II SA/Gl 161/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2020 r. sprawy ze skargi I. Z. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia umorzonego postępowania w sprawie legalności wybudowania linii wysokiego napięcia 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzający je akt Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r. nr [...], 2) zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej PINB), pismem z dnia [...] r., [...], w sprawie legalności wybudowania linii wysokiego napięcia 220 kV, przechodzącej przez działkę przy ul. [...] w B., poinformował, że w roku 2006/2007 prowadził postępowanie w ww. sprawie. Wobec powyższego PINB nie stwierdził podstaw do wszczęcia zakończonego prawomocną decyzją postępowania. W uzasadnieniu podano m. in., że decyzją PINB nr [...] z dnia [...]r. umorzono postępowanie w sprawie sprawdzenia legalności wybudowania linii wysokiego napięcia 220kV, przechodzącej przez działkę jw., z uwagi na bezprzedmiotowość prawną. Od ww. decyzji odwołał się I.Z. do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej WINB), który decyzją z dnia [...]r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Od ww. decyzji strona nie odwołała się w ustawowym terminie. Zażalenie na ww. akt złożył I.Z.. Wniósł o jego uchylenie i nakazanie PINB podjęcia działań zgodnie z prawem, a dotyczących postępowania w stosunku do sprawcy, który dokonał samowoli budowlanej. WINB postanowieniem z dnia [...] r., znak [...] , działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej k.p.a.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podano m. in., że WINB uznał pismo PINB z dnia [...]r. za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane na podstawie art. 61a k.p.a., a pismo strony z dnia [...] roku jako zażalenie. Z uwagi na fakt, że decyzja PINB nr [...] z dnia [...] r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja WINB z dnia [...] r. pozostają w obrocie prawnym, a nimi właśnie rozpatrzono sprawę legalności wybudowania linii wysokiego napięcia 220 kV, to zachodzi w przedmiotowym przypadku negatywna przesłanka prowadzenia postępowania. Organ I instancji nie mógł w takich samych okolicznościach faktycznych orzekać ponownie. Skargę na powyższe postanowienie wniósł I.Z., zaskarżając je w całości. Wniesiono o uchylenie ww. postanowienia i nakazanie przeprowadzenia postępowania w sprawie legalności wybudowania linii 220 kV jw. W uzasadnieniu podano m. in., że nadzór budowlany nie był w stanie ustalić, czy trasa przebiegu linii 220 kV została zmieniona samowolnie i przeprowadzona ponad budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi, wybudowanymi w latach 30. przed wybuchem II Wojny Światowej. "A" S.A. złożyło wniosek o zasiedzenie służebności przesyłu. Do wniosku dołączono pełną dokumentację techniczną budowy linii 220 kV wraz z mapami i zaznaczoną trasą przebiegu linii napowietrznej. Dokumenty te zostały potwierdzone za zgodność z oryginałem przez prawnika. "A" S.A. poprzez swoje działania, tj. zatajenie pełnej dokumentacji technicznej budowy linii energetycznej 220 kV w prowadzonym postępowaniu administracyjnym oraz składanie fałszywych oświadczeń, iż takowej dokumentacji nie posiadają, wprowadzali w błąd urzędników państwowych. Zgodnie z zatwierdzonym planem linia miała przebiegać nad terenem niezabudowanym kilkadziesiąt metrów od posesji i budynków mieszkalnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.). Organ I instancji w sposób bardzo powierzchowny rozpoznał żądanie strony, sporządzając jedynie pismo o braku podstaw do prowadzenia postępowania. Organ II instancji tymczasem pismo PINB potraktował jako postanowienie wydane w trybie art. 61a k.p.a., podczas gdy z w zażaleniu strona pisała "W dniu [...]r. złożyłem wniosek o wznowienie umorzonego postępowania prowadzonego w stosunku do "A" S.A., a dotyczącego przebiegu linii wysokiego napięcia ponad moimi budynkami." WINB tymczasem w zaskarżonym postanowieniu pisze: "W dniu [...] r. Pan I.Z. złożył wniosek o wszczęcie umorzonego postępowania dotyczącego samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu linii 220 kV niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym." Organy winny zatem w pierwszej kolejności dokładnie ustalić przedmiot postępowania, a w razie wątpliwości miały możliwość żądania doprecyzowania wniosku strony i wyjaśnienia ich. Dopiero w dalszej kolejności mogły wydać rozstrzygnięcia. Skoro strona wprost pisała o konieczności "wznowienia postępowania" i powołała się na nową dokumentację, która nie była ówcześnie przedmiotem oceny, a rzekomo już istniała, stąd należało mieć na uwadze treść art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z nim w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Strona powołała się także m. in. w zażaleniu na fakt zaistnienia przestępstwa, czyli nawiązała do przesłanki wznowieniowej z art. 145 §1 pkt 1 lub 2 k.p.a. Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia. Wniosek strony należy ocenić wszechstronnie i zbadać kwestię dopuszczalności oraz zasadności wznowienia postępowania. Kwestią wtórną jest problem ograniczenia dopuszczalności uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania z uwagi na upływ czasu (art. 146 k.p.a. w zw. z art. 151 §2 k.p.a.). Treści rozstrzygnięcia Sąd nie przesądza z uwagi na braki w ustaleniach faktycznych. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (100 zł), Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.