II SA/Gl 161/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie WSA Włodzimierz Kubik, WSA Rafał Wolnik, Protokolant ref. Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. S., S. S., S. S., P. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego P. S. [...]zł /[...] zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. odmówił zwrotu nieruchomości położonej w C. przy ul. A, oznaczonej na obrębie [...] jako dawna działka nr A o powierzchni [...] m2 /wchodzącej aktualnie w skład działki nr B na rzecz J. S., L. S., S. S., S. S. oraz P. S.. W podstawie prawnej decyzji organ orzekający powołał art. 136 § 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. Nr 46, poz. 543 z zm./. W uzasadnieniu organ podał, że nieruchomość objęta żądaniem zwrotu została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. A, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t.j. Dz.U. Nr 10, poz. 64/ z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego przy Alei [...] w C. – obecnie Alei B. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, oględzinach nieruchomości i rozprawie administracyjnej organ uznał, że nieruchomość – dawna działka nr A o powierzchni [...] m2, wchodząca aktualnie w skład działki B – została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Na działce tej bowiem znajduje się wyasfaltowany parking, blaszane przenośne garaże samochodowe, śmietnik i metalowy kanał samochodowy oraz chodnik 2 - 2,5 metra, który stanowi dojście do 11-kondygnacyjnego bloku mieszkalnego. W ocenie organu orzekającego cel nabycia dawnej działki nr A został zrealizowany, bowiem urządzenie parkingu, chodnika, ustawienie garaży i śmietnika, stanowi infrastrukturę osiedla mieszkaniowego przy Alei [...]– aktualnie Alei B. Powyższą ocenę organ orzekający podbudował powołaniem się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym powszechnie wyrażano pogląd, iż osiedle mieszkaniowe to nie tylko bloki mieszkalne, ale również infrastruktura związana z obsługą osiedla, a więc tereny zieleni, parkingi, drogi osiedlowe, dojścia. Zwrócił także organ uwagę na fakt, że w związku ze znacznym upływem czasu od daty wywłaszczenia nie odnaleziono w zasobach archiwalnych planów realizacyjnych osiedla oraz załączników graficznych do tego planu umożliwiających dokładne określenie jakie było przeznaczenie działki nr A. Jednakże nie stoi to na przeszkodzie uznaniu, że cel wywłaszczenia został zrealizowany skoro działka została wywłaszczona na budowę osiedla mieszkaniowego, co jednoznacznie wynika z aktu notarialnego z [...] r. P. S. działając w imieniu własnym oraz pozostałych wnioskodawców zakwestionował decyzję organu I instancji, podnosząc, iż nie została ona wykorzystana na cel wywłaszczenia, o czym świadczy jej nie przekazanie Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" oraz "przypadkowe użytkowanie". Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W podstawie prawnej swojej decyzji Wojewoda powołał art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 136 ust. 3 i art. 137 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. z 2000 r. Dz.U. Nr 46, poz. 543 z zm./. W motywach decyzji organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji co do wykorzystania dawnej działki nr A na cel wynikający z jej nabycia to jest budowę osiedla mieszkaniowego. Ponieważ koniecznym warunkiem skutecznego ubiegania się przez osobę uprawnioną o zwrot nieruchomości wywłaszczonej jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a wnioskowana do zwrotu nieruchomość została na ten cel wykorzystana, wniosek nie mógł być uwzględniony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. S. w imieniu własnym i pozostałych wnioskodawców zarzucił, że dawna działka nr A nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Działka ta stanowi własność Gminy C., a w postępowaniu nie wykazano kto dokonał na niej inwestycji i czy były to inwestycje zgodne z prawem. Organ odwoławczy odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie z uwagi na fakt, iż zagospodarowanie działki nr A, która została wywłaszczona w celu budowy osiedla mieszkaniowego, w ten sposób, że mieszczą się na niej urządzenia, które stanowią integralną część osiedla, stanowi podstawę do odmowy zwrotu poprzednim właścicielom niniejszej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona przez Sąd, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, kontrola wykazała, że decyzja Wojewody [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ułomności postępowania dowodowego w sprawie, które doprowadziły do braku ustalenia kto korzysta z obiektów znajdujących się na dawnej działce nr A objętej wnioskiem o zwrot /art. 7, 77 § 1/ doprowadziły organy orzekające do nieuprawnionego twierdzenia – w przedstawionym Sądowi stanie akt administracyjnych – iż nieruchomość ta została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Jak wynika, z aktu notarialnego z dnia [...] r. Rep. A. Nr [...] nieruchomość położona w C., oznaczona na obrębie [...] jako działka nr A o pow. [...] m2 została nabyta przez Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t.j. Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64/ z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego przy Alei [...]– obecnej B. Zagadnieniem spornym w sprawie było jedynie wyjaśnienie czy działka nr A została wykorzystana na cel budowy osiedla mieszkaniowego. Koniecznym warunkiem skutecznego ubiegania się przez osobę uprawnioną to jest byłego właściciela lub jego spadkobiercę o zwrot nieruchomości wywłaszczonej jest jej zbędność na cel wywłaszczenia /art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami – t.j z 2006 r. Dz.U. Nr 46, poz. 543 z zm., dalej powoływana jako ustawa/. Pojęcie zbędności precyzuje art. 137 ustawy stanowiąc, że ma to miejsce wówczas gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo utraciła moc decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Skład orzekający nie podziela poglądu organów orzekających w sprawie, że działka nr A nie stała się zbędna na cel jej nabycia, ponieważ zrealizowano na niej infrastrukturę osiedla mieszkaniowego. Materiał przedstawiony przez organy nie daje podstaw do takiego twierdzenia. Osiedle mieszkaniowe, na budowę którego wywłaszczono sporną działkę zostało wykonane. Działka ta nie została przekazana Spółdzielni "[...]", do którego należy to osiedle i pozostaje własnością Gminy, przy czym nie ustalono kto faktycznie nią zarządza. Usytuowanie na działce przenośnych metalowych garaży, metalowego kanału samochodowego, śmietnika, jej częściowe wyasfaltowanie nie świadczy o tym, iż działka ta stanowi infrastrukturę osiedla. Nie ustalono bowiem czy wymienione obiekty zostały wykonane w oparciu o pozwolenie na budowę /zgłoszenie/, o które wystąpiłaby Spółdzielnia. Nie wiadomo też czy przydział garaży nastąpił za pośrednictwem Spółdzielni, czy z tytułu korzystania z tych obiektów Spółdzielnia pobiera jakiś czynsz, a nawet czy z garaży korzystają mieszkańcy osiedla. To samo dotyczy śmietnika, metalowego kanału samochodowego, 2,5 metrowego chodnika i wyasfaltowanej części działki. W oparciu o dokonane przez organy orzekające ustalenia nie można przyjąć, że działka stanowi infrastrukturę osiedla. Sam fakt znajdowania się na tej działce opisanych obiektów nie oznacza bowiem, iż została ona wykorzystana na cel wywłaszczenia – budowę osiedla, rozumiany jako niezbędną infrastrukturę osiedla. Sam fakt znajdowania się na tej działce opisanych obiektów nie oznacza bowiem, iż została ona wykorzystana na cel wywłaszczenia – budowę osiedla, rozumianą jako niezbędną infrastrukturę tego osiedla. Odmowa zwrotu działki nr A uprawnionym nastąpiła więc przy nieuzasadnionym przyjęciu, że na działce tej został zrealizowany cel wywłaszczenia, a więc z naruszeniem art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy. Rozpoznając sprawę ponownie organy orzekające powinny uzupełnić postępowanie w części zakwestionowanej przez Sąd, a więc przede wszystkim ustalić czy znajdujące się na działce obiekty powstały zgodnie z Prawem budowlanym, a o możliwość ich wykonania ubiegała się Spółdzielnia "[...]". Nadto czy zostały one rozdysponowane przez tą Spółdzielnię na potrzeby mieszkańców osiedla i są przez nich wykorzystywane, wreszcie czy działka pozostaje w zarządzie Spółdzielni "[...]". Dopiero dokonanie takich ustaleń umożliwi organom ocenę w zakresie art. 137 ustawy. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c, art. 135, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 z zm./ orzekł jak w sentencji.