II SA/Gl 1605/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant Izabela Maj- Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi L.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Z. z dnia [...] r., nr [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Na mocy wyroku z dnia [...] r. Sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. orzekł wobec L. G., na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, za wyjątkiem pojazdów, dla których przewidziana jest kategoria prawa jazdy "C" i "E" na okres lat 3 (trzech). Wobec powyższego Starosta [...] decyzją Nr [...] z dnia [...]r., działając na podstawie art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego (Dz.U. z 1997, Nr 90, poz. 557 ze zm.) oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) orzekł o cofnięciu L. G. uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie kat. B, BE na okres 3 lat w terminie od dnia [...] r. czyli od dnia zatrzymania prawa jazdy do dnia [...]r. – tj. dokumentu potwierdzającego wymienione uprawnienia prawdo jazdy kat. BCE nr [...] wydane w dniu [...] r. przez Starostę [...] na druku [...], znajdujące się w depozycie tut. Wydziału. Wnioskiem z dnia [...]r. L. G. zwrócił się do Starosty [...] o niezwłoczne wydanie prawa jazdy kat. C + E, powołując się na postanowienia wymienionego na wstępie wyroku Sądu Rejonowego w Z. Rozpatrując złożony wniosek, Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...]r., przywołując w podstawie prawnej art. 12 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami odmówił wydania L. G. prawa jazdy kat. C, CE. W uzasadnieniu organ przywołując wyrok Sądu Rejonowego w Z. stwierdził, że w stosunku do wnioskodawcy orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, za wyjątkiem pojazdów, dla których przewidziana jest kategoria prawa jazdy C,CE, na okres 3 lat. W związku z tym organ wydał decyzję orzekającą o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B,BE na okres trzech lat. Wobec wniosku o wydanie prawa jazdy w zakresie kategorii C,CE organ wskazał, iż obowiązująca od 19 stycznia 2013 r. ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w art. 12 przewiduje, iż prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy w kategorii - pkt. 2/ AM,A1,A2,A,C1,C,D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującej uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B oraz - pkt 3/ B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio C1, C, D1 lub D. Taką sytuacja wystąpiła w przypadku L. G., wobec czego orzeczono jak w sentencji. Pismem z dnia [...]r. L. G. składając odwołanie wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Podniósł, że wyrokiem Sądu Rejonowego orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat za wyjątkiem pojazdów, dla których przewidziana jest kategoria prawa jazdy C,CE. Wobec powyższego decyzja, którą odmówiono mu wydania prawa jazdy kategorii C, CE jest rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ nie uwzględnił wyroku sądowego. Podniósł, iż jest zawodowym kierowcą i wobec orzeczenia organu nie ma możliwości powrotu do wykonywania pracy zawodowej. Podczas gdy uwzględnił ten fakt Sąd Rejonowy w swoim wyroku, nie wziął tego pod uwagę organ pierwszej instancji. Podkreślił, że wyrok Sądu winien być przez organ respektowany. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...]. W uzasadnieniu organ przywołał przepis art. 12 ust.1 ustawy o kierujących pojazdami oraz odwołał się do wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Następnie powtórzył argumentację przestawioną w decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzając, iż okoliczności faktyczne i prawne potwierdzają zasadność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w zakresie odmowy wydania L. G. prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E. Organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji podjęta została w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożył niezadowolony z powyższego rozstrzygnięcia L. G. Zarzucając decyzji naruszenie przepisów prawa wniósł o jej uchylenie, nakazanie organowi administracji wydania mu prawa jazdy kategorii C, C+E zgodnie z treścią wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...]r. sygn. akt [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu swej skargi powtórzył argumentację zaprezentowaną już w odwołaniu. Podkreślił, iż według niego zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami nie można ubiegać się o inne kategorie prawa jazdy, jeżeli jest orzeczony sądowy zakaz prowadzenia pojazdów kategorii. W jego sytuacji Sąd orzekł o zakresie prowadzenia pojazdów w określonym zakresie, a w związku z tym, że środek karny dotyczył kategorii B, niczym nie naruszono postanowień art. 12 przywołanej powyżej ustawy. Dodał, że organy – zarówno Starosta [...] jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. źle interpretują treść wskazanego art. 12 ustawy, a nadto w "rażący sposób nie respektują wyroków Sądów Polskich". Uzasadnia to złożenie niniejszej skargi. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powtarzając co do zasady argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy sąd administracyjny kontroli legalności zaskarżonego aktu dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie i prowadzi do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, albowiem decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Bezsporny w sprawie pozostaje fakt, iż wyrokiem z dnia [...]r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. orzekł w pkt 4 w stosunku do L. G., na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, za wyjątkiem pojazdów, dla których przewidziana jest kategoria prawa jazdy "C" i "E" na okres lat trzech. Wobec powyższego decyzją nr [...] z dnia [...]r. Starosta [...] orzekł o cofnięciu L. G. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "B,BE" na okres trzech lat. Z kolei zaskarżoną decyzją nr [...] r. z dnia [...]r. odmówił skarżącemu wydania prawa jazdy kategorii "C,CE", w podstawie prawnej przywołując art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii B1 lub B – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Z kolei z treści pkt 3 ust. 1 tego artykułu ustawy wynika, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy – w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. Stosowanie do art. 12 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, przytoczony przepis stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1, lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Z kolei na podstawie art. 12 ust. 3 przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, iż przepisy te znajdują zastosowanie zarówno w odniesieniu do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, jak i osób już takie uprawnienie posiadających. Podkreślono przy tym, że przepisy te mają charakter bezwzględny i nie pozostawiający wyboru organom, co do treści rozstrzygnięcia, a żaden z przepisów ustawy nie zawęża jego stosowania tylko w odniesieniu do osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy po raz pierwszy. Dokonując interpretacji powołanych przepisów należy jednak mieć na względzie całość regulacji, a nie tylko poszczególne przepisy. Z faktu, że ustawodawca nie określił wprost, że przepisu art. 12 nie stosuje się do osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, nie można wywodzić, że ustawodawca nie przyjmuje rozróżnienia odnośnie wymogów, jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o prawo jazdy, którego wcześniej nie posiadała lub które utraciła, od wymogów określonych dla osób uprawnienia takie posiadających. Wskazać bowiem trzeba, że zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Z kolei w myśl art. 103 ust. 4 ustawy - powyższego przepisu nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i pkt 3. Ponadto z art. 104 ustawy a contrario wynika, że wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd karny, to tym bardzie nie mają zastosowania do osób – w zakresie uprawnień, które nie zostały im cofnięte. W świetle art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny orzeczony przez sąd karmy zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju lub wszelkich pojazdów mechanicznych. Zatem to sąd, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów, a organ administracji zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do prowadzenia pojazdów w orzeczonym zakresie, nie mogąc wydać takich uprawnień w okresie obowiązywania zakazu (art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego). Potwierdza to brzemiennie art. 103 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami z którego wynika, że starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. W konsekwencji z przywołanych przepisów wynika, że to sąd karny, a nie organ administracji – orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jakiego rodzaju pojazdów dotyczy. Dopiero to orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w orzeczonym zakresie. Nie może więc organ administracji samodzielnie rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami nie objęte tym zakazem. W niniejszym przypadku Sąd karny orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych, za wyjątkiem pojazdów mechanicznych, dla których przewidziana jest kategoria prawa jazdy "C" i "E". Tym samym więc zakaz nie dotyczy prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których wymagane jest uprawnienie kategorii "C" i "E", a stąd kierowca ma prawo posiadać prawo jazdy w tych kategoriach pojazdów, w stosunku do których nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów. W ocenie składu orzekającego nie ulega wątpliwości, iż orzekające w niniejszej sprawie organy administracji dokonały wykładni rozszerzającej art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Zdaniem Sądu uregulowania zawarte w art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy winny być stosowane jedynie do osób, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy określonych kategorii nigdy ich nie posiadając, a nie wobec tych, w stosunku do których orzeczono zakaz prowadzenie pojazdów obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Zamysłem ustawodawcy było niewątpliwie to, by wydanie prawa jazdy wskazanych w przepisie kategorii nie prowadziło do iluzoryczności orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów objętych kategorią B. Odmienną jest jednak sytuacja, kiedy to sąd karny wprost wskaże, iż zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dotyczy jedynie określonej kategorii. W innym bowiem przypadku - przez odmowę wydania prawa jazdy – organy administracji pozbawiałyby uprawnienia do poradzenia pojazdów nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd karny. Dodać przy tym należy, że skarżący nie może ponosić ujemnych konsekwencji faktu, iż dokument prawa jazdy zbiorczo stwierdza uprawnienia do kierowania pojazdami różnych kategorii. Wykonując zatem wyrok sądu karnego musiał zwrócić posiadany dokument prawa jazdy, mimo, iż zgodnie z wyrokiem z dnia [...]r. nie został zobligowany do zwrotu tego dokumentu w zakresie kategorii "C" i "CE". Ewentualne trudności w wykonaniu czynności materialno-technicznej jak wydanie druku prawa jazdy z wyłączeniem kategorii objętej zakazem z art. 42 § 2 Kodeksu karnego, nie mogą mieć negatywnego znaczenia w tej sprawie dla skarżącego. Reasumując należy podkreślić, że jeżeli sąd karny orzekł zakaz prowadzenia przez skarżącego pojazdów w zakresie określonej kategorii, a Starosta [...] decyzją z dnia [...]r. cofnął skarżącemu uprawnienia w zakresie kategorii "B,BE", to dalsza odmowa wydania prawa jazdy w zakresie kategorii "C,CE" nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego i stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną wyroku karnego, co narusza art. 42 § 2 Kodeksu karnego w związku z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego. Mając na uwadze powyższe, tak decyzja zaskarżona, jak i decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy administracyjnej, co w konsekwencji musiało doprowadzić do ich uchylenia na podstawie art. 145 ( 1 pkt. 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający przy wydaniu rozstrzygnięcia będzie miał na uwadze poczynione powyżej wskazania i ustalenia. .