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. wyjaśniona została w jej uzasadnieniu.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie zasługuje na aprobatę zarzut niezgodności art. 2 ustawy zmieniającej z art. 2 i art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Przywołane przepisy stanowią, że:
– Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2);
– każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia (art. 64 ust. 1).
W tym względzie przede wszystkim wskazać należy, że art. 2 ustawy zmieniającej został sformułowany zgodnie z § 30 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 283). Przewiduje on, że w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej albo znowelizowanej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych bez względu na to, czy do tych stosunków zamierza się stosować przepisy dotychczasowe, przepisy nowe czy przepisy regulujące ten wpływ w sposób odmienny od przepisów dotychczasowych i przepisów nowych. Niezależnie od tego podnieść należy, że tego typu uregulowania są powszechnie zamieszczane w aktach nowelizujących.
Nie można również przychylić się do twierdzenia Skarżących o naruszeniu art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zarzut ten jest przez nich de facto wiązany z nieprawidłowym zastosowaniem art. 156 § 2 k.p.a. w aktualnym brzmieniu. Tymczasem, jak wykazano wcześniej, Kolegium zobligowane było do uwzględnienia znowelizowanej treści wspomnianego przepisu.
Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło